абу али ибн синонинг таълимий-ахлоқий қарашлари

DOC 97.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1361104697_41567.doc абу али ибн синонинг таълимий-ахлокий карашлари www.arxiv.uz режа: 1. абу али ибн сино хаёти ва ижоди 2. абу али ибн синонинг таълим сохасидаги карашлари 3. ибн синонинг ахлокка оид асарлари. абу али ибн сино (980-1037) шарқ ва обрўпада маърифат, маданият тараққиётига катта ҳисса қўшганлиги туфайли, «шайх – ур - раис» шарқда «олимлар бошлиғи», оврўпада «олимлар подшоси» номи билан машҳур бўлган алломалардан бири ўрта аср буюк мутафаккири абу али ибн синодир. ибн сино ҳам бошқа замондош қомусий олимлар қатори математика, астрономия, физика, кимё, биология, тиббиёт, доришунослик, руҳшунослик, физиология, фалсафа, филология, таълим – тарбия соҳаларида ижод этган ва дунёга машҳур йирик асарлар мерос қолдирган олим. абу али ибн сино 980 йилда бухоро яқинидаги афшона қишлоғида кичик амалдор оиласида туғилади. унинг тўла исми абу али ал-ҳусайн ибн абдуллоҳ ибн ал-ҳасан ибн али ибн синодир. абу али унинг куниясидир. оти ҳусан, отасининг исми абдуллоҳ эди. кейинроқ унинг оиласи бухорога кўчиб ўтгач, у бошланғич …

аълим берган киши бухоролик абу мансур камарий бўлди. ибн сино сўнгра фалсафани ўрганишга киришади. айниқса, аристотель фалсафасини, унинг «метафизика» асари моҳиятини буюк мутафаккир абу наср форобийнинг ёзган шарҳи туфайли тўлиқ ўзлаштириб олади. ix аср охири – x аср бошларига келиб, ўлкада сиёсий-ижтимоий вазият мураккаблашди. шу туфайли ибн сино хоразмга – урганчга кўчиб ўтади. хоразмда у бир қатор олимлар билан ҳамкорликда абу райҳон беруний бошқараётган «маъмун академияси»да илмий иш билан шуғуллана бошлайди. хоразмда ўзининг йирик асарлари – «тиб қонунлари», «аш-шифо» китоблари устида иш олиб боради. маҳмуд ғазнавий 1017 йилда хоразмни ўзига қарам қилиб олгач, нуфузли олимларни ҳам ўз саройига чақириб ола бошлайди. ибн сино маҳмуд ғазнавий саройига бормай, бошқа юртларга кетишга мажбур бўлади. гурганжда, райда, кейин эса ҳамадонда ва умрининг сўнгги йиллари исфахонда яшайди. ибн сино 1037 йилда вафот этди. ибн сино ҳақиқий қомусий олим сифатида ўз давридаги фанларнинг ҳаммаси билан муваффақиятли шуғулланган ва уларга оид илмий асарлар яратган. турли манбаларда …

ҳам бошқа мутафаккирлар каби ўзининг таълим-тарбияга оид қарашларини ижтимоий-фалсафий қарашлари билан боғлиқ ҳолда ифодалаган, махсус рисолаларда талқин этган. шунингдек, фанларни тасниф этади. бунда у биринчи ўринга тиббиёт фанларини қўяди. фалсафани эса икки гуруҳга, яъни назарий ва амалий гуруҳларга бўлади. назарий гуруҳ кишиларни ўзидан ташқаридаги борлиқ ҳолати ҳақидаги билимларни эгаллашга йўлласа, амалий қисм бизга бу дунёда нималар қилишимиз кераклигини ўргатади дейди. у биринчи гуруҳга этика, иқтисод, сиёсатни киритади. иккинчи гуруҳга физика, математика, метафизика, дунё қонуниятларини ўрганувчи барча фанларни киритади. абу али ибн сино камолотга эришишнинг биринчи мезони саналган маърифатни эгаллашга даъват этади. чунки илм-фан инсонга хизмат қилиб, табиат қонунларини очиб авлодларга етказиши керак. бу мақсадга етишиш учун инсон қийинчиликлардан қўрқмаслиги зарур, дейди. «эй биродарлар! одамларнинг ботири мушкулотдан қўрқмайди. камолот ҳосил қилишдан бош тортган киши одамларнинг энг қўрқоғидир» . зеро, маърифатли киши жасур, ўлимдан ҳам қўрқмайдиган, фақат ҳақиқатни билиш учун ҳаракат қиладиган бўлади, дейди у фикрини давом эттириб. билимсиз кишилар жоҳил бўлади, …

