билишда янги билимни яратишнинг фалсафий асослари

DOC 280.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1502522930_68762.doc билишда янги билимни яратишнинг фалсафий асослари режа: 1. цивилизация тарихида фаннинг шаклланиш асослари. 2. ҳақиқий фанга ўтишдаги икки омил. 3. техноген маданиятда фан. 4. илмий инқилоблар ва илмий оқилоналик типларининг ўзгариши. цивилизация тарихида фаннинг шаклланиш асослари. илмий билиш ривожланган шаклларининг тавсифлари фаннинг маданият ҳодисаси сифатидаги ривожланиш муаммоларини ечиш йўлларини кўп жиҳатдан белгилайди. фаннинг шаклланиш ва ривожланиш тарихида билимларни тузишнинг икки ҳар хил методига ва фаолият натижаларини прогноз қилишнинг икки шаклига мос тушувчи икки босқични фарқлаш мумкин. биринчи босқич вужудга келаётган фан (дастлабки фан)ни, иккинчи босқич – ҳақиқий фан.. вужудга келиш босқичидаги фан асосан инсон ишлаб чиқариш фаолиятида ва кундалик тажрибада кўп дуч келган нарсалар ва уларни ўзгартириш усулларини ўрганган. у амалий ҳаракатларнинг натижаларини башорат қилиш учун бундай ўзгаришларнинг моделларини тузишга ҳаракат қилган. бунинг биринчи ва зарурий шарти амалиёт билан боғлиқ нарсалар, уларнинг хоссалари ва муносабатларини ўрганиш бўлган. бу нарсалар, хоссалар ва муносабатлар билишда идеал объектлар шаклида қайд этилган. тафаккур …

илан ифодаланиб, i белгиси (вертикал чизиқ) билан қайд этилган. предметлар тўплами бу ерда бирлар тизими сифатида тасвирланган («ўнлар», «юзлар», «минглар» ва ҳоказолар учун миср арифметикасида тегишли идеал объектларни қайд этувчи ўз белгилари мавжуд бўлган). йиғиндига бирлаштирилувчи предметлар билан амал қилиш (қўшиш) ва йиғиндидан предметларни ёки уларнинг гуруҳларини ажратиш (айириш) ҳаракат қоидаларида «бирлар», «ўнлар», «юзлар» ва ҳоказолар устида тасвирланган. айтайлик, беш бирликка уч бирликни қўшиш қуйидагича амалга оширилган: iii белгиси («уч» сони) тасвирланган, сўнгра унинг остига яна беш вертикал чизиқча iiiii («беш» сони) тортилиб, бу чизиқчаларнинг барчаси дастлабки икки қатор остида жойлашган бир сатрга кўчирилган. натижада тегишли сонни ифодаловчи саккиз чизиқча ҳосил бўлган. бу амаллар реал амалиётда нарсалар йиғиндисини ташкил этиш таомилини акс эттирган (предметларнинг йиғиндиларини амалда ҳосил қилиш ва ажратиш айрим якка предметларни бошқа шундай предметларга қўшиш таомилига асосланган). бундай йўсиндаги билимлардан фойдаланиб, предметларнинг айрим йиғиндига бирлаштириш билан боғлиқ ҳар хил вазиятларга хос бўлган предметларни ўзгартириш натижаларини башорат қилиш мумкин …

а айрим билвосита амаллар ёрдамида идеал объектлардан яратилган конструкцияларни амалиётнинг моддий муносабатлари билан таққослаб текширишга ўтди. бундай методда бирламчи идеал объектлар амалиётдан олинмайди, балки илгари вужудга келган билим (тил) тизимларидан ўзлаштирилади ва янги билимларни шакллантиришда қурилиш материали сифатида қўлланилади. бу объектлар алоҳида «муносабатлар тизими»га, билимнинг бошқа соҳасидан ўзлаштирилувчи структурага жойланади ва бу ерда у борлиқ моддий структураларининг схемалаштирилган образи сифатида дастлабки тарзда асосланади. бирламчи идеал объектларнинг янги «муносабатлар тизими» билан бирикуви янги билимлар тизимини юзага келтиришга қодир бўлиб, унинг доирасида борлиқнинг илгари ўрганилмаган томонларининг муҳим жиҳатлари ўз аксини топиши мумкин. мазкур тизимнинг амалда бевосита ёки билвосита асосланиши уни ишончли билимга айлантиради. ривожланган фанда бундай тадқиқот усули деярли ҳар қадамда учрайди. масалан, математиканинг тадрижий ривожланишига қараб сонлар амалиётда қўлланилувчи предметлар йиғиндиларининг қадимги образи сифатида эмас, балки хоссалари системали ўрганилиши лозим бўлган нисбатан мустақил математик объектлар сифатида қарала бошлайди. шу даврдан математик тадқиқот бошланади ва уни амалга ошириш жараёнида илгари ўрганилган натурал …

