mirzo ulug’bek buyuk davlat arbobi.

PPTX 18 стр. 7,3 МБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 7,3 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 18

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiyalar vazirligi oxu ijtimoiy fanlar va texnika fakulteti 1-ft-i-24 guruhi talabasi tuygunova dilnavoning o mirzo ulug’bek buyuk davlat arbobi. reja; 1. mirzo ulug’bek kim bo’lgan. 2.davlat arbobi sifatida faoliyati 3.samarqand hukmdori bo’lishi. 4.olim sifatida ilmiy ishlari.rasadxona qurilishi. 5.ziji korag’oniy asari mirzo ulug’bek kim bo’lgan? mirzo ulugʻbek (toʻliq ismi: muhammad taragʻay ibn shohrux ibn temur ulugʻbek koʻragon; moʻgʻulcha xonning kuyovi degan maʼnoni anglatadi.1394-yil 22-mart, sultoniya – 1449-yil 27-oktyabr, samarqand) – temuriylar davlatining hukmdori, davlat arbobi, buyuk astronom (yulduzshunos) va matematik. otasi shohrux mirzo davrida movarounnahr hokimi va otasi vafot etgach butun temuriylar imperiyasi sultoni (1447—1449) boʻldi. ulugʻbek trigonometriya va sferik geometriya kabi astronomiya bilan bogʻliq matematika sohasidagi ishlari, shuningdek, sanʼat va intellektual faoliyatga umumiy qiziqishlari bilan ajralib turardi. besh tilni: turkiy, arab, fors, moʻgʻul va oz miqdorda xitoy tillarini bilgan deb taxmin qilinadi. ulugʻbek hukmronligi davrida (avval hokim, keyin toʻgʻridan-toʻgʻri) uning eʼtibori va homiyligi tufayli …

2 / 18

gʻbek nomi turkiycha boʻlib, „buyuk“ yoki „oqsoqol bek“ maʼnosini bildiradi. koʻragon unvoni moʻgʻulcha „kuregen“ soʻzining forscha varianti boʻlib, „xonning kuyovi“ maʼnosini bildiradi. biroq ulugʻbekning davlat boshqaruvini ilmiy faoliyati bilan teng olib bora olmadi. oʻzining qisqa hukmronligi davrida oʻz kuch va hokimiyatini oʻrnata olmadi. natijada, uning nazoratsizligidan yaqin atrofidagilar foydalandi va suiqasd natijasida oʻldirild mirzo ulug‘bek – samarqand podshohi tarix sahifalaridan buyuk olim, o‘z davrining ma’lum va mashhur siymosi, atoqli matematik va astronomi sifatida o‘rin olgan. mirzo ulug‘bek, shuningdek, sharq islom olamining yetuk olimlari qatorida o‘z mehnatlari va ilmiy xizmatlari bilan ilm-fan va jahon sivilizatsiyasi rivojiga ta’sir ko‘rsatgan. mirzo ulug‘bek o‘rta asrlarda jahondagi eng muvaffaqiyatli rasadxonani tashkil qilgan edi. uning “zijji jadidi ko‘ragoniy” astronomiya jadvali xvi asrda turkiya orqali g‘arb ilm-fan doiralariga ma’lum bo‘ladi va uzoq yillar mobaynida dunyo astronomiya fanida muhim qo‘llanma bo‘lib xizmat qilgan. davlat arbobi sifatida faoliyati samarqand hukmdori bo’lishi. mirzo ulug‘bek (1394–1449) nafaqat buyuk astronom va olim, …

3 / 18

e’tibor va olimlarni qo‘llab-quvvatlash edi. bu esa temuriylar davlatining umumiy taraqqiyotiga katta hissa qo‘shgan. siyosiy hayotidagi murakkabliklarga qaramasdan, ulug‘bek davlat arbobi sifatida adolatli va ilmu ma’rifatni qadrlaydigan rahbar sifatida tanilgan. shu bilan birga, uning hukmronligi oxirida siyosiy mojarolar tufayli uning o‘zi ham og‘ir sinovlarga duch kelgan. samarqand hukmdori sifatidagi faoliyati ulug‘bekni nafaqat temuriylar davrining, balki o‘rta osiyo tarixining eng yorqin shaxslaridan biriga aylantirdi. mirzo ulug‘bekning samarqand hukmdori sifatidagi faoliyati ko‘plab tarixiy voqealar va yutuqlar bilan boy. uning davlat arbobi sifatidagi faoliyatini quyidagicha tahlil qilish mumkin: 1. ilm-fanga e’tibor va ulug‘bek rasadxonasi mirzo ulug‘bek hukmronligining eng yirik yutuqlaridan biri – samarqandda qurilgan ulug‘bek rasadxonasi edi. 1424–1429-yillarda qurilgan ushbu rasadxona o‘sha davrning eng ilg‘or astronomik markazi bo‘lib, unda ulug‘bek va uning jamoasi tomonidan yaratilgan "ziji ko‘ragoniy" asari yozilgan. ushbu asar 1018 ta yulduzning aniq koordinatalarini o‘z ichiga oladi va bir necha asr davomida dunyo astronomiyasida asosiy qo‘llanma bo‘lib xizmat qilgan. 2. madaniyat …

