mirzo ulug’bek davlat arbobi va buyuk olim

PPTX 10 sahifa 878,8 KB Bepul yuklash

10 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 878,8 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 10

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 10

maxamedova dinora mavzu: mirzo ulug’bek davlat arbobi va buyuk olim mirzo ulug‘bek, uning to‘liq ismi sharifi muhammad tarag‘ay shohruh o‘g‘li, amir temurning suyukli nabirasi mirzo ulug‘bek. ulug‘bek – unga amir temur tomonidan berilgan taxallus hisoblanadi.u 1394-yilning 22-martida janubiy ozarbayjonining sultoniya shahrida tavallud topgan va 55 yil 7 oy 5 kun yashab, 1449-yil 27-oktyabrda samarqandda qotillar qo‘lida umri yakunlangan. amir temur 1392-1396-yillari amalga oshirgan besh yillik yurishida 1394-yili iroqdagi mordin qal'asini qamal qilish chog‘ida nevarasi mirzo ulug‘bek tug‘ilganligi haqidagi xabarni eshitadi va munajjimlardan bu nevarasining tole'ini aniqlashlarini so‘raydi. munajjimlar uning tole'i balandligini, ulug‘ hukmdor va olim bo‘lishini bashorat qiladi va mars sayyorasining hayoti chizig‘i yakuniga mos kelishiga ishora qilib, umrining yakuni fojea bilan tugashi mumkinligini ham qo‘shib ketishadi. amir temur shu asosda nevarasini muhammad tarag‘ay va ulug‘bek nomlari bilan atashni buyuradi va xursandchiligidan mordin qal'asini qamaldan ozod qilib, ularga omonlik beradi. buyuk qomusiy olim va davlat arbobi mirzo ulug‘bek tavalludining 630 …

2 / 10

di, amir temur maqbarasi, shohi zinda ansambli qurilishlari nihoyasiga yetkazildi. mirzo ulugʻbek ilm-fan olamida buyuk astronom sifatida amalga oshirgan eng buyuk ishi “ziji jadidi koʻragoniy” deb nomlangan yulduzlar jadvali sanaladi. olimdan bizga 4 ta buyuk asari meros qolgan bo‘lib, “ziji jadidi koʻragoniy”, “bir daraja sinusini aniqlash haqida risola”, “risolayi ulugʻbek” va “tarixi arbaʼ ulus” (toʻrt ulus tarixi) asarlari shular jumlasidandir. mirzo ulugʻbekning davlat boshqaruvini ilmiy faoliyati bilan teng olib bora olmadi. oʻzining qisqa hukmronligi davrida oʻz kuch va hokimiyatini oʻrnata olmadi. natijada, uning nazoratsizligidan yaqin atrofidagilar foydalandi va suiqasd natijasida 1449-yil 27-oktyabr, samarqand shahrida o‘zining o‘g‘li abdullatif tomonidan oʻldirildi. o‘zbekiston respublikasi prezidentining “buyuq qomusiy olim va mashhur davlat arbobi mirzo ulug‘bek tavalludining 630 yilligini keng nishonlash to‘g‘risida” 2024-yil 12-sentabrdagi pq-323-sonli qarori qabul qilindi. mazkur qarorga ko‘ra, 2024-yilda samarqand shahrida mirzo ulug‘bek tavalludining 630 yilligi keng nishonlanishi, mirzo ulug‘bek nomi bilan bog‘liq mamlakatimizdagi obyektlar va yodgorlik majmualari ta’mirlanib, ularning hududlari obodonlashtirilishi, …

