асарда мазмун ва шакл мутаносиблиги

DOC 84,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1662584450.doc асарда мазмун ва шакл мутаносиблиги асарда мазмун ва шакл мутаносиблиги режа: 1. мазмун ва шаклнинг узаро алокадорлиги. 2. мазмун хакида тушунча. 3. мазмуннинг шаклга утиши. 4. шакл хакида тушунча. 5. мазмун ва шаклнинг диалектик бирлиги. хакикий санъат асарининг сифатини ундаги юксак гоявийлик билан бадиий мукаммалликнинг уйгунлиги, мазмун билан шаклнинг мослиги белгилайди. шунга кура, бадиий асарнинг мазмуни ва шакли масаласи адабиётшунослигимизнинг гоятда мухим муаммоларидан биридир. мазмун ва шаклнинг узаро алокадорлиги бадиий асарда мазмун ва шакл диалектик алокада булади: бири иккинчисига, иккинчиси биринчисига утиб туради. хатто шундай хам булиши мумкинки, асарнинг бир компоненти бир компоненти бир холатда мазмун ходисаси, иккинчи холатда шакл ходисаси булиб хисобланади. шунга кура, мазмун билан шакл орасига хитой деворини куйиб, уларни катъий чегаралаб булмайди. бадиий ижоддаги мазмун ва шаклнинг узаро диалектик муносабати философиядаги сабаб ва натижа уртасидаги узаро алокадорликка ухшаб кетади. бадиий ижодда мазмун ва шакл диалектик бирликда ва бир-бирига утувчи ходиса сифатида олиб текширади. хакикатан хам …
2
унинг маъносини диалектик бирикда олади ва шу бирликда маъно-мазмунни сузнинг етакчи асоси деб билади. шоирнинг фикрича, шеър мазмуни билан хам, шакли билан хам гузал булиши керак: назмда хам асл анга маъне дурур, булсин анинг сурати хар не дурар. назмки маъни анга маргуб эмас, назмки хам сурат эрур хуш анга, зимнида маъни доги дилкаш анга. алишер навоий маъно-мазмунинг етакчилигини инкор этиб, курук шаклбозликка берилиб кетган, сузни суиистимол этувчи формалист шоирларни шафкатсиз фош этган, уларга карши тинимсиз кураш олиб борган. афсуски, бундай формализмга берилиш холати адабиёт тарихида, ахён-ахёнда булса-да учраб туради. бу уринда, лоакал, х1х асрда кукон хони- амир умархон саройида яшаган шоирларнинг купи шоир амирий (амир умархон)га таклидан яратган курук шаклбозликдангина иборат шеърлари эслаш кифоя. бу шоирларнинг шеъларида шакл бор-у иазмундан тайин йук. шунга холатни 20-30- йилларда ижод килган айрим узбек формалист шоирлари ижодида хам куриш мумкин. таъкидлаш керакки, хикоябоп фикрни хикояда, киссабоп фикрни киссада, романбоп фикрни романда баён килиш керак. …
3
зал) шаклига солмасдан жунгина баён килинса- «сенга бахт ва толе ёр булсин, хуснинг ва бахтинг баркарор булсин» ёки «хонадонингдан дустаримасан% дуст келса уйнинг обод булади, келмаса вайрон булади» дейилса, бу фикрлар укувчида муайян таассурот колдиради-ю, аммо унга завк-шавк багишламайди, фикрнинг таъсир кучи хам кутилгандай кучли булмайди. шаклнинг мазмунга таъсири мана шундай уринларда аник сезилади. кенг маънода - санъат - объектив борликнинг узига хос бадиий ифодаси, юкорида айтганимиздек, ижтимсий онг шаклларидан бири. мазмун хакида тушунча изчил материалистик таълимотга кура, мазмун деганда биз санъат асарида акс эттирилган хаёт парчасини тушунамиз. бошкача килиб айтганда, вокелик, ижтимоий турмуш муоммалари санъат асарининг мазмунини, мохиятини ташкил килади. чунончи, абдулла каххорнинг «угри» хикоя сининг мазмуни деганда биз асарда тасвирланган утмишдаги узбек дехконининг типик образи кобил бобонинг аччик кисматини куз унгимизга келтирамиз : кобил бобонинг якка-ю ягона ола хукизини угри олиб кетади , бобо кумак сураб элликбошига, аминга, приставкага арз килади, уларга бор- йугини пора авазига беради, кампири …
