алишер навоий, абдурахмон жомий, хусайн воиз кошифийларнинг таълимий- ахлоқий карашлари

DOC 100.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1403779984_47034.doc алишер навоий, абдурахмон жомий, хусайн воиз кошифийларнинг таълимий- ахлоқий карашлари режа: 1.алишиер навоий ва унинг таълимий —ахлокий асарларида илгари сурилган юялари. 2.абдураҳмон жомийнинг таълимий-ахлокий карашларида комил инсон тпарбияси. 3.ҳусайн воиз кошифийнинг таълимий-ахлокий царашлари. 4.алишер навоий, абдурахмон жомий ва ҳусайн воиз кошифийларнинг тпаълим-тарбия тарихида тутган ўрни. 1. алишер навоий ва униг таълиимй-аҳлоқий асарларида илгари сурилган ғоялар. қомусий билимлар сохиби, буюк мутафаккир алишер навоий фан ва санъатнинг турли соҳалари: адабиёт, тарих, тил билимларини ривожлантириш билан бирга, таълим-тарбияни такомиллаштиришга хам эътибор берди. у ўз «хамса»сида, «махбуб ул-қулуб» каби йирик таълимий-ахлоқий асарида, шунингдек, «муножат», «вақфия», «мажолисун нафоио>, «мухокамат ул - луғатайн» каби асарларида адурахмон жомийнинг арбаъйин номли асари таржимаси «чихил хадис («қирқ хадис)да тарбияга оид ўз қарашларини ифода этади. алишер навоий ўзининг бадиий асарларида комил инсон образларини яратиб, таълим-тарбия тўғрисидаги фикрларини ифодалаган бўлса, таълимий-ахлоқий асарларида эса комил инсонни шакллантиришнинг мазмуни, йўллари, усулларини баён этди. в. зохидов таъкидлаганидек, «навоий ижодининг, амалий фаолиятининг энг асосий, …
2
то халол, ўз кучи билан мехнат қилиб, шод-хуррам яшашликкача, инсофли, виждонли бўлишдан тортиб, то қаноатли сабрли, матонатли бўлишигача, озодликни, хурликни севишдан тортиб, то инсон учун зарарли бўлган ёмонликни нафратга учратишгача, шафоатли, шафқатли, адолатли бўлишдан тортиб, то разилларга аёвсиз кураш эълон килишгача, ширин сўзликдан тортиб, то очиқ кўнгилликкача, софдилликкача..», - намоён бўлади, дейди в. зохидов юқоридаги фикрини давом эттириб.шунинг учун хам алишер навоий бутун умри давомида йиққан тажрибаси асосида «махбуб ул-қулуб» («кўнгилларнинг севгани») асарини ёзади ва ана шу асарида ўзининг «ҳайрат ул-аброр», «назмул жавохир» ва бошқа таълимий-ахлоқий асарларидаги ахлоқий қарашларини ривожлантиради.унинг мазкур асарни ёзишдан мақсади хам муқаддимада баён этилган: "хар кўча-кўйда югурибман ва олим ахлидан хар зсил кишиларга ўзимни етказибман. яхши ва ёмоннинг феъл-атворини билибман, ёмон-яхши хислатларни тажриба қилибман". алишер навоий муқаддимада кишиларни икки гурухга «муносиб кишилар» ва «номуносиб кишилар»га бўлиб, хаётда инсон ана шу номуносиб кишилардан ўзларини тийиши ва яхши-ёмонни ажрата олишда «махбуб ул-кулуб»дан фойдаланиши зарурлигини таъкидлайди. демак, навоий хаёт …
3
сифатлар хийла ва алдовларига ўйинчоқ бўлиб қолмасинлар. кимки хар хил кишилар билан сухбатлашиш ва яқинлашишни хавас қилса, бу каминанинг тажрибаси ёшлар учун етарлидир». асар уч қисмдан иборат бўлиб, навоийнинг ўзи таъкидлаганидек, биринчи қисми хар хил тоифа одамлар феъл-атвори ва ахволи, кайфияти; иккинчи қисм яхши феъллар ва ёмон хислатлар хосияти; учинчи қисм эса хилма-хил фойдалар ва хиссалар кўриниши, яъни яхши феъллар ва хйслатларга оид танбехлардан иборатдир. буюк мутафаккир алишер навоий ўз даврининг илғор, маърифат алломаси сифатида инсон камолатида илм-фаннинг ўрни, ақл ва идрокнинг ахмияти, ақлий тарбиянинг мохиятини ёритиб беради. навоий тасаввуридаги комил инсонга хос бўлган энг юксак фазилатларга ижодкорлик, қобилият, илм-фанга мухаббат хам киради. чунки бахтли хаётга интилган навоийнинг ижодкор, оқил, қобилиятли, доно инсон ўзининг куч-кувватига, аклу заковатига ишонади. шунинг учун навоий илм-фаннинг ахамиятини- ёритиб берар экан, илмни қоронғуликни ёритадиган чироқ, хаёт йўлини нурафшон этадиган қуёш, одамларнинг хақиқий қиёфасини кўрсатадиган омил сифатида таърифлзйди. бу фикрни «назмул-жавохир» асарида: ким олим эса нуктада …
4
лат «илм осмонининг юлдузлардек баланд мартабалилиги хақидаким, билимсизлик тунни ёритиш учун «айн» қуёш, «лом» ой, «мим» кундуз белгиларини кўрсатади; билимсизлик шомининг қоронғу кўриниши хақидаким, ғафлат чақини пастлик кечасида зохир қилиб, бу кечада бахтсизликдан хикоя айтади; олимнинг бутун бахтсиз вужудининг қуёшдек юксаклиги жохилнинг эса бутун борлиғи бойлик, мол бўлса хам тупроқдек хорлиги» хақида фикр баён этади. демак, алишер навоий илмни инсон камолати учун энг зарур фазилатлардан бири деб билади. у илмни инсонни, халқни нодонликдан, жахолатдан қутқарувчи омил сифатида таърифлайда. алишер навоий орзу қилган комил инсон хам фақат илмли бўлиши билан қаноатланиб қолмайди. уни хақиқий инсон сифатида таърифлашга яна сабр-қаноат, сахийлик, химмат, тўғрилик, ростгўйлик, тавозеъ, адаб, ишқ-вафо ва хакозолар хам асос бўлади. навоий инсоннинг ахлоқий хислатлари-яхши феъл-атворлар хусусида тўхталиб ўтар экан, аввало хар бир инсоний фазилатнинг таърифини беради.у яхши феълларга каноат, сабр, тавозеъ ва адаб, ишқ ва вафо, саховат. химмат, карам, мурувват, юмшоқ кўнгиллик (хилм) каби хислатларни киритиб, хар бирининг таърифидан сўнг …
5
, хазинадир-накдиси сочган билан камаймайди, экинзордир-уруғи иззат ва шавкат меваси беради; дарахтдир-шохи тортинчоклик ва хурмат меваси етказади» - деб ифодалайди. навоий қаноатни тўлдирувчи инсоний фазилатлардан сабр, сахийлик, карам, мурувват, химмат, бир-бирига хамкор ва ғамхўр бўлишини, буларни инсон шахсини улуғлашга етаклайдиган, уни соф ва покиза инсон даражасига кўтарадиган хислатлар сифатида кўрсатиб ўтади. «сабр аччикдир - аммо фойда берувчи, қаттикдир - аммо зарарни дафъ этувчи... сабр шодликлар калитидир ва бандлар очқичидир.аччиқ сўзли насихатчидай табиат ундан олинади, лекин заминда мақсад хосил бўлади. бадхўр дори берувчи табибдай касал ундан қийналади, аммо сўнгида соғлик юз беради.»сахийлик эса инсонийликнинг хақиқий мезони сифатида таъриф берилади. саховатни навоий одамларнинг мушкулини осон қилишда унга бериладиган миннатсиз ёрдам сифатида тушунади ва шунга даъват этади. қимматлилик, мурувват, карам саховатнинг таркибий қисмлари сифатида ёритилади. «яхшилик, карам-бир жабрланганнинг қаттиқчилик юкини кўтармоқ ва уни ўша қийинчиликлардан қутқармоқдир. карам бировнинг машаққат тикани оғирлигини кўтармоқ ва тикан учидан гулдек очилмоқ ва ўша қилинган ишни қайтиб тилга …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "алишер навоий, абдурахмон жомий, хусайн воиз кошифийларнинг таълимий- ахлоқий карашлари"

