irsiyat va o’zgaruvchanlik qonunlari

PPT 51 sahifa 7,2 MB Bepul yuklash

51 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 7,2 MB

Fayl turi PPT

Sahifalar 51

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 51

genetik materialning o’zgaruvchanligi. o’zgaruvchanlik va uning xillari irsiyat va o’zgaruvchanlik qonunlari hayotning eng muhim xossalaridan biri organizmlarning o‘zgaruvchanligi bo‘lib, u ko‘payish bilan chambarchas bog‘liqdir. o‘zgaruvchanlik tur ichidagi individlarning o‘zaro tafovut qilishidir. o‘zgaruvchanlik organizmning barcha belgilari va xususiyatlarida yoki ayrim organlarida sodir bo‘ladi. o‘zgaruvchanlik deb, tashqi va ichki omillar ta’sirida organizmda ro‘y beradigan o‘zgarishlar yig‘indisiga aytiladi. organizmlarning o‘zgaruvchanligi irsiy noirsiy (modifikatsion) genotipik fenotipik irsiy o‘zgaruvchanlik hujayra strukturasining o‘zgarishi bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, bunda organizm genotipi o‘zgaradi, o‘zgargan holdagi belgi va xususiyatlar nasldan-naslga o‘tadi. irsiy o‘zgaruvchanlik: kombinatsion mutatsion kombinatsion o‘zgaruvchanlik jinsiy ko‘payishda ota-ona genlarining birikishi va o‘zaro ta’siri natijasida vujudga keladi. bunday o‘zgaruvchanlikda yangi genlar hosil bo‘lmaydi, balki genotipda ularning qo‘shilish va o‘zaro ta’sir etish mexanizmigina o‘zgaradi. shunga qaramasdan kombinatsion o‘zgaruvchanlik seleksiyada va organizmlar evolutsiyasida katta rol o‘ynaydi. mutagenez tabiiy (spontan) sun’iy (induktiv) modifikatsion (fenotipik) o‘zgaruvchanlik genotipni o‘zgartirmaydi. bunday o‘zgaruvchanlikda tashqi muhit o‘zgarishiga qarab bitta genotip turli fenotiplarda ifodalanadi. kuropatka genotip va …

2 / 51

aroitda parvarish qilinsa, ular ba’zi belgilari bilan bir-biridan keskin farq qilishi mumkin organizmning butun o‘sish va rivojlanish jarayoni genotipning doimiy nazoratida hamda tashqi muhitning har bir sharoiti ta’sirida bo‘ladi. тashqi muhit sharoiti qancha qulay bo‘lsa, organizm shuncha yaxshi rivojlanadi navro’zgul primula +15-20 c +30-35 c +15-20 c тurli belgi va xususiyatlarning har xil sharoitda modifikatsion o‘zgaruvchanlik chegarasi har xil bo‘ladi. belgining modifikatsion o‘zgaruvchanlikka moyil bo‘lgan chegarasi shu belgining reaksiya normasi deyiladi. тashqi sharoitning o‘zgarishi organizmning turli belgilariga har xil ta’sir etadi. yaxshi boqish va parvarish qilish bilan sigirning suti ortib boradi. sutning yog‘liligi esa parvarishga qarab sutning miqdoriga nisbatan kamroq o‘zgaradi, chunki sutdagi yog‘ miqdori sigir zotining anchagina qiyin o‘zgaradigan doimiy belgisidir. g‘o‘za unumdor tuproqli yerda, suv va issiqlik yetarli bo‘lsa, bo‘ychan bo‘ladi, hosil va o‘suv shoxlari uzunlashadi, bargi, ko‘sak va chigiti yiriklashadi, paxtaning tolasi uzayadi, tola chiqishi ko‘payadi. noqulay (past agrotexnika) sharoitda esa bularning aksi bo‘ladi. biroq shu ikki …

3 / 51

anizm o‘zgarishi jarayonida namoyon bo‘ladi. masalan, navlarga baho berishda ularning genotipi reaksiya normasi o‘simliklarni qulay va noqulay sharoitda parvarish qilish yo‘li bilan o‘rganiladi. genotipning reaksiya normasi orqali navlar qanday tuproq, iqlim sharoitiga moslana olishi aniqlanadi. тashqi sharoit qulay bo‘lganda yuqori hosil beradigan, noqulay bo‘lganda esa hosili deyarli kamaymaydigan navlarning ahamiyati kattadir. qurg‘oqchilik sharoitda esa ularning hosili uncha kamaymaydi. sug‘oriladigan yerlarda juda yuqori hosil beradigan navlar bug’doy arpa bezostaya-1 intensivnaya ulug‘bek-600 sanzar-8 umanka skifyanka kroshka afrasiab тemur 108-f тoshkent-6 qirg‘iziston-3 farg‘ona-6 namangan-77 s-6527 o‘zbekistonning tashqi sharoitga tez moslashish xususiyatiga ega g’o’za navlari oqdaryo-6 yulduz omad mehr navbahor navlari ekin navlari va chorva mollari zotlarining qaysi belgilari katta, qaysi belgilari esa kichik reaksiya normasiga ega ekanligini bilish qishloq xo‘jaligi uchun muhim ahamiyatga ega. mutatsion o‘zgaruvchanlik organizm belgi yoki xususiyatining tasodifan, sakrash yo‘li bilan irsiy o‘zgarishi mutatsion o‘zgaruvchanlik deyiladi, bunday o‘zgarishlar natijasida hosil bo‘lgan organizm esa mutant deb ataladi. mutatsion o‘zgaruvchanlik modifikatsion o‘zgaruvchanlikdan …

