ганч уймакорлигининг меъморчиликда кулланилиши

DOC 204.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1355830038_41266.doc мавзу: ганч уймакорлигининг www.arxiv.uz режа: 1. ганч уймакорлигининг меъморчиликда кулланилиши 2. ганч уймакорлик мактаблари нозик ва нафис ганч уймакорлиги намуналари меъморчилик тараккиётининг узигй хос хусусиятларини курсатувчи бадиий воситалардан биридир. ганчдан уйиб ишланган уйма турлари куп булиб, мохир уймакор усталар улардан фойдаланиб, муъжизалар яратиб келганлар. улар биноларнинг ташки, айникса ички кисмларини нафис ганч уймакорлиги билан безаб, кишиларимизга эстетик завк бахш этганлар. булардан ташкари усталар махаллий шароитга мослаб, яъни хоналар кишда иссик, ёзда салкин, ёрук, кенг, чиройли булишини назарда тутиб иш курганлар. маълумки, бинодаги мехмонхона ёзги хона хисобланиб, у салкин булиши учун асосан шимолга каратиб курилган. деворлари икки катор синчли килиб, ичи гувала ёки кишт билан тулдирилган. деворнинг узун кисми ток сонга булинган, масалан, учга, бешга ва еттига. деворларда дераза, токча ва тахмонлар учун жойлар колдирилган. токча, тахмон, деразалар орасида жой колдирилиб, улар уйма намоён билан безатилган. усталар бинонинг интеръерини безашда уни уч кисмга булишган. деворнинг пастки кисмини изора (панел) билан …
2
арафа ишланган ёки токча бир неча кичкина булакчаларга булиниб, унинг четлари уйма ганч билан безатилган, буни усталар «токчабанди» деб атаганлар. бу «токчабандига» чойнак, пиёла, лаган ва бошка хар хил идишлар куйиб ясатилган. усталар токчаларни хар хил йуллар билан безаганлар. лали дейилган жойга усимликсимон ёки геометрик накшлар чизилган. китобага арабча ёзувлар ёзиб, чизиб ёки уйиб безатилган. намоёнларга эса купинча гул тувакли гулдаста уйма накшлар тасвири туширилган. буни усталар дарахти мунаббат деб юритганлар. ганч уймакор усталар мачитларни, сарой ва турар жой биноларини безашда хонанинг хажмига, ёруглигига, куйиладиган талабни, намгарчилик ва бошкаларни хисобга олганлар. ганч уймакорлик мактаблари хоразм ганч уймакорлик мактаби. хоразм узининг кадимий ёдгорликлари билан жахонга машхурдир. хоразмдаги исломхужа минораси, фахриддин рози макбараси, жума мачити ва бошка тарихий обидалар урта аср шарк меъморчилик санъатининг гузал намуналаридан биридир. улар узининг соддалиги ва накш мотивларининг улугворлиги билан дунёга донг таратган. хивадаги тарихий обидаларнинг хар бири шахар меъморчилик ансамблининг таркибий кисми булсада, аммо уларнинг хар …
3
накшларнинг узига хос айланма спиралсимон композицион тузилишга эгалиги хамда новдаларнинг жуда нозик чизилиши, уйилиши, чизикларни бирбир билан кесиб утганлиги жимжимадорлиги бил. ажралиб туради. хоразм санъатида гуллар» спиралсимон тузилиши жуда кадимдан куллан» келганлигини куриш мумкин. эрамиздан олдиyги iii асрларда курилган тупроккалъа сара хоналаридаги безакларда куриш мумкин. xix асрда хоразмда спиралсимон тузилидаги накшлар билан ёдгорликлар безатилгг хоразм меъморчиликнинг манзарали безг ларида геометрик накш кенг урин олган були узбекистоннинг бошка вилоятларига караган узига хослигига эга. лекин улар жуда кам ф» килади. айникса, усимликсимон накшлар спир шаклида айланма харакатчанлиги, динамикли билан фарк килади. хоразмда «мадохил», « рунж», «калампир» шаклидаги накш композиц» лари ва бошкалар кенг урин олган. хоразм га уймакорлигининг накш композицияси сузана эслатади. сирли кошин накшларига караган ганч уймакорлик, ёгоч уймакорлик хоразм унча ривож топмаган булсада лекин узига ) хусусиятлари билан бошка шахарларда уйиш накшлардан фарк килади. чунончи тошховли саидбой мачитига ишланган ганч уймакор кандайдир купол уйилган булсада тез уйил! булиб уйма накш …
