mirzo ulug’bek buyuk alloma va davlat arbobi

DOCX 66,3 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1695646431.docx mirzo ulug’bek buyuk alloma va davlat arbobi mirzo ulug’bek buyuk alloma va davlat arbobi mundarija kirish i. bob. mirzo ulug’bek haqida 1.1 mirzo ulug’bekning ilmiy merosi 1.2 mirzo ulug’bekning qomusiy olim sifatida ilm-fan rivojiga qo’shgan bebaho hissasi ii. bob. xv asrda movarounnahrda madaniy hayotning yuksalishiga ta’sir etgan omillar va tarixiy shart-sharoitlar 2.1 mirzo ulug’bekning hokimiyatga kelishi va boshqaruv usuli 2.2 mirzo ulug’bek davrida movarounnahrda ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy vaziyat xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati kirish buyuk amir тemurning nabirasi, benazir alloma mirzo ulug’bekning[footnoteref:1] o’rta asrlar sharoitida namoyon etgan ilmiy jasorati bugungi kun olimlarini ham hayratga solmasdan qo’ymaydi. тaqdir bu ulug’ zotning zimmasiga behad ulkan va mashaqqatli vazifalar yukladi. buyuk sarkarda amir тemur bunyod etgan saltanatning vorisi bo’lishdek o’ta mas’uliyatli vazifa aynan unga nasib etdi. mirzo ulug’bek qariyb qirq yil mobaynida movarounnahr[footnoteref:2] diyorining donishmand hukmdori sifatida xalqning azaliy orzusi – tinchlik, totuvlik, ilm-fan va madaniyatni taraqqiy toptirish yo’lida ulkan shijoat va matonat …

n tiliga tarjima qilinib, yevropa olimlari orasida keng tarqalgani fikrimizning yaqqol isbotidir. [3: akramov s. a., ulugʻbek — buyuk oʻzbek olimi, t., 1961;] bu haqda so’z yuritar ekanmiz, beixtiyor 1996 yili parijda yuneskoning o’sha paytdagi bosh kotibi federiko mayor janoblari bilan bo’lgan bir suhbat yodimga tushadi. o’shanda janob mayor ulug’bekning ilmiy merosini yuksak baholab, uning yulduzlar harakatiga oid hisob-kitoblari bugungi kunda kompyuter yordamida tekshirib ko’rilganda atigi bir necha daqiqaga farq qilishi aniqlandi, degan gapni aytib qoldi. shunda men unga javoban, yo’q, janob federiko mayor, ulug’bek xato qilgan bo’lishi mumkin emas, balki kompyuterlar xato qilgan bo’lishi mumkin, degan edim. garchi bu gap do’stona lutf tariqasida aytilgan bo’lsa-da, o’ylaymanki, uning zamirida chuqur haqiqat mujassam etgan. 27 i. bob. mirzo ulug’bek haqida. 1.1 mirzo ulug’bekning ilmiy merosi mirzo muhammad ibn shohruh ibn temur ulug’bek qo’rag’oniy (1394-1449) - buyuk astronom va matematik, o’z davrining atoqli allomasi, davlat arbobi, movaraunnahrni 1441-1449 yillar boshqargan, mashhur hukmdor …

ib e’lon qilinadi, otasi shohruhning o’limidan so’ng, 1447 yil temuriylar sulolasiga bosh bo’ladi.yoshligida ulug’bek fan va san’at turlariga, ayniqsa, matematik va astronomiyaga katta qiziqish bildiradi. uning aqliy dunyoqarashi kengayishida otasi va bobosi to’plagan boy kutubxona zamin bo’ldi, u yerda ko’p vaqtini o’tkazardi. ulug’bek u vaqtlar o’lchovi bilan qaraganda, juda zo’r ta’lim olgan. ajoyib xotira egasi bo’lib, u arab va fors tilini erkin egallagan, turk she’riyatini yaxshi bilgan, adabiy uslublarni egallagan va adabiy bahslarda ishtirok etgan. o’zi ham she’rlar yozgan. ulug’bekning ustozi taniqli olim, temuriylar saroyidagi mashhur matematik va astronom qozizoda rumiy bo’lgan. u to’qqiz yasharli ulug’bekka marog’adagi mashhur rasadxona xarobalarini ko’rsatgan. yoshlikdagi aynan shu xotiralari bo’lajak astronom kelajagini belgilagan bo’lishi mumkin. ulug’bek davrida samarqand o’rta asrlar davridagi ilm-fan o’choqlaridan biriga aylangan. samarqandda, xv asrning birinchi yarmida ulug’bekning atrofida g’iyosiddin jamshid koshiy, qozizoda rumiy, ali qushchi kabi taniqli astronom va matematiklarni birlashtirgan butun bir ilmiy maktab vujudga keldi. 1417-1420 yillar ulug’bek …

