клиник фармакология фанининг мақсад ва вазифалари

PPT 31 pages 908.5 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 908.5 KB

File type PPT

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

powerpoint presentation * клиник фармакология фанининг мақсад ва вазифалари маърузачи: профессор с.р.исмоилов * фармакология (юнонча pharmacon - дори, logos - фан) – бу кимёвий бирикмаларнинг тирик организмлар билан ўзаро таъсирлаши-ши тўғрисидаги фандир. фармакология асосан турли касалликлар ва патологик ҳолатларни даволашда ҳамда уларнинг олдини олишда иш-латиладиган доривор воситаларни ўрганади. унинг энг муҳим вазифаларидан бири – янада самаралироқ ва хавфсизроқ бўлган дори воситаларини излаб топишдан иборат. * тиббий-биологик фанлар қаторига кирувчи фармакология фани экспериментал ва амалий тиббиётнинг жуда кўплаб соҳалари билан чамбарчас боғлиқ. фармакологиянинг клиника шароитида ўзига хос аҳамият касб этганлигини кейинги йилларда ундан доривор моддалар-нинг инсон организми билан бевосита, пато-логик ҳолатлар пайтидаги ўзаро таъсирлаши-шини ўрганувчи клиник фармакологиянинг янги, мустақил фан сифатида ажралиб чиқиши ҳам исботлаб турибди. * фармакологиянинг тарихи бутун инсоният тарихи билан чамбарчас туташиб кетган десак муболаға бшлмайди. чунки қатор минг йил-ликлар давомида инсонлар томонидан турли доривор ўсимликлар, маъданлар ҳамда улар-нинг препаратлари ўрганилиб ва ишлатилиб келинмоқда. мамлакатимиз тарихида эса фармакология …

2 / 31

ини ўрганувчи бўлими ҳисобланади. фармакодинамика – бу фармакологиянинг дори моддаларининг биологик самараларини, шунингдек, уларнинг таъсир механизмини ва таъсир қилиш жойи (локализацияси) ни ўрга-нувчи бўлимидир. * парча- ланиш киритиш йўллари тақсим- ланиш сўрилиш депо- ланиш чиқарилиш йўллари фармакокинетика * * биологик самаралар таъсир механизми таъсир қилиш жойи (локализацияси) фармакодинамика * * дори воситаларини организмга киритиш йўллари 1. энтерал йўл (меъда-ичак йўли орқали) 2. парентерал йўл (меъда-ичак йўлини четлаб) тери остига мушак орасига вена орқали артерия орқали тери ичига бўшлиқларга суяклар ичига ингаляцион ва бошқалар оғиз орқали тил остига лунж ортига 12 бармоқ ичакка тўғри ичак орқали * сўрилиш – доривор модданинг киритилиш йўлидан қаъий назар қон ёки лимфа оқимига тушишидир. унинг қуйидаги асосий механизмлари мавжуд: 1. пассив диффузия – ҳужайралар қобиғи ор-қали, моддаларнинг концентрациялари градиен-тига боғлиқ ҳолда амалга оширилади. сўри-лишнинг асосий механизми ҳисобланади. бу ме-ханизм орқали асосан липофил бирикмалар сўри-лади. модданинг липофиллиги қанчалик юқори бўлса, унинг ҳужайра қобиғи орқали ўтиши шунчалик …

3 / 31

алар сўрилишининг асосий йўллари (схема) * дори воситаларининг ингичка ичак орқали сўрилиши пассив диффузия механизми орқали амалга оширилади ва бунда ичак-нинг асосий сўрувчи юзасининг аҳамияти катта (≈200 м2). айрим дори воситаларининг сўрилишида актив транспорт механизми ҳам аҳамиятга эга. ма-салан, цианокобаламин комплексининг касл-нинг ички омили билан сўрилишида. филь-трация усули эса деярлик амалий аҳамиятга эга эмас. * биоэришувчанлик (биодоступность) – до-ривор моддани организмга киритилганидан маълум вақт бирлиги ўтганидан кейин унинг қонда аниқланадиган концентрациясининг даст-лабки киритилган дозасига нисбатан ифодала-ниши бўлиб, бу орқали киритилган препарат-нинг самарадорлигига баҳо берилади. ичишга тавсия қилинадиган препаратларнинг биоэри-шувчанлиги паст бўлса, вена орқали кирити-ладиган препаратларнинг биоэришувчанлиги 100 % га тенг бўлади. * дори воситалари организмда асосан нотекис тақсимланади ва айрим моддаларгина нисбатан текис тақсимланади (айрим ноингаляцион нар-коз воситалари, этил спирти). уларнинг тақ-симланиш хусусиятига организмдаги биологик тўсиқлар ва деполар таъсир кўрсатади. дори воситаларининг организмда тақсимланиши. биологик тўсиқлар. деполаниш * биологик тўсиқлар уларга қуйидагилар киради: 1) капиллярлар девори 2) ҳужайралар (плазматик) қобиғи …

