шарқ уйғониш даври ва унда таълим-тарбия масалалари

DOC 95,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662626171.doc шар+ уй/ониш даври ва унда таълим-тарбия масалалари шарқ уйғониш даври ва унда таълим-тарбия масалалари режа: 1. шарқ уйғониш даврида илм-фан ва маданият 2. муҳаммад ибн мусо ал-хоразмийнинг илмий мероси ва унинг дидактик қарашлари 1. шарқ уйғониш даврида илм-фан ва маданият араб халифалиги юз берган ижтимоий-сиёсий ўзгаришлар, ягона ислом динининг таркиб топиши маданий ҳаётга ҳам таъсир этди. маданий ҳаётда юз берган кўтаринкилик маънавий ҳаётда ҳам ўзгаришлар бўлишига олиб келди. ана шу кўтарилиш бутун араб халифалигини, яқин ва ўрта шарқни қамраб олганлиги учун ҳам шарқ уйғониш даври деб аталди. бу уйғониш жараёни iх асрдан бошлаб xv-xvi асрларгача давом этди. араб халифалигида iх асрда вужудга келган уйғониш даври халифаликнинг бағдод, дамашқ, халаб шаҳарларида бошланиб, барча бошқа халқлар маданий ҳаётига тарқалган, бу эса у давлатларнинг ҳам маданий ривожланишга замин тайёрлаган. халифалик емирилиши жараёнида ташкил топган мустақил давлатлардаги маданий ривожланиш халифалик давридаги маданий ривожланишнинг давоми эди. халифа хорун ар-рашид даврида (786-833 й.й.) ва унинг …

м бўлган. ал-маъмун халифалик тахтига ўтиргач у олимларнинг барчасини бағдодга чақириб олади ва “байт-ул-ҳикма” -донишмандлик уйи (“маъмун академияси”)да араб олимлари билан ҳамкорликда илм-фан равнақ топади. шунингдек, қадимги яратилган маданий ёдгорликлар, улар хоҳ юнон, хоҳ араб, хоҳ мовароуннаҳр ва хуросон халқининг энг қадимги антик даврлар маданияти бўлсин, уйғониш даври маданиятининг яратилиши ва ривожланишига асос бўлиб хизмат қилди. агар араблар марказий осиёни босиб олиб, бу ерда илгари мавжуд бўлган фан ва маданият ўчоқларини йўқотган бўлсалар, кўп ўтмай қадимий илмий анъана аста-секин тикланиб, натижада илм-фаннинг етук сиймолари етишиб чиқа бошлайди. буларнинг барчасининг бир-бирига қўшилуви натижасида шарқда бир бутун маданият таркиб топади ва ривожлана бошлайди. яқин ва ўрта шарқда, жумладан, эрон, кавказорти ва мовароуннаҳрда савдо алоқаларининг ривожланганлиги, илм-фан, ҳунармандчиликнинг тараққий этиши моддий ва маданий алоқаларнинг барчаси умумий ривожланишга таъсир этди. яқин ва ўрта шарқ мамлакатларида маданий юксалишга олиб келган асосий сабаб-феодал муносабатларнинг янги босқичи бўлди. бу давр маданий тараққиётида араб халифалигига бўйсунган мамлакатларнинг хўжалик-иқтисодий …

қин ва ўрта шарқ мамлакатларининг чет давлатлар: испания, ҳиндистон, хитой, византия билан савдо ишлари кўлами ортиб борди. пиреней ярим оролининг араблар томонидан босиб олиниши инсоният тарихининг янги саҳифаларини очиб берди. бу жараённинг, айниқса, оврўпа учун аҳамияти беқиёс бўлди. шарқ фақатгина оврўпо маданиятининг ривожига таъсир этибгина қолмай, балки умуман, оврўполик одамнинг психологияси, тафаккури, характери, ҳаёт тарзини тарихий жараённи тубдан ўзгартириб юборди. бу эса ўз навбатида математика, фалсафа, астрономия, табииёт, тиббиёт, хулқ-одоб, турмуш тарзи, ижтимоий-иқтисодий ҳаётига таъсир этди. х асрдан бошлаб мовароуннаҳр ва хуросонда мустақил феодал давлатлар–тоҳирийлар, сомонийлар, қорахонийлар, ғазнавийлар, салжуқийлар, хоразмшоҳлар давлатларининг пайдо бўлишида халифаликнинг емирилиши ҳам маданий ҳаётнинг янада равнақ топишига олиб келди. бу даврда пул муомаласи ривожланди. жамият сиёсий, ижтимоий-иқтисодий ҳаётидаги ўзгаришлар, албатта маданий ҳаётга ўз таъсирини ўтказмасдан қолмайди. сомонийлар давлатида марв, бухоро, самарқанд ва урганч ўша даврнинг маданий марказлари саналарди. бу даврда араб тили илмий ва алоқа тили эди. мактабларда дарслар араб тилида олиб борилар эди. расмий ҳужжатлар, …