1403779984_47034.doc алишер навоий, абдурахмон жомий, хусайн воиз кошифийларнинг таълимий- ахлоқий карашлари режа: 1.алишиер навоий ва унинг таълимий —ахлокий асарларида илгари сурилган юялари. 2.абдураҳмон жомийнинг таълимий-ахлокий карашларида комил инсон тпарбияси. 3.ҳусайн воиз кошифийнинг таълимий-ахлокий царашлари. 4.алишер навоий, абдурахмон жомий ва ҳусайн воиз кошифийларнинг тпаълим-тарбия тарихида тутган ўрни. 1. алишер навоий ва униг таълиимй-аҳлоқий асарларида илгари сурилган ғоялар. қомусий билимлар сохиби, буюк мутафаккир алишер навоий фан ва санъатнинг турли соҳалари: адабиёт, тарих, тил билимларини ривожлантириш билан бирга, таълим-тарбияни такомиллаштиришга хам эътибор берди. у ўз «хамса»сида, «махбуб ул-қулуб» каби йирик таълимий-ахлоқий асарида, шунингдек, «муножат», «ва...

DOC format, 100.5 KB. To download "алишер навоий, абдурахмон жомий, хусайн воиз кошифийларнинг таълимий- ахлоқий карашлари", click the Telegram button on the left.