4 / 31

длар ҳисобига амалга оширилса керак. * дори воситаларининг организмда парчаланиши (биотрансформацияси) дори воситаси метаболик трансформация оксидланиш қайтарилиш гидролиз конъюгация глюкурон кислотаси билан сульфат кислотаси билан аминокислоталар билан глютатион билан боғланиш метилланиш орқали ацетилланиш орқали метаболитлар ва конъюгатлар экскреция * дори воситаларининг организмдан чиқарилиш йўллари дори воситалари, уларнинг метаболитлари ва конъю-гатлари организмдан қуйидаги йўллар орқали ажрати-лади: 1) буйраклар орқали; 2) ўт орқали; 3) ичак орқали; 4) безлар орқали (сўлак безлари, меъда безлари, ичак безлари, кўз ёш безлари, тер безлари, эмизикли даврда сут безлари); 5) ўпка орқали (газсимон воситалар, ингаляцион наркоз воситалари, этил спирти ва б.). мазкур йўллардан асосийси дастлабки иккитасидир. * буйраклар орқали моддаларнинг ажралиш тамойиллари * дори воситаларининг таъсир турлари. таъсир механизми ва локализацияси дори воситаларининг таъсир турлари: 1. маҳаллий таъсир 2. умумий ёки резорбтив таъсир 3. асосий таъсир 4. ножўя ёки нохуш таъсир 5. бевосита ёки тўғридан-тўғри таъсир 6. билвосита ёки бирор нарса орқали таъсир 7. рефлектор таъсир * …

5 / 31

г 4 та тури мавжуд бў-либ, ҳар бир турнинг яна майда турчалари ҳам аниқланган. масалан, м-холиноре-цепторлар (м1, м2-, м3-холинорецептор-лар), адренорецепторлар (α-, β-, преси-наптик ва постсинаптик адренорецептор-лар ), ва ҳакозо. * специфик рецепторлар билан ўзаро таъсирлашганда уларда биологик самара келтириб чиқарувчи ўзгаришлар чақи-рувчи моддаларни агонистлар дейилади (юнонча agonistes – рақобатлашиш, agon – кураш, курашиш). агонистнинг рецеп-торга нисбатан кучайтирувчи самараси ҳужайра фаолиятининг оши-шига ёки пасайишига олиб келиши мумкин. * специфик рецепторлар билан ўзаро таъсирлаш-ганда уларда биологик самара келтириб чиқармай-диган моддаларни антагонистлар дейилади (юнон-ча anti – қарама-қарши, agon – кураш, курашиш). агарда антагонистлар агонистлар бирикадиган ре-цепторлар билан бирикса, уларни рақобатлашган ан-тагонистлар, агарда макромолекуланинг бошқа қисмлари билан бирикса, рақобатлашмаган анта-гонистлар дейилади. агарда бир пайтнинг ўзида модда специфик рецепторнинг битта турига аго-нистик, бошқа турига антагонистик таъсир қилса, унда уларни агонист-антагонистлар дейилади. * фармакотерапевтик самаранинг дори воситаси хусусиятига ва унинг қўлланилиш шарт-шароитларига боғлиқлиги а) дори воситасининг кимёвий тузилиши, фи-зик-кимёвий ва физик хусусиятлари б) доза ва концентрация …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "клиник фармакология фанининг мақсад ва вазифалари"

powerpoint presentation * клиник фармакология фанининг мақсад ва вазифалари маърузачи: профессор с.р.исмоилов * фармакология (юнонча pharmacon - дори, logos - фан) – бу кимёвий бирикмаларнинг тирик организмлар билан ўзаро таъсирлаши-ши тўғрисидаги фандир. фармакология асосан турли касалликлар ва патологик ҳолатларни даволашда ҳамда уларнинг олдини олишда иш-латиладиган доривор воситаларни ўрганади. унинг энг муҳим вазифаларидан бири – янада самаралироқ ва хавфсизроқ бўлган дори воситаларини излаб топишдан иборат. * тиббий-биологик фанлар қаторига кирувчи фармакология фани экспериментал ва амалий тиббиётнинг жуда кўплаб соҳалари билан чамбарчас боғлиқ. фармакологиянинг клиника шароитида ўзига хос аҳамият касб этганлигини кейинги йилларда ундан доривор моддалар-нинг инсон организми билан бев...

This file contains 31 pages in PPT format (908.5 KB). To download "клиник фармакология фанининг мақсад ва вазифалари", click the Telegram button on the left.

Tags: клиник фармакология фанининг ма… PPT 31 pages Free download Telegram