. rasadxona o’z davrining nodir binosi bo’lgan. yer silkinishiga bardoshli bo’lishi uchun bino qurilishi uchun qo’hak tepaligining toshli etagi tanlangan. asosiy asbob - sekstant (burchak o’lchagich) - janubdan shimol tomon meridian chiziqlari bo’ylab mo’ljallangan. asosiy asbobdan tashqari, rasadxonada boshqa astronomik anjomlar ham bo’lgan.ehtimol, aniq astronomik kuzatishlarni amalga oshirishiga sekstantning o’lchami, uning qulay tuzilishi, ulug’bekning bilimlari va uning sherigi sabab bo’lgan. buyuk astronom ulug’bek rahbarligi va ishtirokida rasadxonaning asosiy ishi “zidjiy ko’rag’oniy”, “ulug’bekning yulduzlar jadvali” tuzilgan. kitobda ushbu samarqand observatoriyasidan 1018 ta yulduz joylashuvi aql bovar qilmas aniqlikda, gipparxdan so’ng ilk bor belgilangan. astronomik turkum yaratilishi jahon astronomiya fani xazinasiga qo’shilgan ulkan hissa hisoblanadi. bundan tashqari, rasadxonada ekliptikning ekvatorga qiyaligi va yulduz yilining uzunligini belgilash; sinusning bir burchakdagi ahamiyatini - muhim astronomik doimiylikni - verguldan so’ng o’n sakkizinchi belgigacha aniqlikda hisoblash bo’yicha ishlar olib borilgan. ulug’bek o’z ma’lumotlarini bir necha bor tekshirib, uning sonlarini to’g’ri, degan xulosaga keladi. 1437 yil u …

odalar bobosining katta xotini saroymulkxonim tarbiyasiga topshiriladi. u yoshligidan o’tkir zehnli, kuchli xotirali, teran fikrli, qat’iyatli bo’lib yetishdi. ulug’bekning bolalik yillari haqida ana shuni ham aytish kerakki, u hamisha bobosining diqqat e’tiboriga sazovor bo’lgan. temur butun muhabbatini ziyrak, hamma narsani bilishga harakat qilgan nabirasiga qaratadi va uning tarbiyasiga zo’r e’tibor berdi. ulug’bek bilimdon va tajribali murabbiylar ya’ni astronomiya ilmining bilimdoni salohiddin muso ibn mahmud qozizoda rumiy raqnamoligida fan asoslarini ayniqsa astranomiya ilmini puxta o’rgandi. ular ulug’bekni diniy va dunyoviy ilmlarning asosi bilan yaqindan tanishtirdilar. bir qator manbalarda keltirilishicha, 1397-98 yiliyoq, kelajakda katta shoir va olim bo’lib yetishgan shayx orif ozariy ham ulug’bekning murabbiysi qilib tayinlangan edi. ulug’bek juda yosh bo’lishiga qaramay, davlat kengashlariga, mas’ul qabul arosimlariga ham kiritilar va hamisha bobosining chap tomonida o’tirar edi. demak, temur bu nabirasini davlat ishlarini boshqarishga ham tayyorlab borgan. ulug’bekning yoshligi movorounnahrda markazlashgan yirik davlat yuzaga kelgan sharoitda, bobosi temurning harbiy yurishlari davrida o’tdi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mirzo ulug’bek buyuk alloma va davlat arbobi"

1695646431.docx mirzo ulug’bek buyuk alloma va davlat arbobi mirzo ulug’bek buyuk alloma va davlat arbobi mundarija kirish i. bob. mirzo ulug’bek haqida 1.1 mirzo ulug’bekning ilmiy merosi 1.2 mirzo ulug’bekning qomusiy olim sifatida ilm-fan rivojiga qo’shgan bebaho hissasi ii. bob. xv asrda movarounnahrda madaniy hayotning yuksalishiga ta’sir etgan omillar va tarixiy shart-sharoitlar 2.1 mirzo ulug’bekning hokimiyatga kelishi va boshqaruv usuli 2.2 mirzo ulug’bek davrida movarounnahrda ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy vaziyat xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati kirish buyuk amir тemurning nabirasi, benazir alloma mirzo ulug’bekning[footnoteref:1] o’rta asrlar sharoitida namoyon etgan ilmiy jasorati bugungi kun olimlarini ham hayratga solmasdan qo’ymaydi. тaqdir bu ulug’ zotning zimmasi...

Формат DOCX, 66,3 КБ. Чтобы скачать "mirzo ulug’bek buyuk alloma va davlat arbobi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mirzo ulug’bek buyuk alloma va … DOCX Бесплатная загрузка Telegram