3 / 10

qarab yurdi. biroq alouddavlaning ukasi abulqosim bobur mirzo unga yordamga keldi va ulugʻbekni magʻlub etdi. ulugʻbek balxga chekindi va u yerda uning hokimi, toʻngʻich oʻgʻli abdullatif mirzo isyon koʻtarganini bildi. yana ichki urush boshlandi. abdullatif amudaryo boʻyida otasining qoʻshinini kutib olish uchun qoʻshin toʻpladi . biroq ulugʻbek shahardagi notinchlik xabarini eshitib, hech qanday jang boʻlmasdan turib samarqandga chekinishga majbur boʻladi. abdullatif tez orada samarqandga yetib boradi va ulugʻbek beixtiyor oʻgʻliga taslim boʻladi. abdullatif otasini hibsdan ozod qilib, makkaga haj qilishiga ruxsat berdi. biroq, manziliga yetib bormasdan turib otasi va ukasi abdulazizni ham 1449-yilda qatl qildirdi. oʻsmir hukmdor shaharni imperiyaning intellektual markaziga aylantirishni maqsad qilgan. 1417—1420-yillarda samarqanddagi registon maydonida madrasa („universitet“) qurdirdi va koʻplab islom astronomlari va matematiklarini oʻqishga taklif qildi. ulugʻbekning astronomiya boʻyicha eng mashhur shogirdi ali qushchi (1474-yilda vafot etgan) edi. qozizoda rumiy ulugʻbek madrasasining eng koʻzga koʻringan muallimi boʻlgan va keyinchalik bu oʻringa astronom jamshid al-koshiy kelgan ilmiy-madaniy …

4 / 10

berganki, u hozirgi paytda ham yulduzlar bilimi sohasida dunyoning eng buyuk asarlaridan biri sanaladi. ushbu asar 1665-yilda oxfordda thomas hyde tamonidan, 1843-yilda fransiya bailly tamonidan va 1917-yilda edward ball knobel tamonidan yangidan tahrirlanib bosilgan. ulugʻbek undan keyin bir yilni 365 kun, 5 soat, 49 daqiqa va 15 sonya deb belgilagan. ulugʻbek ushbu hisobida faqatgina 25 soniya xato qilgan ekan. undan boshqa ulugʻbek yer yuzini oʻrtalik kajligini 23.52 daraja deb belgilagan va bu yuz yillar davomida eng toʻgʻri va aniq oʻlcham deb topilgan astronomiya (yulduzlar bilimi) mirzo ulugʻbek sharafiga sssr pochta markasi. xotira 1930-yilda tashkil etilgan kitob xalqaro kenglik stansiyasiga ulugʻbek nomi berilgan[16]. oʻzssr fanlar akademiyasi akademigi t.qori-niyoziy 1950-yilda „ulugʻbek astronomik maktabi“ monografiyasini yozdi va buning uchun 1952-yilda stalin mukofotiga sazovor boʻldi. akademik i. m. moʻminov tashabbusi bilan 1969-yil aprel oyida toshkentda mirzo ulugʻbek tavalludining 575-yilligiga bagʻishlangan yubiley ilmiy anjumani boʻlib oʻtdi. 1970-yilda samarqandda ilk bor ulugʻbek haykali oʻrnatildi. mirzo ulugʻbek …

5 / 10

mirzo ulug’bek davlat arbobi va buyuk olim - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 10 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"mirzo ulug’bek davlat arbobi va buyuk olim" haqida

maxamedova dinora mavzu: mirzo ulug’bek davlat arbobi va buyuk olim mirzo ulug‘bek, uning to‘liq ismi sharifi muhammad tarag‘ay shohruh o‘g‘li, amir temurning suyukli nabirasi mirzo ulug‘bek. ulug‘bek – unga amir temur tomonidan berilgan taxallus hisoblanadi.u 1394-yilning 22-martida janubiy ozarbayjonining sultoniya shahrida tavallud topgan va 55 yil 7 oy 5 kun yashab, 1449-yil 27-oktyabrda samarqandda qotillar qo‘lida umri yakunlangan. amir temur 1392-1396-yillari amalga oshirgan besh yillik yurishida 1394-yili iroqdagi mordin qal'asini qamal qilish chog‘ida nevarasi mirzo ulug‘bek tug‘ilganligi haqidagi xabarni eshitadi va munajjimlardan bu nevarasining tole'ini aniqlashlarini so‘raydi. munajjimlar uning tole'i balandligini, ulug‘ hukmdor va olim bo‘lishini bashorat qiladi va mars sayyo...

Bu fayl PPTX formatida 10 sahifadan iborat (878,8 KB). "mirzo ulug’bek davlat arbobi va buyuk olim"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: mirzo ulug’bek davlat arbobi va… PPTX 10 sahifa Bepul yuklash Telegram