абдулла кодирий

DOC 110,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1662584099.doc абдулла кодирий (1894-1938) абдулла кодирий (1894-1938) режа: 1. а.кодирийнинг хаёти 2. а. кодирий ижоди 3. а.кодирий - биринчи узбек романнавис. таянч тушунчалар: халк, ватан такдири учун жонбозлик курсатиш, уни озод холда куриш - кодирий ижодининг асосини ташкил этади. узбек адабиётининг шаклланиши ва ривожланишида улкан хисса кушган ва “узбек романнавслигининг отаси” деб ном чикарган санъаткор а.кодирий (жулкунбой) 1894 йилнинг 10 апрелида тошкент шахрининг бешёгоч дахасида богбон оиласида дунёга келади. отаси кодир бобо савдо ишлари билан, кейинчалик, кексайгач, богбонлик билан шугулланган. а.кодирий уз таржимаи холида шундай ёзади: “бошда бой оилада тугилишимми ёки камбагал оиладами, бунисини билмайман, аммо ёшим 7-8 га етгач, корним ошга туймаганидан аник билдимки, беш жоннинг томоги факат 80 ёшлик бир чол отамнинг мехнатидан, яъни богнинг ёзда етиштириб берадиган хосилидан келар эди. агар бахор ёмон келиб, бог мевалари, офатга учраб колса, биз хам очликка дуч келиб, киши билан жавраб чикар эканмиз”. бинобарин, ёзучининг ёшлик чоклари хийла аянчли кечади. шунинг …
2
а 1913-1914 йиларга тугри келади. у шу кезларда чикиб турган “садои туркистон”, “самарканд”, “ойна” каби газета ва журналлар билан мунтазам танишиб бориб, узи хам кейинчалик уларга кичик-кичик хабар ва маколалар ёзиб туради. (аслини олганда абдулла мазкур газета ва журналларни бойнинг карамогидан олиб укиб туради). а.кодирий хам купчилик ёзувчилар сингари илк ижодида шеъриятга кизикади. унинг 1915 йилда “ойна” журналида эълон килинган “ахволимиз”, “миллатимга”, “туй” каби шеърларини бунга мисол килиб келтириш мумкин. муаллифнинг мазкур шеърлари ва айникса, “жувонбоз” хикояси, “бахтсиз куёв” фожиаси , бевосита бехбудийнинг “падаркуш” фожиасига таклидан ёзилган булиб, уларда жахолатга, маърифатсизликка карши кураш ва халкни илмга, маданиятга чакириш устун келади. хусусан, муаллиф жадидчилик рухи билан сугорилган “ахволимиз”, “миллатимга” шеърларида эски ярамас одатларга: ичкиликбозлик, фохишабозлик, киморбозлик, беданабозлик каби иллатларни каттик коралаб, гафлатда колган миллатни ва айникса, унинг келажаги булган ёшларни химмат камарин боглаб, гайрат билан мехнат килишга чакиради. а.кодирийнинг октябр инкилобидан кейинги хаёти, фаолияти вактли матбуот билан яна хам узвий богланади. …
3
й журналистика институтига кириб укийди. шу тарика ёзувчи 20 йиллар орасида “кодирий”, “жулкунбой”, “тошпулат”, “калвак махзум”, “думбул”, “авсар”, “шигай” каби тахаллусларда кизгин ва баракали ижод килади. а.кодирий йирик хикоянавис, уткир фельетончи булиш билан бирга биринчи узбек романнависи сифатида хам шухрат козонган санъаткордир. адиб 1917-1918 йиллардан бошлаб “утган кунлар” романи учун материал туплашга киришади. 1922 йилда биринчи узбек романининг дастлабки боблари “инкилоб” журналида чоп этилади. 1925 йилда “утган кунлар” алохида-алохида уч булим холида, сунг 1926 йилда китоб булиб нашр этилади. орадан икки йилутиб 1928 йилда ёзувчининг иккинчи тарихий романи “мехробдан чаён” романи нашр этилади. 1934 йилга келиб эса муаллифнинг кишлок хужалиги мавзусига багишланган “обид кетмон” киссаси яратилади. а.кодирий “амир умархоннинг канизи”, “номоз угри”, “дахшат” каби романлар яратиш орзусида эди. аммо бевакт улим бу орзуларнинг руёбга чикишига имкон бермади. 1937 йиллардаги машъум сиёсат а.кодирий хаётига болта урди. у хам бошка зиёлилар сингари, тухматга учраб, камокка олинди: “менга куйилган айбларни бошдан оёк рад …