иган ягона кутубхона сифатида тан олганлар. сомонийлар даврида рудакий, фирдавсий, ал-хоразмий, ал-фарғоний, абу райҳон беруний ва абу али ибн сино каби мутафаккирлар ижод этганлар. х асрнинг иккинчи ярмидан ташкил топган қорахонийлар давлатида ҳам баъзи хонлар ўз саройларида кутубхоналар ташкил этдилар. бу кутубхоналарда араб ва ҳатто ғарбий европа олимларининг асарлари ҳам мавжуд эди. бу даврда туркий тил шаклланиб борди. юсуф хос ҳожиб, маҳмуд қошғарий каби олимлар жаҳон аҳамиятига эга бўлган асарларини яратдилар. хi аср бошида ғазнавийлар давлати, кейинроқ салжуқийлар, хоразмшоҳлар давлати ташкил топди. ғазнавийлар даврида ҳам илмий, ижтимоий-фалсафий фикрлар ривожланди. маҳмуд ғазнавий ўз саройига жуда катта маданий бойликларни тўплайди, олимларни илмий ишга таклиф этади. жумладан, абу райҳон берунийнинг машҳур “ҳиндистон” асарини шу ерда яратган эди. салжуқийлар даврида алп-арслон муҳаммад ҳокимиятни бошқарганда унинг вазири низом ул-мулк ўз даврининг машҳур сиёсий арбоби ва энг маърифатпарвар кишиларидан бўлган. салжуқийлар ҳокимияти ҳарбийлашган бўлиб, бу ҳокимятнинг ички ва ташқи сиёсатини низом ул-мулк бошқарар эди. у ғазнавийлар …

” деб ном қолдирган. бу академиянинг ривож топишида абу райҳон беруний, абу али ибн сино, тарихчи мискавайх, риёзиётчи абу наср ибн ироқ, файласуф абу саҳл ал-масихий, табиб абулхайр хаммор каби олимлар илмий ижод билан шуғулланганлар. лекин тож-тахт учун кураш натижасида бу илм даргоҳи ўз фаолиятини тўхтатиб, олимлар тарқаб кетади. мовароуннаҳр ва хуросонда iх асрларга келиб маънавий кўтарилиш шарқ ренессанси – уйғониш даврининг бошланишга олиб келди. мовароуннаҳрда илм-фан ва маърифат соҳасида ўз хизматлари билан дунёга машҳур бўлган файласуф ва мунажжим, математика, физика, тиббиёт, тарих, тил ва адабиёт, педагогика соҳасида илмий мероси билан ном қолдирган муҳаммад мусо ал-хоразмий, абу наср форобий, аҳмад ал-фарғоний, абу райҳон беруний, абу али ибн сино каби қомусий олимлар фаолият олиб бордилар. қомусий олимлар ўз илмий меросида таълимий-ахлоқий асарлар яратишга ҳам катта эътибор бериб, бу асарларда илгари сурилган ғоялар инсоннинг ҳам ақлий, ҳам ахлоқий, эстетик ва жисмоний жиҳатдан камол топишида, педагогик фикр тараққиётида катта аҳамиятга эга бўлди. шунингдек, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "шарқ уйғониш даври ва унда таълим-тарбия масалалари"

1662626171.doc шар+ уй/ониш даври ва унда таълим-тарбия масалалари шарқ уйғониш даври ва унда таълим-тарбия масалалари режа: 1. шарқ уйғониш даврида илм-фан ва маданият 2. муҳаммад ибн мусо ал-хоразмийнинг илмий мероси ва унинг дидактик қарашлари 1. шарқ уйғониш даврида илм-фан ва маданият араб халифалиги юз берган ижтимоий-сиёсий ўзгаришлар, ягона ислом динининг таркиб топиши маданий ҳаётга ҳам таъсир этди. маданий ҳаётда юз берган кўтаринкилик маънавий ҳаётда ҳам ўзгаришлар бўлишига олиб келди. ана шу кўтарилиш бутун араб халифалигини, яқин ва ўрта шарқни қамраб олганлиги учун ҳам шарқ уйғониш даври деб аталди. бу уйғониш жараёни iх асрдан бошлаб xv-xvi асрларгача давом этди. араб халифалигида iх асрда вужудга келган уйғониш даври халифаликнинг бағдод, дамашқ, халаб шаҳарларида бошланиб,...

Формат DOC, 95,5 КБ. Чтобы скачать "шарқ уйғониш даври ва унда таълим-тарбия масалалари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: шарқ уйғониш даври ва унда таъл… DOC Бесплатная загрузка Telegram