4
нга кандай бахо берганини аниклаймиз. авторнинг хаётга муносабати-унга берган бахоси асардаги образлар тизимида уз ифодасини топади: образ- бадиий асарнинг гоявий мазмунини ифодаловчи восита- шакл. уз навбатида, образ сузлар воситаси билан яратилар экан, уз воситасига нисбатан мазмундир. л.и. тимофеевнинг таъкидлашича, тип ( суз) образга нисбатан шакл, образ эса асарнинг гоявий мазмунига кура шаклдир. асардаги нуткий ифодалар, композиция, ритмик- интонацион воситалар образнинг мохиятини очишга хизмат килади, шу оркали асар мазмунини ифодалайди. мазмун - вокеликнинг бадиий ифодаси дер эканмиз, биз бу уринда образни, яъни инсон хаётининг конкрет бадиий манзараларини назарда тутамиз. ёзувчи хаётни образлар воситасида акс эттирар экан шу образнинг фаолиятига уз карашларини, яъни тенденциясини сингдириб юборади н.а. некрасов «россияда ким яхши яшайди» поэмасида бахт проблемасини кутариб чикар экан,бу масалага синфий нуктаи назардан ёндашади: асарда таъкидланишича, россияда мавжуд булган самодержавие-помешчик тузумига карши кураш йули билан мехнаткаш халк оммаси бахтга эришиши мукин. поэманинг бош кахрамони гриша добросклонов - илгор разноченец интеллигенциянинг вакили - кишиларни …
5
дий ишлари асарнинг гоявий мохиятини ёркин ва таъсирчан килиб очиб беришга каратилади. мазмуннинг образлар оркали шаклга утиши диалектик алока булиб хисобланади. бу алока - муракаб жараёндан иборат. чунончи, мазмун образлар оркали шаклга утар, шу жараёнда образ мазмунга хам таъсир килини мумкин. адабиёт тарихида шундай далиллар хам борки, ёзувчи кахрамонлари характерларини чукурлаштириш устида ишлар жараёнида узининг дастлабки гоявий ниятини , яъни мазмунни хам узгартириши мумкин. масалан, л. н. толстой «уруш ва тинчлик» роман- эпопеясида дастлаб декабристларнинг 1856 йилги хаётини ( лобазовнинг сургундан кайтгандан кейинги хаётини) тасвирламокчи булган. ижод жараёнида ёзувчи кахрамоннинг такдирини изохлаш максадида 1825 йилги вокеаларга мурожаат килишни зарур деб топган. ундан кейин ёзувчи лобазовнинг 1812 йилги, ундан сунг 1805 йилги хаётини ёритишни лозим топган. шундай килиб, асарнинг гоявий мазмуни хам кенгайиб, чукурлашиб кетган. худди шунга ухшаш холат , чунончи, узбек ёзувчиси саид ахмад ижодида хам юз берган: у дастлаб «уфк» романида икромжон, азизхон, низомжон каби кахрамонларининг уруш давридаги хаётини …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"асарда мазмун ва шакл мутаносиблиги" haqida

1662584450.doc асарда мазмун ва шакл мутаносиблиги асарда мазмун ва шакл мутаносиблиги режа: 1. мазмун ва шаклнинг узаро алокадорлиги. 2. мазмун хакида тушунча. 3. мазмуннинг шаклга утиши. 4. шакл хакида тушунча. 5. мазмун ва шаклнинг диалектик бирлиги. хакикий санъат асарининг сифатини ундаги юксак гоявийлик билан бадиий мукаммалликнинг уйгунлиги, мазмун билан шаклнинг мослиги белгилайди. шунга кура, бадиий асарнинг мазмуни ва шакли масаласи адабиётшунослигимизнинг гоятда мухим муаммоларидан биридир. мазмун ва шаклнинг узаро алокадорлиги бадиий асарда мазмун ва шакл диалектик алокада булади: бири иккинчисига, иккинчиси биринчисига утиб туради. хатто шундай хам булиши мумкинки, асарнинг бир компоненти бир компоненти бир холатда мазмун ходисаси, иккинчи холатда шакл ходисаси булиб хисоблана...

DOC format, 84,5 KB. "асарда мазмун ва шакл мутаносиблиги"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.