қиса у зерикмайди, фанни эгаллашга қизиқиш юзага келади, бир-биридан қолмаслик учун ҳаракат, мусобақалашиш истаги ривожланади. буларнинг ҳаммаси ўқишнинг яхшиланишига ёрдам беради. ўзаро суҳбатда ўувчилар бир-бирига китобдан ўқиб олганлари, катталардан эшитганларини ҳикоя қиладилар. болалар бирга тўпланганларида бир-бирини ҳурмат қила бошлайдилар, дўстлашадилар, ўқув материалларини ўзлаштиришда бир-бирига ёрдамлашадилар, бир-биридан яхши одатларни қабул қиладилар билим олишда болаларни мактабда ўқитиш зарурлигини қайд этар экан, таълимда қуйидаги томонларга риоя этиш зарурлигини таъкидлайди: болага билим беришда бирданига китобга банд қилиб қўймаслик; таълимда енгилдан оғирга бориш орқали билим бериш; олиб бориладиган машқлар болалар ёшига мос бўлиши; ўқитишда жамоа бўлиб мактабда ўқитишга эътибор бериш; билим беришда болаларнинг майли, қизиқиши ва қобилиятини ҳисобга олиш; ўқитишни жисмоний машқлар билан қўшиб олиб бориш бу талаблар ҳозирги давр таълим тамойилларига ҳам мос келиши билан қимматлидир. юқоридаги масалаларга ўзининг «тадбири манзил» асарида махсус бўлим бағишлайди. «болани мактабда ўқитиш ва тарбиялаш» («омўзиш ва парвариш мадраса фарзанд») бўлимида таълим ва тарбия жараёнини очиб беради. юқоридаги тамойиллар …

ғотиш даражасида бўлишига эришиши зарур, дейди олим . ибн сино таълимотида билишда қайси методлардан фойдаланилмасин – у оғзаки ифодами, билимларни тушунтиришми, турли кўринишдаги суҳбатми, тажрибаларми, барибир талабада ҳақиқий билим ҳосил қилиш мустақил, мантиқий фикрлаш қобилиятини ривожлантириш, олган билимларини амалиётга тадбиқ эта олиш қобилиятини таркиб топтириш асосий мақсад бўлган. шу жиҳатдан олимнинг «ҳай ибн яқзон» асари кишиларнинг дид – фаросатини ўстириши, фикр доирасини кенгайтириши билан таълим – тарбияда катта аҳамиятга эга. унинг номи ҳам шунга ишор қилади: «ҳай ибн яқзон» (уйғоқ ўғли тирик). бу асар фаросат илми ҳақида эканлигини ибн синонининг ўзи ҳам таъкидалайди. мазкур асарни ибн сино 1023 йилда ҳамадонга яқин бўлган фараджон қалъаси қамоқхонасида ёзга дейишади ибн сино бу асарида илм – маърифатни ўрганишга киришиши натижасида кўзи очилгани, унинг натижасида ақл (ҳай ибн яқзон) кўзига кўрингани ва илм ҳам унга ўз жамолини намоён қилганини ҳикоя қилар экан, илм-ақлни ўлим билмайдиган уйғоқ, қаримайдиган, ёш, бели букилмайдиган – барваста, нуроний сифатида …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "абу али ибн синонинг таълимий-ахлоқий қарашлари"

1361104697_41567.doc абу али ибн синонинг таълимий-ахлокий карашлари www.arxiv.uz режа: 1. абу али ибн сино хаёти ва ижоди 2. абу али ибн синонинг таълим сохасидаги карашлари 3. ибн синонинг ахлокка оид асарлари. абу али ибн сино (980-1037) шарқ ва обрўпада маърифат, маданият тараққиётига катта ҳисса қўшганлиги туфайли, «шайх – ур - раис» шарқда «олимлар бошлиғи», оврўпада «олимлар подшоси» номи билан машҳур бўлган алломалардан бири ўрта аср буюк мутафаккири абу али ибн синодир. ибн сино ҳам бошқа замондош қомусий олимлар қатори математика, астрономия, физика, кимё, биология, тиббиёт, доришунослик, руҳшунослик, физиология, фалсафа, филология, таълим – тарбия соҳаларида ижод этган ва дунёга машҳур йирик асарлар мерос қолдирган олим. абу али ибн сино 980 йилда бухоро яқинидаги афшона қишлоғи...

DOC format, 97.0 KB. To download "абу али ибн синонинг таълимий-ахлоқий қарашлари", click the Telegram button on the left.

Tags: абу али ибн синонинг таълимий-а… DOC Free download Telegram