umumiy farmakologiya

DOCX 42 pages 3.9 MB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.9 MB

File type DOCX

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

3. mavzuni asoslash xususiy farmakologiya bo’limlarni o’rganishda talabalar uchun umumiy farmakologiya masalalarini bilishlari, o’z ichiga dori vositalarni organizm bilan munosabati, yuborish yo’llari, ta’sir turlari,tarqalishi va chiqarish yo’llari, dori vositalarga o’rganib qolishni, qaram bo’lib qolishni va boshqalarni o’z ichiga olgan umumiy farmakologiya masalalarini bilishi shart. ular keyinchalik talabalarga xususiy farmakologiyani o’rganishda va umumiy amaliyot shifokori faoliyatida kerak bo’ladi. 4. fanlararo va fan ichidagi boq’liqlik shu mavzuni o`qitish talabalarning biokimyo, mikrobiologiya bo’yicha bilimlariga asoslanadi. dars davomida olingan bilimlar xususiy farmakologiya, klinik farmakologiya, terapiya va boshqa klinik yo’nalishlarni o’rganilganda kerak bo’ladi. 5. nazariy qism 5.1. nazorat uchun savollar: 1. farmakologiya faninig rivojlanish tarixi. umumiy farmakologiya nimani o’rganadi? 2. dori vositalarni organizmga yuborish yo’llariga ta’rif bering. enteral va parenteral yuborish yo’llarining o’ziga xosligi nimada? 3. dori vositalarning odam organizmidan chiqarish yo’llari qanday? 4. dori vositalarning organizmda so’rilishi va tarqalishi nimalardan iborat? 5. dori vositalari ta’sir turlarini ta’riflang? 6. dori vositalarining o’zaro ta’siri nima? 7. …

2 / 42

ojo’ya ta’sirlari ko’rib chiqiladi. dori vositalarni organizmga yuborish yo’llari dorilarning ta’sir qilish tezligi, kuchi va muddati ularni organizmga yuborish yo’llariga ko’p jihatdan bog’liq dir. shu bilan birga bu yo’llarning har biri o’z xususiyati bilan ajralib turadi. dorilarni organizmga yuborishning barcha yo’llari asosan 2 guruhga bo’linadi: 1. enteral yo’l (me’da – ichak yo’li orqali) 2. parenteral yo’l (me’da – ichak yo’lini chetlab) enteral yo’llar - ularga og’iz orqali, til osti, 12-barmoq ichak orqali va to`gri ichak orqali kiritish. og’iz orqali yuborish – eng ko’p tarqalgan, oson va qulay usul. bu yo’l bilan yuboriladigan dori moddalar asosan ingichka ichakda, ba’zilari me’dada so’riladi. ta’siri 15-30 min dan keyin boshlanadi, dorilar har xil o’zgarishlarga uchraydi, albatta jigar orqali o’tadi. til ostiga qo’yish – bunda dori modda tez so’riladi, ta’siri tez boshlanadi. dori moddalar jigarni chetlab o’tadi. bu yo’ldan kam foydalaniladi, bu usul bilan faol moddalar kichik dozalarda ishlatiladi (masalan, nitrogliserin). to`gri ichak orqali kiritish …

3 / 42

ko’pchilik dorilar notekis taqsimlanadi, ba’zilari esa bir qadar tekis taqsimlanishi mumkin. dori moddalarning taqsimlanishiga tarqalish yo’llarida joylashgan bir qancha tabiiy to’siqlar o’z ta’sirini ko’rsatadi. bularga kapillyar tomirlaning devorlari, xujayra devorlari, gematoensefalik, yo’ldosh to’siqlari kiradi. moddalarning organizmda to’planishi ularning oqsillar bilan hosil qiladigan birikmalarining mustahkamligiga bog’liqdir. dori moddalarning organizmda kimyoviy o’zgarishi ko’pgina dori moddalari organizmda har xil kimyoviy o’zgarishlarga uchraydi. bu jarayonlar har xil fermentlar, ayniqsa jigarning mikrosomal fermentlari ishtirokida amalga oshadi. moddalarning o’zgarishi – biotranformasiyasi ikki xil bo’lishi mumkin: 1. metabolik transformasiya 2. konyugasiya metabolik transformatsiya dori moddalarning oksidlanishi, qaytarilishi va parchalanishi hisobiga boradi. konyugasiya – murakkab biologik jarayon bo’lib, dori moddasiga yoki uning metabolitlariga bir qator kimyoviy guruhlar yoki biogen molekulalar birikishi natijasida yuz beradi. metabolik transformasiya va konyugasiya natijasida ko’pchilik moddalar o’z faolligini yo`qotadi, ba’zan esa ularning faolligi ortishi mumkin. dori moddalarning organizmdan chiqish yo’llari dori moddalar, ularning metabolitlari va konyugatlari siydik va o’t orqali organizmidan chiqib ketadi. …