4 / 18

uhim markaz bo‘lib qolgan. 4. oilaviy va siyosiy mojarolar ulug‘bekning davlat arbobi sifatidagi faoliyati oilaviy nizolar va siyosiy murakkabliklar bilan to‘qnashgan. uning o‘g‘li abdulatif va boshqa qarindoshlari bilan bo‘lgan mojarolar uning hukmronligiga salbiy ta’sir ko‘rsatgan. 1449-yilda o‘z o‘g‘li tomonidan taxtdan ag‘darilib, keyinchalik fojiali tarzda qatl etilgan. 5. samarqandning o‘ziga xos siyosiy o‘rni mirzo ulug‘bek hukmronligi davrida samarqand temuriylar davlatining siyosiy markazlaridan biri bo‘lib qolgan. shahar ichki va tashqi siyosatda muhim rol o‘ynagan. ulug‘bek ko‘plab boshqa davlatlar bilan diplomatik aloqalarni rivojlantirgan va samarqandni tinchlik hamda barqarorlik maskaniga aylantirishga harakat qilgan. 6. samarqandda infratuzilma rivoji ulug‘bek samarqandni mustahkam va qulay shaharga aylantirish uchun ko‘plab infratuzilma loyihalarini amalga oshirgan. shahar atrofida sug‘orish tizimlarini yaxshilash, karvonsaroylar qurish, yo‘llarni ta’mirlash va bozorlarda savdo tartibini yo‘lga qo‘yish uning hukmronligining muhim yo‘nalishlaridan biri edi. bu choralar samarqandni iqtisodiy jihatdan yanada kuchaytirgan. 7. ilmiy muhitni shakllantirish ulug‘bek ilmiy faoliyat uchun qulay sharoit yaratish maqsadida dunyoning turli burchaklaridan olimlarni …

5 / 18

t qilgan. ammo ichki siyosiy ziddiyatlar, ayniqsa o‘z o‘g‘li abdulatif bilan bo‘lgan nizolar uning rejalarini to‘liq amalga oshirishiga to‘sqinlik qilgan. shunga qaramay, uning ilm-fan va madaniyatga qo‘shgan hissasi davlat barqarorligini ta’minlashda muhim o‘rin tutgan. 10. shaxsiy sifatlari va rahbarlik uslubi mirzo ulug‘bek adolatparvar va bilimdon hukmdor sifatida tanilgan. uning boshqaruv uslubi donolik va halollikka asoslangan bo‘lib, xalq manfaatlarini birinchi o‘ringa qo‘ygan. u din va ilmni uyg‘unlashtirishga intilib, odamlarni ilmiy izlanishlarga jalb etgan. 11. siyosiy fojia va o‘lim mirzo ulug‘bekning hukmronligi fojiali yakunlangan. siyosiy raqiblarining fitnalari va o‘g‘li abdulatifning hokimiyatga intilishi tufayli u 1449-yilda taxtdan ag‘darilib, keyinchalik qatl etilgan. uning o‘limi nafaqat samarqand, balki butun temuriylar davlatidagi ilmiy va madaniy rivojlanish jarayoniga salbiy ta’sir ko‘rsatdi. olim sifatida ilmiy ishlari mirzo ulug‘bek nafaqat davlat arbobi, balki o‘z davrining eng buyuk olimlaridan biri edi. u ayniqsa astronomiya va matematika sohasidagi yirik ilmiy ishlari bilan jahon ilm-faniga ulkan hissa qo‘shgan. quyida uning ilmiy faoliyatini …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mirzo ulug’bek buyuk davlat arbobi."

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiyalar vazirligi oxu ijtimoiy fanlar va texnika fakulteti 1-ft-i-24 guruhi talabasi tuygunova dilnavoning o mirzo ulug’bek buyuk davlat arbobi. reja; 1. mirzo ulug’bek kim bo’lgan. 2.davlat arbobi sifatida faoliyati 3.samarqand hukmdori bo’lishi. 4.olim sifatida ilmiy ishlari.rasadxona qurilishi. 5.ziji korag’oniy asari mirzo ulug’bek kim bo’lgan? mirzo ulugʻbek (toʻliq ismi: muhammad taragʻay ibn shohrux ibn temur ulugʻbek koʻragon; moʻgʻulcha xonning kuyovi degan maʼnoni anglatadi.1394-yil 22-mart, sultoniya – 1449-yil 27-oktyabr, samarqand) – temuriylar davlatining hukmdori, davlat arbobi, buyuk astronom (yulduzshunos) va matematik. otasi shohrux mirzo davrida movarounnahr hokimi va otasi vafot etgach butun temuriylar imperiyasi sulton...

Этот файл содержит 18 стр. в формате PPTX (7,3 МБ). Чтобы скачать "mirzo ulug’bek buyuk davlat arbobi.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mirzo ulug’bek buyuk davlat ar… PPTX 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram