ёруғликнинг элементар квант назарияси

DOC 108,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1584172009.doc ёруғликнинг элементар квант назарияси режа: 1. фотоэффект. эйнштейн формуласи. 2. комптон эффекти. 3. бор постулатлари. водород атоми учун бор назарияси. фотоэффект. эйнштейн формуласи. квант назариясининг дастлабки ривожланиш жараёнида навбатдаги давр эйнштейн номи билан боғланган. 1905 йил 18 мартда эйнштейн ўзининг мақола сифатида расмийлаштирилган ишида планкнинг квант гипотезасига асосланмаган ва мақолада квант энергияси учун hν белгилашни ҳам ишлатмаган. мақола “ультрабинафшавий ҳалокат” ни таҳлил қилишдан бошланган, келгусидаги мулоҳазалар асосига эйнштейн планкнинг кирхгоф функцияси учун олган формуласидан фойдаланган. эйнштейн ёруғликнинг модда билан ўзаро таъсири ҳодисаларида максвелл назариясининг қийинчиликларини таҳлил қилиб, ёруғлик энергияси фазода узлуксиз тақсимланмаганлиги тўғрисидаги фикрни баён этган ва қандайдир нуқтадан чиқган нурнинг тарқалишида энергия фазода узлуксиз тақсимланмасдан фазонинг чекли миқдордаги нуқталарида жойлашган энерги квантларидан ташкил топади ва улар қисмларга бўлинмаган ҳолда ҳаракатланиб бутун ҳолда нурланиши ва ютилиши мумкин деган фикрларни баён этади. эйнштейн бу хулосани планк томонидан ривожлантирилган иссиқлик нурланиш назариясидан мустақил ҳолда олинганлигини исботлаган. эйнштейн монохроматик нурланиш энергиясининг кичик …
2
н ўзининг фотоэффект учун машҳур тенгламасини ёзган. шу сабабли оптикада квант тасаввурларнинг пайдо бўлишини фотоэффект назарияси билан боғлашга асос мавжуд эмас, лекин фотоэффект ҳодисаси бу тасаввурларни тасдиқловчи ҳодисалардан бири ҳисобланади. фотоэффект деб, ёруглик тўлқинлари таъсирида металлдан ёки моддалардан электронларнинг ажралиб чиқиш ходисасига айтилади. фотоэффект г.герц томонидан очилган бўлиб, рус физиги а.г.столетов томонидан тўла текширилган. фотоэффектнинг қуйидаги учта қонуни экспериментал йўл билан очилган: 1.фотоэффектнинг чегараланганлик ҳарактери. фотоэлектронлар ажралиб чиқиши учун, металлга таъсир қилувчи ёруғликнинг тўлқин узунлиги қаралаётган металл учун ҳарактерли бўлган чегаравий қийматдан кичик бўлиши керак. 2.металлдан ажралиб чиқувчи электронларнинг сони, унга таъсир қилаётган нурланишнинг интенсивлигига пропорционалдир. 3. металлдан ажралиб чиқувчи фотоэлектронларнинг максимал кинетик энергияси нурланиш частотасига чизикли боғланган ҳолда ортиб боради ва интенсивликка боғлик эмас. бу қонунларни классик тасаввурлар асосида тушунтириш жуда қийиндир. бошка томондан ёруғлик ҳақидаги квант тасаввурлар, фотоэффектнинг асосий қонунларини тўла тушунтириб бера олади. фотоэффектни классик тасаввурлар асосида текширайлик. металл сиртига тушувчи электромагнит тўлқинлар, металлдаги электронларни мажбурий тебранма …
3
дан чиқиш ишига тенг бўлган қисми а, металлдан электронни уриб чиқазишга, қолган қисми эса hw - а эса электроннинг кинетик энергияси -га айланади. шундай қилиб қуйидагича ёзиш мумкин: бу тенглама 1905 йилда а.эйнштейн томонидан тавсия этилди. тенгламадан фотоэффектнинг чегаравийлик ҳарактери, яъни фотоэффектнинг hw» а шарт бажарилган ҳолдагина кузатилиши ва фотоэлектронларнинг тезлигини тушувчи ёруғликнинг интенсивлигига боғлиқ эмаслиги яққол кўринади. бу тенглама, фақат битта ютилган фотон учун ёзилган. ютилган фотонларнинг сони эса тушувчи фотонлар сонига пропорционал. шунинг учун, ажралиб чиққан фотоэлектронларнинг сони жисмга таъсир қилувчи квантларнинг - фотонларнинг сони билан аниқланади. фотоннинг ютилиш процесси оний процесс хисобланади, шунинг учун металл сиртига фотонлар тушиши ва фотоэлектронларнинг ажралиб чиқиши орасида вақт фарқи жуда кичик бўлганидан деярли сезилмайди. бу тенгламани келтириб чиқаришда эйнштейн биринчи бўлиб фотоэффектни планк гипотезаси билан ўзаро боғлади ва нурланиш майдонининг энергияси hw га каррали қийматларга ўзгаради деб фараз қилди. эйнштейн томонидан ривожлантирилган ташқи фотоэффект назарияси асосида металдаги электронлар бир-бирига боғлиқ бўлмаган …