4 / 42

o’rsatishi natijasida kelib chiqadigan hodisalar shu atama bilan ifodalanadi. 3. reflektor ta’sir – moddalarning mahalliy va rezorbtiv ta’sirlari natijasida kelib chiqadi, sezuvchi nerv oxirlari va reseptorlarning qozg’alishiga bog’liq bo’lib, buning natijasida shu nerv oxirlari va reseptorlardan ancha uzoqda turadigan ichki organlar faoliyatining o’zgarishiga olib keladi. bu reflekslar shifobaxsh va zararli bo’lishi mumkin. 4. asosiy ta’sir – terapiya nuqtai nazaridan qaraganda o’rinli bo’lib ko’rinadigan ta’sirlar. dorilarning shu ta’siri amaliy medisinada davolash maqsadida ishlatiladi. 5. noxush ta’siri – terapiya maqsadlari uchun keraksiz, lekin asosiy ta’sir bilan birga yuzaga keladigan ta’sir. odatda dorilarning noxush, o’rinsiz yoki nojo’ya ta’sirlari har xil asoratlarga olib keladi, bu esa bemorning ahvolini birmuncha og’irlashtirishi mumkin. 6. bevosita va bilvosita, yoki birlamchi va ikkilamchi ta’sir. dorining shifobaxsh ta’siri uning to`gridan-to`gri kasal organga ko’rsatadigan ta’siriga bog’liq bo’lsa, buni moddaning bevosita ta’siri deb ataladi, bordiyu, moddaning qanday bo’lmasin organning ishiga ta’sir qilishi natijasida boshqa organ faoliyati o’zgaradigan bo’lsa, bunday ta’sirni bilvosita …

5 / 42

bu to’planish uzoq ta’sir ko’rsatuvchi va organizmdan asa-sekin chiqib ketuvchi moddalarga xosdir.u ko’pincha zaharlanishga olib boradi. 2. funksional to’planish – dori moddallari ta’sirining ayrim samarasining jamlanishi natijasida yuzaga keladi. ba’zi dori moddallari takror kiritilganda ularning ta’siri susayadi, ya’ni tolerantlik – doriga o’rganish holati yuzaga keladi. buning sababi modda so’rilishining sekinlashuvi, parchalanish va organizmdan chiqib ketish tezligining ortishi bilan bog’liq bo’ladi. moddaga o’rganish holati yuz berganda uning dozasini oshirish yoki uni boshqa biror preparat bilan almashtirish kerak. taxifilaksiya doriga o’rganishning alohida turi hisoblanadi. bu hodisa dorilarni oz vaqt oralatib takror kiritilganda organizmni unga tez o’rganib qolishdir. 5.3. mashg’ulot da qo’llaniladigan yangi pedagogik texnologiyalar: 5.3.1.“o’rgimchak ini” interaktiv o’yinining o’tkazilishi 1. talabalarga o’tgan darslardan savollar tayyorlash uchun vaqt beriladi. 2. ishtirokchilar doira bo’lib o’tirishadi. 3. ishtirokchilarning biriga ip bilan bog’langan koptokcha beriladi, u hohlagan talabaga o’zi oldindan tayyorlagan savolni (javobni o’zi bilishi shart) berib, koptokchani topshiradi. 4. koptokchani olgan talaba savolga javob beradi …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umumiy farmakologiya"

3. mavzuni asoslash xususiy farmakologiya bo’limlarni o’rganishda talabalar uchun umumiy farmakologiya masalalarini bilishlari, o’z ichiga dori vositalarni organizm bilan munosabati, yuborish yo’llari, ta’sir turlari,tarqalishi va chiqarish yo’llari, dori vositalarga o’rganib qolishni, qaram bo’lib qolishni va boshqalarni o’z ichiga olgan umumiy farmakologiya masalalarini bilishi shart. ular keyinchalik talabalarga xususiy farmakologiyani o’rganishda va umumiy amaliyot shifokori faoliyatida kerak bo’ladi. 4. fanlararo va fan ichidagi boq’liqlik shu mavzuni o`qitish talabalarning biokimyo, mikrobiologiya bo’yicha bilimlariga asoslanadi. dars davomida olingan bilimlar xususiy farmakologiya, klinik farmakologiya, terapiya va boshqa klinik yo’nalishlarni o’rganilganda kerak bo’ladi. 5. nazariy...

This file contains 42 pages in DOCX format (3.9 MB). To download "umumiy farmakologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiy farmakologiya DOCX 42 pages Free download Telegram