шарқ уйғониш даври ва бу даврда педагогик фикр тараққиёти (ал-хоразмий, ал- форобий, абу райҳон беруний, абу али ибн синоларнинг таълим -тарбияга оид қарашлари)

DOC 110,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663863839.doc шарқ уйғониш даври ва бу даврда педагогик фикр тараққиёти (ал-хоразмий, ал- форобий, абу райҳон беруний, абу али ибн синоларнинг таълим -тарбияга оид қарашлари) режа: 1. шарқ уйғониш даврида илм-фан, маданият. 2. ал-хоразмийнинг илмий мероси ва унинг дидактик қарашлари. 3. ал-форобийнинг ижтимоий - педагогик қарашлари ва унинг илмий педагогик меросидан фойдаланиш. 4. берунийнинг илмий мероси ва унинг педагогика фани тараққиётидаги урни. 5. ибн сино таълим-тарбия ҳақида 1. шарқ уйғониш даврида илм-фан, маданият. араб ҳалифалигида юз берган ижтимоиий-сиёсий ўзгаришлар, ягона ислом динининг таркиб топиши маданий хаётга хам таъсир этди. ix асрда шарқ мамлакатларида бошланган ва маданий хаётда юз берган кўтаринкилик маънавий хаётда ҳам ўзгаришлар бўлишига олиб келди. ана шу кўтарилиш бутун араб халифалигини, якин ва ўрта шаркни камраб олганлиги учун хам шар15 уйгониш даври деб аталди. бу уйгониш жараёни ix асрлардан бошланиб хv-хvi асрларгача давом этди. бу жараёнда араб халқлари билан бирга эрон, кавказ орти, шимолий африка, марказий осиё олимлари ҳам …

» асарида шундай таърифлаган: «оллох имом ал-маъмунга. унга мерос бўлиб қолган халифалик лавозимини инъом қилиб, мурувват этганлиги, бу лавозим либосини кийдириб, уни безаганлиги ва шу билан бирга унда фанларга мухаббат ва олимларни ўзига яқин тутишга интилиш (хиссиётини) ўйготганлиги менга жасорат ато қилди, (чунки у) уларнинг устига ўз хомийлик қанотини ёзиб, уларга ноаниқ бўлган нарсаларни ёритишга ва улар учун мушкул бўлган нарсаларни осонлаштиришга ёрдамлашади». хорун ар-рашиднинг иккинчи ўғли ал-маъмун илм-фанни жуда қадрлаган. у ix аср бошларида халифаликнинг хуросондаги ноиби бўлиб турганда ҳам мовароуннахр ва хуросондаги олимларни тўплаб, уларнинг илмий ижодига шароит яратиб берган. булар орасида ал-хоразмий, ал-хутталий, ал-жавхарий, ал-фарюний, ал-марвазий каби ватандош олимларнинг барчасини бағдодга чақириб олади ва «байтул хикма» - донишмандлик уйи («маъмун академияси»)да араб олимлари билан хамкорликда илм-фан равнақ топади. шунингдек, шарқ уйғониш даврининг пайдо бўлишида асосий манба қадимги яратилган маданий ёдгорликлар ҳам бўлиб, улар хох юнон, хох араб, хох мовароуннаҳр ва ҳуросон халқининг энг қадимги антик даврлар маданий …

инг барчаси умумий ривожланишга таъсир этди. бу даврда қишлоқ хўжалигида фойдаланиладиган ер майдонлари кенгайди, кўплаб суғориладиган ерлар очилди, суғориш иншоотлари тикланди, янгилари курилди, пахта, зиғир, каноп экилиб, уларнинг толасидан мато тўкилди. мовароуннахр, хусусан, хоразм, урганч, фарғона, самарканд ва бухоро тўкимачилик махсулотлари, айникса, самарканд ва бухоро шойиси дунёга машхур бўлган. қишлок хўжалиги, хунармандчилик ва савдонинг ривожланишига йўл очилди. натижада якин ва ўрта шарқ давлатлари: россия, испания, ҳиндистон, хитой, византия билан савдо ишлари олиб борилди. таниқли олим ф.сулаймонова шарк маданиятининг испанияга ва у орқали оврупога таъсири хақида гапирар экан, «пиреней ярим оролининг араблар томонидан босиб олиниши инсоният тарихининг янг янги сахифаларини очиб берди. македониялик алекесандр орзу килган шарқ ва ғарбнинг янги даври бошланди. бу жараённинг, айникса, оврупо учун ахамияти беқиёс бўлди. шарқ факатгина оврупо маданиятининг ривожига таъсир этибгана колмай, балки умуман, овруполик одамнинг психологияси, тафаккури, характери, хаёт тарзини, тарихий жараёнини тубдан ўзгартириб юборди», - дейди ва математика, фалсафа, астрономия, табиат, тиббиёт, хулқ-одоб, …