4
ген ва гамма нурланишларининг кристалларда сочилиш процессини ифодаловчи экспериментларда кузатилади. комптон эффектини классик тасаввурлар асосида тушунтиришга уриниш экспериментал натижалар билан мос келмайдиган хулосаларга олиб келади. комптон эффектида сочилган нурланишнинг тўлқин узунлигининг ортиши, тушувчи нурланишнинг тўлқин узунлигига боғлиқ эмас, фақатгина сочилиш бурчагининг катталиги билан аниқланади. классик назарияга асосан, тушувчи ёруғлик тўлқини, гармоник тебранувчи электромагнит майдон хосил қилади ва бу майдон таъсирида электрон ҳам, худди электромагнит тўлқин частотасига тенг частота билан мажбурий тебранма ҳаракат қилади. агар нурланишнинг электронга берадиган босимини ҳисобга олсак, натижада электрон маълум тезланиш олади. у холда паст частоталар соҳасига қараб нурланишнинг допплер силжиши хосил бўлади. заррача узлуксиз равишда энергия олиб турганлиги учун, вақт ўтиши билан допплер силжиши ортиб бориши керак. шундай қилиб, электроннинг сочилишини маълум бир бурчак остида кузатилганда, нурланиш интенсивлиги ортиши билан ҳар хил катталикдаги допплер силжишини кузатишимиз керак. тажрибаларнинг кўрсатишича сочилиш бурчагининг маълум бир қийматида, нурланиш интенсивлигига ва нурланиш вақтига боғланмаган ҳолда, тўлқин узунлигининг фақат битта қийматга …
5
нлигининг силжиши жуда кичик қийматга эга бўлиб, хаттоки га сочилганда хам 2λ га тенг. шунинг учун комптон эффектини кузатиш учун рентген нурлари ёки гамма нурларидан фойдаланилади, чунки бу холда δλ тўлқин узунлигининг катта қисмини ташкил этади. бор постулатлари. водород атоми учун бор назарияси. бор модели учта дастлабки хулосаларга асосланган: атом спектрларини ўрганиш натижаларига; нурланишнинг элементар квант назариясига оид планк ва эйнштейннинг татқиқот натижаларига; э.резерфорд томонидан киритилган атомнинг планетар моделига. ўша даврда атомнинг планетар моделининг эришган муваффақиятларига қарамасдан бу моделни классик физика нуқтаи – назаридан қабул қилиш қийин бўлган. электромагнит ҳодисаларининг классик назариясига асосан, доиравий ёки иҳтиёрий эгриланган орбита бўйича ҳаракатланувчи, зарядга эга бўлган электрон ҳаракати давомида ёруғлик тўлқинларини нурлаши зарур. бундай нурланишнинг спектри электроннинг орбита бўйлаб айланиш частотаси билан аниқланиши ва узлуксиз ўзгариб бориши керак, лекин тажрибаларда ҳар доим атомларнинг спектрининг дискретлиги кузатилган. ундан ташқари, электрон ўзининг энергиясини ёруғлик тўлқинларини нурлашга сарфлаб, кичик ва янада кичик орбиталар бўйича ҳаракатланиши ҳамда …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ёруғликнинг элементар квант назарияси" haqida

1584172009.doc ёруғликнинг элементар квант назарияси режа: 1. фотоэффект. эйнштейн формуласи. 2. комптон эффекти. 3. бор постулатлари. водород атоми учун бор назарияси. фотоэффект. эйнштейн формуласи. квант назариясининг дастлабки ривожланиш жараёнида навбатдаги давр эйнштейн номи билан боғланган. 1905 йил 18 мартда эйнштейн ўзининг мақола сифатида расмийлаштирилган ишида планкнинг квант гипотезасига асосланмаган ва мақолада квант энергияси учун hν белгилашни ҳам ишлатмаган. мақола “ультрабинафшавий ҳалокат” ни таҳлил қилишдан бошланган, келгусидаги мулоҳазалар асосига эйнштейн планкнинг кирхгоф функцияси учун олган формуласидан фойдаланган. эйнштейн ёруғликнинг модда билан ўзаро таъсири ҳодисаларида максвелл назариясининг қийинчиликларини таҳлил қилиб, ёруғлик энергияси фазода узлуксиз та...

DOC format, 108,5 KB. "ёруғликнинг элементар квант назарияси"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.