ан барча амаллар татбиқ этилади. билимларни тузишнинг тавсифланган усули фақат математикадангина ўрин олмайди, балки табиий фанлар жабҳасига ҳам тарқалади. табиутшуносликда у гипотетик моделларни илгари суриш ва сўнгра уларни тажрибада асослаш методи сифатида маълум. билимларни тузишнинг янги методи ёрдамида фан нафақат амалиётнинг мавжуд андозаларида дуч келиниши мумкин бўлган моддий алоқаларни ўрганиш, балки ривожланаётган цивилизация амалда ўзлаштириши мумкин бўлган объектларнинг ўзгаришларини таҳлил қилиш имкониятига ҳам эга бўлади. шу даврдан эътиборан олд фан босқичи тугайди ва сўзнинг ўз маъносидаги фан бошланади. ҳвқиқий фан. унда (дастлабки фанга ҳам маълум бўлган) эмпирик қоидалар ва боғланишлар билан бир вақтда билимнинг алоҳида типи – назарий қоидалардан эмпирик боғланишларни олиш имконини берувчи назария шаклланади. билимларнинг категориал мақоми ҳам ўзгаради – улар энди нафақат амалга оширилган тажриба, балки бутунлай бошқача бўлғуси амалиёт билан ҳам боғланиши мумкин бўлиб, шу боисдан эҳтимоллик ва зарурият категорияларида тузилади. билимлар энди фақат мавжуд амалиёт учун қоидалар сифатида таърифланмайди, улар «ўзича» борлиқ объектлари ҳақидаги билимлар …

ш маҳсули ҳисобланади. анъанавий жамиятлар (қадимги хитой, ҳиндистон, қадимги миср ва бобил) маданиятлари бундай асосларни яратмаган. гарчи уларда илмий билимлар ва вазифаларни ечиш рецептураларининг кўп сонли муайян турлари юзага келган бўлса-да, бу билимлар ва рецептуралар дастлабки фан доирасидан четга чиқмаган. ҳақиқий фанга ўтишдаги икки омил. биринчи омил – математикада илмий методнинг қўлланилишини таъминлаган ва уни назарий тадқиқот даражасига олиб чиққан антик дунё маданиятидаги ўзгаришлар бўлса, иккинчи омил – уйғониш даврида ва янги даврга ўтиш босқичида европа маданиятида юз берган, илмий тафаккур услуби табиатшунослик мулкига айланишига сабаб бўлган ўзгаришлардир (бу ерда бош жараён эксперимент табиатни ўрганиш методи сифатида вужудга келиши, математик методнинг эксперимент билан бирлашиши ва назарий табиатшуносликнинг ривожланиши ҳисобланади). бу ерда маданиятда юз берган ва пировард натижада техноген цивилизациянинг вужудга келишини таъминлаган мутациялар тўғрисида сўз юритилади. ривожланган фан цивилизация тараққиётининг айни шу йўналишида қарор топади, бироқ унга олиб борган тарихий йўл оддий ва тўғри чизиқли бўлмаган. илмий методни яратишга айрим …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "билишда янги билимни яратишнинг фалсафий асослари"

1502522930_68762.doc билишда янги билимни яратишнинг фалсафий асослари режа: 1. цивилизация тарихида фаннинг шаклланиш асослари. 2. ҳақиқий фанга ўтишдаги икки омил. 3. техноген маданиятда фан. 4. илмий инқилоблар ва илмий оқилоналик типларининг ўзгариши. цивилизация тарихида фаннинг шаклланиш асослари. илмий билиш ривожланган шаклларининг тавсифлари фаннинг маданият ҳодисаси сифатидаги ривожланиш муаммоларини ечиш йўлларини кўп жиҳатдан белгилайди. фаннинг шаклланиш ва ривожланиш тарихида билимларни тузишнинг икки ҳар хил методига ва фаолият натижаларини прогноз қилишнинг икки шаклига мос тушувчи икки босқични фарқлаш мумкин. биринчи босқич вужудга келаётган фан (дастлабки фан)ни, иккинчи босқич – ҳақиқий фан.. вужудга келиш босқичидаги фан асосан инсон ишлаб чиқариш фаолиятида ва кундали...

DOC format, 280.0 KB. To download "билишда янги билимни яратишнинг фалсафий асослари", click the Telegram button on the left.

Tags: билишда янги билимни яратишнинг… DOC Free download Telegram