бадиий образ ва образлилик

DOC 119,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1662752700.doc бадиий образ ва образлилик бадиий образ ва образлилик режа: 1. образли тафаккур (образлилик) санъатнинг специфик хусусияти сифатида. 2. бадиий образ тушунчаси. 3. бадиий образ хусусиятлари. 4. инсон образи ва уни яратиш воситалари. 5. бадиий образ турлари. санъатнинг образ воситасида фикрлаши унинг специфик, яъни, тур сифатида белгиловчи хусусиятидир. санъаткор бадиий образ воситасида дунёни англайди, узи англаган мохиятни ва узининг англанаётган нарсага хиссий муносабатини ифодалайди. шу маънода образ адабиёт ва санъатнинг фикрлаш шакли, усули саналади; образлар воситасида фикрлагани учун хам адабиёт ва санъатга хос фикрлаш тарзи "образли тафаккур" деб юритилади. образли тафаккур билан тушунчалар воситасидаги тафаккур тарзининг фарки нимада? бундаги фаркни ёркинрок тасаввур этиш учун фан ва бадиий адабиётни киёслаб куриш мумкин. мисол учун, бир хил масала юзасидан фикр юритаётган олим ва шоирни олиб курайлик. а.ориповнинг "аёл" шеъри хаммангизга таниш, унда иккинчи жахон урушида эридан ёш бева колган, умрини фарзандига багишлагани холда садокат билан яшаган аёл хакида суз боради. шоир куз …
2
а умумлашмалар, тушунчалар асосида фикр юритади. маълум булдики, мохият эътибори билан шоир ва олимни уйлантираётган муаммо битта. бирок, шоир битта конкрет аёл такдирини бадиий тасвирлаш (образини яратиш) оркали умумлашмага боради, баски, образ унинг учун фикрлаш шакли, усули булиб колади. яъни, олим куплаб фактларни (конкрет ходисалар, инсонлар в.х.) урганиб, уларнинг умумий хусусиятлари асосида илмий хулосалар, умумлашмалар чикарса, санъаткор конкрет фактни индивидуал тасвирлаш оркали умумлашмага интилади. "образ" термини рус тилидан олинган булиб, узбекча таржимада "акс" деган маънони англатади. масалан, кишининг ойнадаги аксига нисбатан хам "образ" деб айтилади. бирок, биласизки, сузнинг лугавий маъноси билан истилохий маъноси фаркланади: лугавий маъно билан истилохий маъно орасида туташ нукталар булса-да, мутахассис истилох остида конкрет маънони тушунмоги лозим булади. шунга кура, биз "образ" деганда адабиёт ва санъатнинг тафаккур шакли булмиш бадиий образни назарда тутамиз. бадиий образ борликнинг(ундаги нарса, ходиса в.х.) бадиий асардаги акси. бирок бадиий образ уша борликнинг оддийгина акси эмас, йук, у борликнинг санъаткор кузи билан курилган …
3
рттириброк берилган чизгини, натурада булса-да асарда аксини топмаган ёки булмаса-да асарда акс эттирилган жажжи детальни, ... илгай олмаган булиб чикамиз. бошкача айтсак, образдаги объектив ибтидони курганимиз холда, ундаги субъектив ибтидони — асарга сингдириб юборилган муаллифни, муаллиф калбини кура олмадик. модомики бадиий образда факат объектив ибтидонигина курар эканмиз, демак, асарни курмаган — бадиият ходисасидан четда колган булиб чикамиз. зеро, бадиият ижод ва рецепция (укиш, томоша килиш, тинглаш) жараёнларидагина мавжуддир. бундан куринадики, хакикатда бадиий образнинг материали реал вокеликгина эмас, ижодкор шахсияти хамдир. шу важдан хам бир хил мавзуни каламга олган икки ёзувчи, битта нарсанинг суратини чизган икки рассом томонидан яратилган образлар бир хил булмайди, булолмайди. бадиий образнинг хусусиятлари хакида суз кетганда, биринчи галда, унинг индивидуаллаштирилган умумлашма сифатида намоён булиши хусусида тухталиш зарур. маълумки, вокеликдаги хар бир нарса-ходисада турга хос умумий хусусиятлар билан бирга унинг узигагина хос хусусиятлар мужассамдир. юкорида, образли ва абстракт тафаккур хакида фикр юритганимизда, бунга кискача тухталиб утдик. гап шундаки, …