4
какикий ганч уймакор уста хисоблаганлар. улар мусика асбобларида чалишни, шеър ёзишни яхши билганлар. улар музикадаги ритм, оханг, нозиклик, ёркинлик ва бошкаларни уйма ганчлар оркали курсата билганлар. табиатдаги гузалликларни майин уймалар оркали курсата билганлар. ганч уймакор усталар уз шогирдларига накш элементларини чизишдан тортиб пардоз билан тугагунча булган боскичларни ургатганлар. улар оддий накш композициялар чизишни кейин эса занжира, рута, мунаббат, доира, турунж, намоён, мекроб ва бошка композициялар чизишга ургатганлар. уларга деворни изорасига, фризига, урта кисмига шифтига ва бошка жойларига мослаб накш композициялари чизишни ва уйишни ургатганлар. шогирдлар устозларидан 5—7 йиллаб таълим олган ва куп йиллаб амалий ишлар килганлар. улар устозларидан накш элементларини урганиб накш композицияларини туплаб борганлар. баъзи шогирдларда улмас санъаткорона чизилган накш композициялари устозларидан эсдалик булиб колган. шогирдлар уз устозлари накш композицияларидан ижодий фойдаланиб ва узларини мустакил оригинал композицияларини чизиб уйиб тасвирлаб келганлар ва келмокдалар. хозирда энг кузга куринган ганч уймакор усталардан рузимат машарипов, каримберган рахимов, каримберган полвонов, юсуф худойберганов, бекжон …
5
анмокда. хоразм ганч уймакорлиги намояндаларидан бириуста рузимат машариповдир. уста рузимат машарипов 1870 йилда хивада курувчи оиласида тугилди. отаси курувчи, ганчкор ва наккош эди. угли рузиматга ёшлик чокидан бошлаб курилиш, ганчкорлик ва наккошлик сирларини ургатиб борди. рузимат аввал отасига ёрдам бериб юриб, накш композициялар чизишни ва уни ганчда уйиб пардоз беришни кунт билан урганди. у ёшлигидан бошлаб усталарнинг сухбатларини, маслахатларини олишга кизикар, мустакил ишлашга интилар эди. рузимат машарипов айникса ганч уймакорлигига кизикиб колиб уни чукур урганди. отаси углига дастлаб мураккаб булмаган ганч уймакорлик ишларини, кейин эса мураккаб уйма ганчларни бажаришни ургатди. у уз устида куп ишлар эди. отабола купгина бинолар курдилар ва ганч уймакорлик ишларини бажардилар. 1946 йили рузимат машарипов тошкентдаги а. навоий номли опера ва балет катта театрининг ганч уймакорлиги безагида катнашади. у театрнинг хива залини, купгина биноларни узига хос хивача усулда ганч уймакорлиги билан безайди. у хивадаги аллакулихон, анушахон хаммомини, ок мачит ва шу сингари биноларни куришда катнашиб, ганч …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ганч уймакорлигининг меъморчиликда кулланилиши"

1355830038_41266.doc мавзу: ганч уймакорлигининг www.arxiv.uz режа: 1. ганч уймакорлигининг меъморчиликда кулланилиши 2. ганч уймакорлик мактаблари нозик ва нафис ганч уймакорлиги намуналари меъморчилик тараккиётининг узигй хос хусусиятларини курсатувчи бадиий воситалардан биридир. ганчдан уйиб ишланган уйма турлари куп булиб, мохир уймакор усталар улардан фойдаланиб, муъжизалар яратиб келганлар. улар биноларнинг ташки, айникса ички кисмларини нафис ганч уймакорлиги билан безаб, кишиларимизга эстетик завк бахш этганлар. булардан ташкари усталар махаллий шароитга мослаб, яъни хоналар кишда иссик, ёзда салкин, ёрук, кенг, чиройли булишини назарда тутиб иш курганлар. маълумки, бинодаги мехмонхона ёзги хона хисобланиб, у салкин булиши учун асосан шимолга каратиб курилган. деворлари икки катор ...

DOC format, 204.5 KB. To download "ганч уймакорлигининг меъморчиликда кулланилиши", click the Telegram button on the left.