4
маърифатга чакиради, маърифпарвар шоир ва адиб сифатида майдонга чикади. унинг “бахтсиз куёв” (1915) номли фожиаси, “жувонбоз” (1915), “улокда” (1916) каби хикояларида хам халкни саводли, билимли, маданиятли ва озод куриш истаги сезилиб туради. бу асарлар кодирийнинг бадиий ижоддаги дастлабки изланишлари булиб, улар уша даврнинг тараккийпарвар харакати жадидчилик гоялари билан сугорилган, жадид адабиёти таъсирида ёзилган эди. бу асарларда кодирий колок одатларни танкид остига олади, халкни узлигини англашга, янгиликка даъват этади. ўзувчининг “жувонбоз” асарида укишни ташлаб бузук, шалток йулларга кириб кетган бойвачча отасининг мол-мулкини совуради, синдиради, ота-онани догда колдириб, охири жиноятга кул уради, камалади. “бахтсиз куёв”да эса муаллиф колок одатлардан бири - хашаматли туй, ортикча сарф-харажатлар ва уларнинг кунгилсиз окибатлари масаласини кутаради. гарчи бу асарларда ёзувчи даврнинг мухим масалаларини уртага куйган булса хам, улар юксак бадиий асар даражасига кутарилмаган. улар ошкора ташвикий рухда булиб, уларда санъаткорнинг урнини воиз, насихатгуйлик эгаллайди. ўзувчи махорати тез юксала берди. орадан сал фурсат утиб ёзилган “улокда” номли хикояси …
5
ари оркали вокеаликдаги ички зиддиятлар кескин фош этилади. 20-йилларнинг урталарида яратилган бу асарларда муаллиф энди хаётдаги, одамлар табиатидаги муайян салбий ходисаларни соф мафкуравий нуктаи назардан туриб, нукул бир ёклама коралаш, фош этиш йулидан бормай, характер ва ходисаларни холис туриб, мураккаблиги, зиддиятлари билан курсатишга жазм этади. “калвак махзумнинг хотира дафтаридан” асари 1923-1927 йиллар оралигида ёзилган. асар пешма-пеш “муштум” журналида эълон этилиб турган. кодирий бу асарида купдан бери хакикий хаёт билан алокаси узилган, мадраса хурофоти билан говланган махалла имоми калвакнинг кулгули саргузаштидан хикоя килиб беради. асар бошида муаллиф махзумни кахр билан коралаш, масхаралашга тушади. реал хаёлидан узилиб колган махзумнинг янгиликларни хазм кила олмай, нокулай ахволга тушиб колиши санъаткорона чизиб берилган. “тошпулат тажанг нима дейди?” асарининг кахрамони тошпулат характери хам зиддиятли. у болалигида яхши тарбия курмаган, мактабда ёлчитиб билим олмаган, омадсиз одам. у гунох ишлардан - нашавандлик, киморбозлик, безориликдан хам тоймайди. маърифатсизлик туфайли у куп холларда оддий турмуш чигалликларини еча олмай, хаётдаги янгиликлар …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"абдулла кодирий" haqida

1662584099.doc абдулла кодирий (1894-1938) абдулла кодирий (1894-1938) режа: 1. а.кодирийнинг хаёти 2. а. кодирий ижоди 3. а.кодирий - биринчи узбек романнавис. таянч тушунчалар: халк, ватан такдири учун жонбозлик курсатиш, уни озод холда куриш - кодирий ижодининг асосини ташкил этади. узбек адабиётининг шаклланиши ва ривожланишида улкан хисса кушган ва “узбек романнавслигининг отаси” деб ном чикарган санъаткор а.кодирий (жулкунбой) 1894 йилнинг 10 апрелида тошкент шахрининг бешёгоч дахасида богбон оиласида дунёга келади. отаси кодир бобо савдо ишлари билан, кейинчалик, кексайгач, богбонлик билан шугулланган. а.кодирий уз таржимаи холида шундай ёзади: “бошда бой оилада тугилишимми ёки камбагал оиладами, бунисини билмайман, аммо ёшим 7-8 га етгач, корним ошга туймаганидан аник билдимки, беш...

DOC format, 110,0 KB. "абдулла кодирий"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: абдулла кодирий DOC Bepul yuklash Telegram