ёгоч уймакорлиги тарихи, мактаблари, усталар ва уларнинг ижодий фаолияти

DOC 55,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1355743785_41209.doc 1–маъруза www.arxiv.uz режа: 1. амалий санъатнинг тарихий ривожланиш жараёни. 2. темурийлар даври ёгоч уймакорлиги санъати. 3. ёгоч уймакорлигининг асримизгача булган ривожи. 4. ёгоч уймакорлиги мактаблари. 5. ёгоч уймакорлиги усталарининг хаёти ва фаолияти. амалий санъатнинг тарихий келиб чикиши инсониятнинг болалик даврига бориб такалади. башарият улгайиб борган сари амалий санъат хам юксала борди. яшаш учун кураш мавжуд экан, яхши яшаш учун эхтиёж кучайиб бориш жараёнида кул мехнатидан аклий мехнат ажралиб чика бошлади. ов куроллари, уй-рузгор буюмларига булган эхтиёж кучайиб борди. аввало тош уймакорлиги, суяк уймакорлиги, кейинчалик эса ёгоч уймакорлиги хам секин асталик билан уз ривожини топди. синфий жамият вужудга келиши билан эса ижтимоий тараккиётда катта узгаришлар содир булди. бу эса фан ва санъат ривожида мухим ахамият касб этди. профессионал санъат ва санъаткорлар шу даврларда пайдо булди. халкнинг турмуши хулк ва одатлари, ютук ва маглубиятлари уларнинг асарларида уз ифодасини топиб борди. хар бир даврда мавжуд булган ана шундай санъат ва санъаткорлар хаёт …
2
тин килиб ташланди. бу вайронгарчиликларга xiv асрнинг иккинчи ярмида оксок жахонгир амир темур урта осиё халкларини бирлаштириш оркали чек куйди ва халкимизнинг маданияти, санъати, шу жумладан, ёгоч уймакорлигининг ривожига узи курдирган обидалари, асори-атикалари билан уз хиссасини кушди. самаркандга йирик-йирик санъаткорлар, шоиру-уламоларни, хунарманду-усталарни туплаб куплаб жомъе масжидлари, мадрасалар, хонаколар, саройлар ва бошка улкан иншоотлар курдирди. амир темур вафотидан сунг темурийлар уртасида булган узаро тукнашувлар туфайли маданият ривожига салбий таъсирини утказди. xvi асрда архитектура иншоотларининг куриниши янада такомиллашди, куплаб жамоат бинолари, карвонсаройлар, куприк, сардоба, шахарларда хаммом, тим ва бошка савдо расталари курила бошланди. монументал биноларнинг тархи, киёфаларига узгартиришлар киритилди, хунармандларнинг артеллари вужудга келди. жомъе масжидлари сарой типида серхашам килиб курилди, гузар ва махаллалардаги масжидлар кишлик ва ёзлик килиб курилиб, катта айвонлар уйма устунли ва эшиклари хам уйма безаклар билан безатилди. xvii асрга келиб урта осиёда авж олган узаро феодал низо ва урушлар эроннинг хивага килган хужуми ва бошкалар архитектура ва бадиий хунармандчиликка …
3
укач килиб катагон килишди. хунарманд усталарни эса шахсий бойлик орттиришда айблаб фаолиятлари тухтатиб куйилди. бирок халкимизнинг фидойи фарзандларидан ижодкор усталар уста ширин муродов, мирхамид юнусов, шамсиддин гофуров, юнус али мусаев, усмон икромов, кули жалилов, сулаймон хужаев, хайдар нажмиддинов, тошпулат арслонкулов, максуд косимов, махмуд усмонов, олимжон косимжонов, ёкубжон рауфов, махмуд облакулов, абдулла болтаев, кодиржон хайдаров, ота полвонов, абдураззок абдурахмонов ва бошка бир каторлари уз хунар сирларини мактабда ва мактабдан ташкари муассасаларда ёшларга ургатишни йулга куйдилар. кейинчалик эса уз услуби, йуналишига эга булган хива, самарканд, бухоро, тошкент ва кукон каби йирик ёгоч уймакорлик мактаблари ривож топди. хива ёгоч уймакорлигининг ривожида ота полвонов ва сапо бокбековларнинг ижодий фаолияти алохида урин тутади. бу мактаб уймакорлиги бошка мактабларга караганда уйма накшларнинг майдалиги, заминининг камлиги, новдаларнинг зичлиги, бадиий тузилиши жихатидан уйнокилиги, яъни новдаларнинг спиралсимонлиги алохида ахамият касб этади. самарканд ёгоч уймакорлиги мактабида эса уймаларнинг майдалиги, накш намунасининг мураккаблиги, усимликсимон гирих ва гулли гирих накшларнинг куп ишлатилиши …
4
дгор насруллохужа оиласида дунёга келди. ёшлик даврида сулаймон отасига ёрдам берар, лекин кунглида ёгоч уймакорлигини урганишга булган истак тобора кучайиб борарди. у 17 ёшида уста искандар мирзаёкубов устахонасида, сунгра 1891 йилдан эса уша даврдаги ёгоч уймакорлигининг паргори усталаридан бири тошпулат аюбхужаевга шогирд тушиб ёгоч уймакорлигининг сир-асрорларини урганди. “сулаймон устозини хурмат килар, кийинчиликларни сабр-чидам хамда ута мехнатсеварлиги билан енгиб, хакикий уста булишга астойдил харакат киларди. кекса устоз тошпулат аюбхужаев вафот этгач, унинг санъатини давом эттирди. устоздан эсталик булиб колган асбоблар ёрдамида сулаймон узи мустакил жуда куп дурадгорлик ишлари деразалар, эшиклар, дарпардалар ясади” (с.с.булатов “узбек халк амалий безак санъати”, т.,”мехнат”,1991,230-бет.). уста с.хужаев 1913 йилда санкт-петербург шахрида булиб утган бутунроссия касблари кургазмасида накшланган курсичаси ва куш кафаси билан иштирок этиб, ана шу ажойиб ишлари учун “за полезние труды” бронза медали ва диплом билан такдирланди. бундан ташкари с.хужаев жуда куплаб кургазмаларда узининг ижод намуналари билан иштирок этди. 1923 йилда россия кишлок хужалиги хунармандчилик кургазмасида, …
5
жирим килиб безаб эл эътиборига тушди. к. хайдаров дастлаб 1923 йилда москвада халк хужалиги кургазмасида хизмат килди. 1925-29 йилларда кукондаги наримонов номидаги интернатда тугарак рахбари, 1929-31 йилларда ёш дурадгорлар тугарагига бошчилик килди. 1931-33 йилларда укишини давом эттирди. 1933-54 йилларда “янги маъдан” артелида дурадгор, ёгоч уймакори ва 1954-57 йилларда эса кукон музейида таъмирловчи булиб ишлади. у узининг фаолияти давомида куплаб эшик, устун, курси, хонтахта, кутича ва бошка турли буюмларни ёгоч уймакорлиги билан гузал ва жозибадор килиб безаб шухрат козонди. бугунги кунда кодиржон хайдаров колдирган кукон тарихи музейидаги крават, тошкентдаги тарих (аввалги ленин марказий музейининг тошкент филиали) музейининг эшиги, халклар дустлиги саройининг эшиги ва бошкалар унинг уймакорлик санъати анъаналарини янги мотивлар билан бойитганини курсатди. кодиржон хайдаров 1963 йилдан узбекистон халк рассоми, 1970 йили республика хамза мукофоти совриндори, бир нечта орденлар сохиби булди. ёгоч уймакорлигининг ислимий ва паргори устаси, ажойиб санъат сохиби к.хайдаров кукон шахрида вафот этди.

