абу наср форобийнинг таълимий-ахлоқий қарашлари абу наср форобий (873 - 950)

DOC 74.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404123745_50806.doc абу наср форобийнинг таълимий-ахло=ий =арашлари абу наср форобий абу наср форобийнинг таълимий-ахлоқий қарашлари абу наср форобий (873 - 950) ўрта аср ижтимоий – фалсафий фикр тараққиёти мутафаккир абу наср форобий номи билан боғлиқ бўлиб, унинг инсон камолоти ҳақидаги таъимоти таълим – тарбия соҳасида катта аҳамиятга эга. машҳур юнон файдасуфи арастудан кейин шарқда ўз билими, фикр доирасининг кенглиги билан ном чиқарган форобийни йирик мутафаккир – «муаллимий соний» - «иккинчи муаллим» деб атайдилар. абу наср форобий (тўлиқ номи абу наср муҳаммад ибн муҳаммад ибн узалиқ ибн тархон ал-форобий) ҳижрий 260 йил (милодий 873 йил)да шош – тошкентга яқин фороб (ўтрор) деган жойда ҳарбий ҳизматчи оиласида туғилган. форобда бошланғич таълимни олгач, шошда, бухорода, самарқанда таълим олганлиги ҳақида маълумотлар бор. лекин араб халифалигининг йирик маданий маркази бағдодга халифаликнинг турли томонларидан келган олимлар йиғилганлиги, унинг йирик илмий марказга айланганлиги туйфайли форобий ҳам илм олиш истагида бағдодга жўнайди. бағдодда форобий ўрта аср фанини, турли фан …

аб бўлган экан. ўша киши унга арастунинг бир неча китобини, шу ерда тура турсин, кейин олиб кетаман деб қўйиб кетгани сабаб бўлган, дейишади. иттифоқо, китобларга кўзи тушиб, уларнинг абу насрнинг кўнглига маъқул бўлиб қолади ва ўқишга киришади натижада етук файлусуфга айланади. ҳақиқатдан ҳам абу наср форобий ўрта аср даври илм – фани тараққиётига катта ҳисса қўшган олим, форобий табиий, илмий ва ижтимоий билимларнинг барча соҳаларида илмий иш олиб борган. форобий ўзидан кейин жуда бой илмий мерос қолдирган. фалсафа, мусиқа, филология ва бошқа табиий, илмий билимларнинг турли соҳаларида асарлар яратган. демак, форобий инсон бахт – саодатга эришуви учун уларни бахтли – саодатли қила оладиган жамоа раҳбари бўлиши керак дейди. у фозил шаҳарни бошқарадиган ҳоким табиатдан: 1 – соғ – саломат бўлиб, ўз вазифасини бажаришда ҳеч қандай қийинчилик сезмалиги; 2 – табиати нозик, фаросатли; 3 – хотираси мустаҳкам, 4 – зеҳни ўткир, 5 – ўз фикрини тушунтира оладиган нотиқ, 6 – билим-маърифатга …

; яъни жамоани идора этувчи адолатли, доно бўлиши, қонунларга риоя этиши ва қонунлар ярата олиши, келгусини олдиндан кўра билиши, бошқаларга ғамхўр бўлиши лозим дейди. форобий таълим тарбияга бағишланган асарларида таълим – тарбиянинг муҳумлиги, унда нималарга эътибор бериш зарурлиги, таълим – тарбия усуллари ва услуби ҳақида фикр юритади. «фозил одамлар шаҳри», «бахт саодатга эришув тўғрисида», «ихсо – ал - улум», «илмларнинг келиб чиқиши», «ақл маънолари тўғрисида» каби асрларида ижтимоий – тарбиявий қарашлари ўз ифодасини топган. форобий ўз ишларида таълим – тарбияни узвий бирликда олиб бориш ҳақида таълим берган бўлса ҳам, аммо ҳар бирининг инсонни камолга етказишда ўз ўрни ва хусусияти бор эканлигини алоҳида таъкидлайди. форобий «бахт – саодатга эришув тўғрисида» асарида билимларни ўрганиш тартиби ҳақида фикр баён этган. унинг таъкидлашича, аввал билиш зарур бўлган илм ўрганилади, бу – олам асослари ҳақидаги илмдир. уни ўргангач, табиий илмларни, табиий жисмлар тузилишини, шаклини, осмон ҳақидаги билимларни ўрганиш лозим. ундан сўнг, умуман, жонли табиат ўсимлик …