4
аттик кекирди, кейин бакбакасини осилтириб кулди", "чинчалогини иккинчи бугинигача бурнига тикиб кулди" кабилидаги индивидуал белгиларни бурттиради. айни шу индивидуал белгиларнинг бурттирилиши хисобига адиб катта бадиий умумлашмага эришади: замона амалдорларига хос булган кул остидаги фукаронинг такдирига бефаркликни курсатади. яъни, амин образи куз олдимизда индивидуал хусусиятларига эга булган конкрет инсон сифатида гавдаланади, айни шу индивидуаллаштириш хисобига образ умумлашмалилик касб этади. куринадики, шу тарика бадиий образда бир пайтнинг узида бир-бирига зид икки жихат (индивидуаллик ва умумийлик) уйгун тажассумини топади. бадиий образ узида акл ва хисни уйгун бирлаштирадики, шу боис уни рационал ва эмоционал бирлик сифатида тушунилади. бадиий образдаги рационал жихат шуки, унинг ёрдамида ижодкор узини кийнаган муаммоларни бадиий идрок этади. масалан, чулпонни туркистоннинг тарихий тараккиёти масалалари, юртининг эртаси хакидаги уйлар ташвишлантирган. узини кийнаган муаммоларни чулпон "кеча" романидаги катор образлар воситасида бадиий тадкик этади, асардаги образлар тизими воситасида узининг бадиий фикри(тугал бир караш, тизим холидаги хулоса — концепция)ни шакллантиради ва айни шу образлар оркали …
5
б боради (адиб характер мохиятини холис идрок этиб боради), раззок суфига ёки акбаралига нисбатан мазахли нафрат кисман ачинишга айланиб боради(адиб уларнинг такдиридаги фожеликни кашф этади). яъни, адибнинг узи характер мохиятига киргани сари кахрамонларига нисбатан хиссий муносабатида узгариш юзага келади. хиссий муносабатдаги узгариш укиш жараёнида китобхонга хам утади ва айни шу нарса унинг асар мазмунини адиб истаганидек тушунишига асос булиб хизмат килади. куринадики, бадиий образдаги рационал ва эмоционал жихатларнинг уйгунлиги асар бадиий концепциясини шакллантирилишида хам, ифодаланишида хам бирдек мухим ахамиятга эга экан. бадиий образнинг мухим хусусиятларидан яна бири унинг метафориклиги саналади. бу уринда "метафориклик"ни кенг маънода тушуниш, уни "ухшашлик"нинг узи билангина боглаб куймаслик лозим. яъни, "метафориклик" деганда бадиий образнинг бир нарса мохиятини бошка бир нарса оркали очишга интилиши, санъатга хос фикрлаш йусини тушунилади. чинакам санъаткор нигохи мохиятга каратилган булиб, у вокеликдаги нарса-ходисаларнинг барчамизга куриниб турган ташки ухшашлиги эмас, бизнинг нигохимиздан яширин ички ухшашлигига таянган холда фикрлайди. санъаткор биз учун кутилмаган ички …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "бадиий образ ва образлилик"

1662752700.doc бадиий образ ва образлилик бадиий образ ва образлилик режа: 1. образли тафаккур (образлилик) санъатнинг специфик хусусияти сифатида. 2. бадиий образ тушунчаси. 3. бадиий образ хусусиятлари. 4. инсон образи ва уни яратиш воситалари. 5. бадиий образ турлари. санъатнинг образ воситасида фикрлаши унинг специфик, яъни, тур сифатида белгиловчи хусусиятидир. санъаткор бадиий образ воситасида дунёни англайди, узи англаган мохиятни ва узининг англанаётган нарсага хиссий муносабатини ифодалайди. шу маънода образ адабиёт ва санъатнинг фикрлаш шакли, усули саналади; образлар воситасида фикрлагани учун хам адабиёт ва санъатга хос фикрлаш тарзи "образли тафаккур" деб юритилади. образли тафаккур билан тушунчалар воситасидаги тафаккур тарзининг фарки нимада? бундаги фаркни ёркинрок тасаввур...

Формат DOC, 119,0 КБ. Чтобы скачать "бадиий образ ва образлилик", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: бадиий образ ва образлилик DOC Бесплатная загрузка Telegram