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ёгоч уймакорлиги тарихи, мактаблари, усталар ва уларнинг ижодий фаолияти" haqida

1355743785_41209.doc 1–маъруза www.arxiv.uz режа: 1. амалий санъатнинг тарихий ривожланиш жараёни. 2. темурийлар даври ёгоч уймакорлиги санъати. 3. ёгоч уймакорлигининг асримизгача булган ривожи. 4. ёгоч уймакорлиги мактаблари. 5. ёгоч уймакорлиги усталарининг хаёти ва фаолияти. амалий санъатнинг тарихий келиб чикиши инсониятнинг болалик даврига бориб такалади. башарият улгайиб борган сари амалий санъат хам юксала борди. яшаш учун кураш мавжуд экан, яхши яшаш учун эхтиёж кучайиб бориш жараёнида кул мехнатидан аклий мехнат ажралиб чика бошлади. ов куроллари, уй-рузгор буюмларига булган эхтиёж кучайиб борди. аввало тош уймакорлиги, суяк уймакорлиги, кейинчалик эса ёгоч уймакорлиги хам секин асталик билан уз ривожини топди. синфий жамият вужудга келиши билан эса ижтимоий тараккиётда катта узг...

DOC format, 55,0 KB. "ёгоч уймакорлиги тарихи, мактаблари, усталар ва уларнинг ижодий фаолияти"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.