форобий таълим ва тарбияга биринчи марта таъриф берган олим саналади. таълим – деган сўз инсонга ўқитиш, тушунтириш асосида назарий билим бериш; тарбия – назарий фазилатни, маълум хунарни эгаллаш учун зарур бўлган хулқ нормаларини ва амалий малакаларни ўргатишдир, дейди олим. абу наср форобий яна айтади: «таълим – деган сўз халқлар ва шаҳарликлар ўртасида назарий фазилатни бирлаштириш, тарбия эса шу халқлар ўртасидаги туғма фазилат ва амалий касб ҳунар фазилатларини бирлаштириш деган сўздир. таълим фақат сўз ва ўргатиш билангина бўлади. тарбия эса, амалий иш тажриба билан, яъни шу халқ, шу миллатнинг амалий малакалардан иборат бўлган иш - ҳаракат, касб - ҳунарга берилган бўлиши, ўрганишидир» форобий назарий билимларни эгаллашга киришган ҳар бир киши хулқ – одобда ҳам қай даражада пок бўлиши кераклигини «фалсафани ўрганишдан олдин нимани билиш кераклиги тўғрисида»ги рисоласида шундай таърифлайди: «фалсафани ўрганиҳдан аввал ўзингизни ҳирс-ҳаваслардан шундай тозалашингиз лозимки, сизда маиший ва шаҳвоният каби нотуғри туйғуларга эмас, балки камолотга бўлган ҳирс-ҳавас қолсин. бунга …

аги таълимотида мантиқ (логика) илми муҳим ўрин тутади дейди. у мантиқ илми билан грамматика ўртасидаги муштараклигини қайд этиб, мантиқнинг ақлга муносабати, грамматиканинг тилга муносабати кабидир. грамматика одамлар нутқини тарбиялагани каби, мантиқ илми ҳам тафаккурни ҳақиқий йўлда олиб бориш учун ақлни тўғирлаб туради дейди. форобий «музика ҳақида катта китоб» деган кўп жилди асари билан ўрта асрнинг йирик музикашуноси сифатида ҳам машхур бўлди. у музикага илмини назарий, амалий жиҳатдан ёритиб, музикани инсон ахлоқини тарбияловчи сиҳат саломатлигни мустаҳкамловчи восита деб қараган. унинг музика соҳасида қолдирган мероси музика маданияти тарихида муҳим аҳамиятга моликдир. форобийнинг таълим-тарбия йўллари, усуллари воситалри ҳақидаги қарашлари ҳам қимматлидир. у инсонда гўзал фазилатлар икки йўл – таълим ва тарбия йўли билан ҳосил қилинади. таълим назарий фазилатларини бирлаштирса, тарбия эса туғма фазилат – назарий билимлар ва амалий касб - ҳунар, хулқ одоб фазилатларини бирлаштиради. таълим сўз ва ўрганиш билан тарбия эса амалий иш, тажриба билан амалга оширилади, дейди. ҳар иккаласи бирлашса етуклик …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "абу наср форобийнинг таълимий-ахлоқий қарашлари абу наср форобий (873 - 950)"

1404123745_50806.doc абу наср форобийнинг таълимий-ахло=ий =арашлари абу наср форобий абу наср форобийнинг таълимий-ахлоқий қарашлари абу наср форобий (873 - 950) ўрта аср ижтимоий – фалсафий фикр тараққиёти мутафаккир абу наср форобий номи билан боғлиқ бўлиб, унинг инсон камолоти ҳақидаги таъимоти таълим – тарбия соҳасида катта аҳамиятга эга. машҳур юнон файдасуфи арастудан кейин шарқда ўз билими, фикр доирасининг кенглиги билан ном чиқарган форобийни йирик мутафаккир – «муаллимий соний» - «иккинчи муаллим» деб атайдилар. абу наср форобий (тўлиқ номи абу наср муҳаммад ибн муҳаммад ибн узалиқ ибн тархон ал-форобий) ҳижрий 260 йил (милодий 873 йил)да шош – тошкентга яқин фороб (ўтрор) деган жойда ҳарбий ҳизматчи оиласида туғилган. форобда бошланғич таълимни олгач, шошда, бухорода, самарқанд...

DOC format, 74.0 KB. To download "абу наср форобийнинг таълимий-ахлоқий қарашлари абу наср форобий (873 - 950)", click the Telegram button on the left.

Tags: абу наср форобийнинг таълимий-а… DOC Free download Telegram