эди. илмий асарлар хам араб тилида ёзилар эди. x аср ўрталарига келиб, форс-тожик тилида хам иш юритила бошланди. аммо ёзиладиган хужжатлар, ишлар форс-тожик тилида бўлса ҳам, араб имлосида ёзилар эди. бу шаҳарлардаги мактабларга хатто теварак-атрофдаги қишлоқлардан оддий халқ болалари хам келиб ўқиганлиги манбаларда келтирилади. ўша даврда бухорода катта китоб бозори бўлган, китоб дўконларида олим ва фозил кишилар учрашиб, илмий мулоқат, мунозаралар ўтган. абу али ибн сино китоб дўконларидан бирида форобийнинг аристотел «метафмзика»сига ёзган шархларини сотиб олганлигини таржимаи холида хикоя қилади. бухоро амири саройида эса йирик кутубхона мавжуд бўлган. амир кутубхонасини ўша даврдата шероз кутубхонаси билан беллаша оладиган ягона кутубхона сифатида тан олганлар. чунки шероз кутубхонасида китоблар махсус жавонларда сақланса, амир кутубхонасида эса сандиқларда сақланган. бу даврда ҳинд, эрон, араб-юнон тилларидан тиббиёт, астрономия, математика, мантиқ, психология, фалсафага оид асарлар таржима қилиниши шу сохага оид билимларнинг ривожланишига таъсир этди. эронлик абдулла ибн ал-мукаффо (724-750) ёзувчи, педагог, олим ва таржимон сифатида салмоқли ишлар …

бу али ибн сино каби мутафаккирлар ижод этганлар. x асрнинг иккинчи ярмидан ташкил топган қорахонийлар давлатида баъзи хонлар ўз саройларида кутубхоналар ташкил этдилар. бу кутубхоналарда араб ва хатто ғарбий европа олимларининг асарлари ҳам мавжуд эди. бу даврда туркий тил шаклланиб борди. юсуф ҳос ҳожиб, махмуд қошғарий каби олимлар жаҳон аҳамиятига эга бўлган асарларини яратдилар. xi аср бошида ғазнавийлар давлати, кейинроқ салжуқийлар. хоразмшохлар давлати ҳам ташкил топди. ғазнавийлар даврида ҳам илмий, ижтимой фикрлар ривожланди. махмуд ғазнавий ўз саройига жуда катта маданий бойликларни тўплайди, олимларни илмий ишга таклиф этади. жумладан, абу райхон берунийнинг машхур «ҳиндистон» асари шу ерда яратилган эди.салжуқийлар даврида али-арслон мухаммад хокимиятни бошқарганда унинг вазири низом ул-мулк ўз даврининг машхур сиёсий арбоби ва энг маърифатпарвар кишиларидан бўлган. салжуқийлар хокимияти харбийлашган бўлиб, бу хокимиятнинг ички ва ташқи сиёсатини низом ул-мулк бошқарар эди. у ғазнавийлар иш услубига бир оз ўзгартиришлар киритиб, хокимиятни бошқариш услубини ишлаб чиқади ва ўзининг «сиёсатнома» асарини яратади. (1091-92). …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "шарқ уйғониш даври ва бу даврда педагогик фикр тараққиёти (ал-хоразмий, ал- форобий, абу райҳон беруний, абу али ибн синоларнинг таълим -тарбияга оид қарашлари)"

1663863839.doc шарқ уйғониш даври ва бу даврда педагогик фикр тараққиёти (ал-хоразмий, ал- форобий, абу райҳон беруний, абу али ибн синоларнинг таълим -тарбияга оид қарашлари) режа: 1. шарқ уйғониш даврида илм-фан, маданият. 2. ал-хоразмийнинг илмий мероси ва унинг дидактик қарашлари. 3. ал-форобийнинг ижтимоий - педагогик қарашлари ва унинг илмий педагогик меросидан фойдаланиш. 4. берунийнинг илмий мероси ва унинг педагогика фани тараққиётидаги урни. 5. ибн сино таълим-тарбия ҳақида 1. шарқ уйғониш даврида илм-фан, маданият. араб ҳалифалигида юз берган ижтимоиий-сиёсий ўзгаришлар, ягона ислом динининг таркиб топиши маданий хаётга хам таъсир этди. ix асрда шарқ мамлакатларида бошланган ва маданий хаётда юз берган кўтаринкилик маънавий хаётда ҳам ўзгаришлар бўлишига олиб келди. ана шу кўтар...

Формат DOC, 110,0 КБ. Чтобы скачать "шарқ уйғониш даври ва бу даврда педагогик фикр тараққиёти (ал-хоразмий, ал- форобий, абу райҳон беруний, абу али ибн синоларнинг таълим -тарбияга оид қарашлари)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: шарқ уйғониш даври ва бу даврда… DOC Бесплатная загрузка Telegram

шарқ уйғониш даври ва бу даврда педагогик фикр тараққиёти (ал-хоразмий, ал- форобий, абу райҳон беруний, абу али ибн синоларнинг таълим -тарбияга оид қарашлари)

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "шарқ уйғониш даври ва бу даврда педагогик фикр тараққиёти (ал-хоразмий, ал- форобий, абу райҳон беруний, абу али ибн синоларнинг таълим -тарбияга оид қарашлари)"

Похожие файлы