4 / 51

a nazariyasi hozirgacha o‘z mohiyatini saqlab kelmoqda. «mutatsiya» tushunchasini fanga golland botanigi gyugo de friz kiritgan. bu ta’limotda asosan quyidagi fikrlar ilgari suriladi: mutatsiya oraliq ko‘rinishga ega bo‘lmay, to‘satdan hosil bo‘ladi; yangidan hosil bo‘lgan belgi va xususiyatlar o‘zgarmas (turg‘un) bo‘ladi; mutatsiyalar sifat o‘zgarishidan iborat; mutatsiyalar har xil yo‘nalishda bo‘lib, organizm uchun zararli, foydali va neytral bo‘lishi mumkin. mutatsiyalarning soni tekshirish uchun olingan organizmlar miqdoriga bog‘liq; bir xil mutatsiyalar yana qaytadan yuzaga kelishi mumkin g. de friz faqatgina mutatsiyalar tashqi sharoitga moslashgan yangi turlarni hosil qilishi mumkin deb, tanlashga yetarli baho bermadi. aslida esa mutatsiya faqat o‘zgaruvchanlik manbai bo‘lib, tanlash uchun katta imkoniyatlar yaratib beradi. g. de frizning mutatsiyalar hamisha katta irsiy o‘zgarishlardan iborat bo‘ladi, degan fikri keyingi tadqiqotlarda tasdiqlanmadi. тabiatda keskin irsiy o‘zgarishlar bilan bir qatorda o‘zgarishgacha bo‘lganidan biroz farq qiladigan kichik mutatsiyalar ham ko‘p uchraydi. g. de frizning mutatsiya to‘g‘risidagi ta’limoti seleksiya amaliyotida katta ahamiyatga ega bo‘ldi, chunki mutatsiyalarning …

5 / 51

mutatsiyalar irsiy o‘zgarishlar va genlarning sirini ko‘proq ochishga hamda o‘rganishga yordam bermoqda mutatsiyalar yirik (makro) va mayda (mikro) bo‘lishi mumkin. yirik mutatsiyalar organizmning irsiyatini keskin o‘zgartiradi. natijada butun-butun organlarning rivojlanishi sezilarli o‘zgarib, har xil ko‘rinishdagi organizmlar vujudga keladi. makromutatsiyalar kishi osonlikcha bila oladigan barcha o‘zgarishlar deyiladi. тabiiy sharoitda hosil bo‘lgan makromutatsiyalarni birinchi marta g. de friz o‘simligida kuzatgan. тabiiy mutant o‘simlik bo‘yining uzunligi, gulining yirikligi, bargining qalinligi va poyasining yug‘onligi, hujayralardagi xromosomalar sonining ikki hissa ko‘pligi bilan bog‘liq bo‘lgan. enotera organizmning fiziologik, morfologik va miqdoriy belgilarida yuz beradigan juda kichik o‘zgarishlar yoki ko‘z ilg‘ay olmaydigan, faqat maxsus statistik usullar yordamida aniqlanadigan irsiy o‘zgarishlar. bunga g‘o‘zaning hosildorligi, ertapisharligi, tolasining uzunligi kabi belgilarida ro‘y beradigan kichik o‘zgarishlarni misol qilish mumkin. mikromutatsiyalar tabiatda va tajribalarda makromutatsiyalarga qaraganda ko‘p hosil bo‘ladi mikromutatsiyalar mutatsiyalar morfologik fiziologik biokimyoviy morfologik mutatsiyalar tufayli o‘simlik va hayvonlarning o‘sish va shakllanish xossalari o‘zgaradi. masalan, ba’zi chorva mollari (qoramol, qo‘y va …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 51 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"irsiyat va o’zgaruvchanlik qonunlari" haqida

genetik materialning o’zgaruvchanligi. o’zgaruvchanlik va uning xillari irsiyat va o’zgaruvchanlik qonunlari hayotning eng muhim xossalaridan biri organizmlarning o‘zgaruvchanligi bo‘lib, u ko‘payish bilan chambarchas bog‘liqdir. o‘zgaruvchanlik tur ichidagi individlarning o‘zaro tafovut qilishidir. o‘zgaruvchanlik organizmning barcha belgilari va xususiyatlarida yoki ayrim organlarida sodir bo‘ladi. o‘zgaruvchanlik deb, tashqi va ichki omillar ta’sirida organizmda ro‘y beradigan o‘zgarishlar yig‘indisiga aytiladi. organizmlarning o‘zgaruvchanligi irsiy noirsiy (modifikatsion) genotipik fenotipik irsiy o‘zgaruvchanlik hujayra strukturasining o‘zgarishi bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, bunda organizm genotipi o‘zgaradi, o‘zgargan holdagi belgi va xususiyatlar nasldan-naslga o‘tadi. irsiy o‘zgaru...

Bu fayl PPT formatida 51 sahifadan iborat (7,2 MB). "irsiyat va o’zgaruvchanlik qonunlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: irsiyat va o’zgaruvchanlik qonu… PPT 51 sahifa Bepul yuklash Telegram