асосий фалсафий муаммолар ва уларнинг ўзига хослиги. асосий фалсафий йўналишлар

DOC 69,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1443697632_61422.doc асосий фалсафий муаммолар ва уларнинг ўзига хослиги. асосий фалсафий йўналишлар режа: 1. фалсафий муаммоларнинг ўзига хослиги 2. асосий фалсафий муаммолар 3. асосий фалсафий йўналишлар фалсафий муаммоларнинг ўзига хос хусусияти, унинг икки томонлама табиатга эгалигидадир. бир томондан, ҳар бир тарихий вақт оралиғида улар мазкур даврнинг ўзига хос жиҳатлари билан боғлиқ ҳолда муайян - тарихий шаклга эга бўлади. масалан, ғарбий европа ўрта аср маданиятида ҳукмронлик қилган дин ва диний институтлар илоҳиётга доир муаммоларга бўйсунадиган фалсафий муаммоларни белгилади. xvii-xviii асрларда европа фанида механиканинг биринчи ўринга чикиши фалсафий муаммоларга механик нуқтаи назардан қарашни келтириб чиқариб, ўша давр фалсафасининг шунга мос тарзда шаклланишига сабаб бўлган эди. ёки илк ислом фалсафасидаги (масалан, ирода эркинлиги ҳақидаги жабарийлар ва қадарийлар ўртасидаги) баҳс ҳақида гапириш мумкинки, бу халифалар ҳокимиятининг қўллаб-қувватлаш ёки унга қарама-қарши туриш каби сиёсий жараёнларга бориб тақалар эди. бошқа томондан, фалсафий муаммолар борлиқнинг асосий масалаларига тааллуқли бўлганлигидан улар «абадий» муаммолар деб аталадиган туб масалаларига мансубдир. фалсафий …

ва қидириш йўлларини такомиллаштиришга интилади, ҳамиша эски ва янги қадриятлар тўғрисидаги саволларга дуч келади. агар хiх аср немис файласуфи е.дюринг айтганидек, шундай лаҳза етиб келсаки, унда башарият ўзини ҳамма нарсани биладиган ва энди билмайдиган нарсаси қолмаган ҳамда «охирги мутлақ ҳақиқат» эришдим деб ҳисобласа, унда у маънавий мукаммалликка интилмай қўяди ва янги орзуларни қидиришни беҳуда машғулот деб билади ва эҳтимолки, бу билан башариятнинг маънавий ўлими яқинлашгади. қайси фалсафий муаммо - бош, етакчи муаммо эканлиги файласуфларни ҳамиша қизиқтириб келган. айрим файласуфлар буни худони билиш, бошқалари - инсонни билиш, учинчилари - дастлабки борлиқни аниқлаш, тўртинчилари - дунёнинг қадриятли ўлчови ва ҳоказоларни билишда деб билганлар. фалсафанинг асосий муаммолари мавжудми, агар мавжуд бўлса, улар нималардан иборат? барча фалсафий муаммоларни учта асосий гуруҳга тақсимлаш ва қуйидаги саволлар билан ифодалаш мумкин: 1. дунё нима? 2. инсон нима? 3. дунё билан инсон ўртасидаги муносабатлар нимадан иборат? агар биз ҳар қандай фалсафий муаммони оладиган бўлсак, у албатта мана шу …

уни билан боғлиқдир. жамиятда устувор муаммолар ўзгарганида мазкур муаммо мазмунига нисбатан урғу, таъкид ҳам ўзгаради. бу урғулар у ёки бу тарихий давр файласуфларининг диққат маркази нимага қаратилганлигининг ифодаси ҳисобланади. бошқача айтганда, «дунё-инсон» муаммоси у ёки бу давр фалсафий тафаккури йўналишини (парадигма) ифодалайдиган ўз тарихий шаклларига эга. мана шу тарихий шаклларни европа фалсафаси мисолида кўриб чиқамиз. онтологик шакл. мифологиядан фарқи ўлароқ, фалсафа субъект ва объектни фарқлашдан бошланади. шунинг учун дастлабки файласуфларнинг дунёга муносабати «мен эмас», «у»га бўлиб, инсон дунёсига қарама-қарши турувчи ташқи, шахсдан ташқари дунё (коинот, табиат)га нисбатан муносабатдир. фалсафа ўзининг илк шаклланиш босқичидаёқ ўз мавзусининг энг муҳим нуқтаси: «дунё» ва «инсон» ни ажратган ва шу билан аввал бошдан фалсафанинг марказий вазифасини ифодалаган. антик фалсафада мазкур вазифа бутун мавжудот бош асосини қидириш билан боғлиқ бўлди. фалес суви, анаксимен ҳавоси, гераклит олови, афлотун ғояси, демокрит атоми - ана ўша бош асослар хилларидир. гарчанд юнон файласуфлари гносеологик, ахлоқ ва бошқа фалсафий муаммолар тўғрисида …

й қилиб антик даврда ва ўрта асрда фалсафа энг аввало: «дунё нимадан иборат?», «дунё нимага асосланган?» каби саволларга асосий омил «моддий субстанция ёки руҳий ибтидо, табиий ёки илоҳий» деб жавоб берган. гносеологик шакл. янги даврда олам мукаммал ишлаб чиқилган назариялар орқали тушунтирилди, яъни атомизм ва механика устуворликка эга бўлди. кўпчиликка дунёнинг тугал манзарасини яратиш учун у ёки бу нарсанигина аниқлаштириш қолгандек туюлди. онтологик масалалар орқага сурилиб, гносеологик ва методологик масалалар марказий масалага айланди. янги даврда гносеологик муаммонинг устувор марказий масалага айлантирган саноат ҳамда табиатшуносликнинг гуркираб ривожланиши сабаб бўлди. ер ва осмон жисмлари механикаси, таҳлилий геометрия, дифференциал ва интеграл ҳисобларнинг яратилиши, кимё, география, геология, ботаника, зоология ва бошқалардаги кашфиётларнинг мазкур давр ютуқлари сифатида кўрсатишнинг ўзи етарлидир. фан имкониятларини оширган янги техник воситалар: микроскоп, телескоп, термометр, симобли барометр кабилар яратилди. ўрта асрларда ҳукмронлик қилган дунёнинг илоҳий манзараси ўрнини универсум (дунё)ни табиий-илмий ёндошиб тушунтириш ола бошлади. фалсафада мантиқ, методология ва билиш назарияси муаммолари …

ада онтологик ва гносеологик масалалар антик фалсафа ва янги давр фалсафасидаги устуворлик мавқеини сақлаб қола олмади. бу уларнинг кун тартибидан олиб ташланганлигини билдирмайди. гап башарият ўз ривожининг шундай нуқтасига етиб келганида-ки, бунда кун тартибига одамзот ҳаётининг асослари ва башариятнинг ўзини ривожланиш истиқболлари тўғрисидаги масалани марказий масала сифатида қўйилишидадир. хх асрда эса бу масала тақдирий аҳамият касб этди. xix-xxi асрларда «мавжуд дунё мукаммалми?» (инсоннинг дунёга бўлган муносабатини аксиологик томони), «дунёни амалий ўзгартириш мумкинми ва қандай қилиб?» (инсоннинг дунёга муносабатини праксиологик томони) каби саволлар долзарб муаммо бўлиб қолди. мана шулар «дунё-иснон» муаммосининг янги ва энг янги даврлар вужудга келтирган янги томонларидир. бу саволлар илгари ҳам файласуфлар назарида бўлган. «мавжуд дунё мукаммалми?» деган саволга (асосий фалсафий масаланинг аксиологик томони) ҳозирги замон одами ҳеч иккиланмасдан салбий жавоб беради. бундай жавоб илгари ҳам берилган, бироқ у, биринчидан, локал-минтақавий тусда бўлиб, иккинчидан, аҳолининг турли қатламлари учун универсал эмас эди. бугунги кунда дунёнинг мукаммал эмаслиги тўғрисида гапирганимизда, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "асосий фалсафий муаммолар ва уларнинг ўзига хослиги. асосий фалсафий йўналишлар"

1443697632_61422.doc асосий фалсафий муаммолар ва уларнинг ўзига хослиги. асосий фалсафий йўналишлар режа: 1. фалсафий муаммоларнинг ўзига хослиги 2. асосий фалсафий муаммолар 3. асосий фалсафий йўналишлар фалсафий муаммоларнинг ўзига хос хусусияти, унинг икки томонлама табиатга эгалигидадир. бир томондан, ҳар бир тарихий вақт оралиғида улар мазкур даврнинг ўзига хос жиҳатлари билан боғлиқ ҳолда муайян - тарихий шаклга эга бўлади. масалан, ғарбий европа ўрта аср маданиятида ҳукмронлик қилган дин ва диний институтлар илоҳиётга доир муаммоларга бўйсунадиган фалсафий муаммоларни белгилади. xvii-xviii асрларда европа фанида механиканинг биринчи ўринга чикиши фалсафий муаммоларга механик нуқтаи назардан қарашни келтириб чиқариб, ўша давр фалсафасининг шунга мос тарзда шаклланишига сабаб бўлган ...

Формат DOC, 69,5 КБ. Чтобы скачать "асосий фалсафий муаммолар ва уларнинг ўзига хослиги. асосий фалсафий йўналишлар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: асосий фалсафий муаммолар ва ул… DOC Бесплатная загрузка Telegram