evolyutsion g’oyalar, ularning paydo bo’lishi. irsiyat va o’zgaruvchanlik

DOC 83,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363444729_42316.doc evolyutsion g’oyalar, ularning paydo bo’lishi www.arxiv.uz reja: 1. evolyutsion g’oyalarning paydo bo’lishi. 2. irsiyat va o’zgaruvchanlik 3. yashash uchun kurash. 4. tabiiy tanlanish va sun‘iy tanlash. evolyutsion g’oyalarning paydo bo’lishi. biologiyaning ch. darvingacha bo’lgan davrdagi rivojlanishi. xv asrning yarmiga kelib yevropada feodalizm o’rniga burjuaziya hokimiyati o’natilish bilan sanoat markazlari, yirik shaharlar bunyod etildi. yirik shaharlarda botanika va hayvonot bog’lari tashkil etilgan. dunyoning boshqa yerlaridan yevropaga ko’pgina o’simlik va hayvonlarni o’rganishga katta qiziqish uyg’otdi. natijada kishilarning o’simliklar va hayvonlar to’g’risidagi bilimlari antik dunyoga nisbatan ortib bordi. botanika va zoologiya fanining rivojlanishi uchun avval ma’lum bo’lgan o’simlik va hoyvon turlarini guruhlash ehtiyoji paydo bo’la boshladi. bu masala bilan mashhur shved olini botanik karl linney (1707-1778) shug’ullaandi. olim o’simlik va hayvonlar sistematikasiga asos soldi. u 10 mingdan ortikq o’simlik, 42000 dan ortiq hayvon turlarini tasvirlab beradi. turlarni avlodlarga, avlodlarni esa oilalarni turkumlarga (tartiblarga), tartiblarni esa sinflarga birlashtiridi. u barcha o’simlilarni gulidagi changichilari …

familiyasi qisqartirib yozilishi lozimligini ta’kidlaydi masalan, qattiq bugdoy triticum durum l. k. linney tomonidan tuzilgan sistema sun’iy bo’lsa –da, biroq mazkur faoliyat keyinchalik organik olamni atroflicha o’rganishga imkon berdi. bu esa o’z navbatida evolyutsion nazariyani yartish uchun zamin bo’lib xizmat qildi. ch. darvingacha bo’lgan davrda organik dunyo evolutsiyasi haqidagi nazariyani birinchi marta fransuz tabiatshunosi j. b. lamark (1744-1829) yaradi. u daslab botanika, keyincha- lik, zoologiya sohasida ilmiy izlanishlar olib bordi. u evolyutsiya haqidagi dastlabki g’oyalarinni “zologiyaga kirish” degan asarida ilgari surgan bo’lsada, 1809-yilda chop etilgan “zologiya falsafasi” asarida uni evolyutsion nazariya holiga keltirdi. uning fikricha, sodda hayvonlar o’z-o’zidan anorganik tabiatdan paydo bo’lgan. keyinchalik tashqi muhit ta’siri ostida ular o’zgarib, vaqt o’tishi bilan takomillashib, murakkablashib yuksak organizmlarga aylangan. j. b. lamarkning evolyutsion nazariyasi negizida ikki narsa yotadi:1. organizm qismlarining mashq qilish va mashq qilmasligi. 2. belgilarningn nasldan-naslga o’tishidir. tashqi muhitning o’zgarishi organizmlar xulq-atvorini o’zgar-tirishi mumkin xolos. organlardan intensiv va effektiv foydalanish, …

di. lamark organik olami evolyutsiyasi haqidagi ta’limotga asos slogan bo’lsada, lekin, evolyutsiyaning harakatlantiruvchi omillarini tushuntirib bera olmadi. xix asrning birinchi yarmida yevropa mamlakatlari, ayniqsa, angliyada kapitalizm jadal sur’atlar bilan rivojlandi. bu esa o’z navbatida fan va texnika, sanoatning tez sur’atlar bilan rivojlanishiga olib keladi. qishloq xo’jalik mahsulotlariga bo’lgan talab oshdi. ko’p mahsulot beradigan yangi o’simlik navlari, hayvon zotlarining yaratilishi jadallashdi. natijada seleksiya fan sifatida shakllandi. tabiiy fanlar ham rivojlanib bir qancha yutuqlarga erishildi, chunon-chi, hujayra nazariyasi yaratildi. natijada xilma-xil o’simliklar, hayvonlar ichki tuzilishi jihatidanbir xil ekanligi ma’lum bo’ldi. shunday qilib, xviii asrning birinchi yarmida tabiatshunoslikning turli shoxobchalarida to’plangan dalillar organik olam qotib qolma- ganligini, uning o’zgarib turishini ko’rsatdi. biroq organik olam evolyutsiyasi haqida yagona nazariya hali yaratilmagan edi. tabiatshunoslik fani oldida turgan asosiy vazifa, uning turli tarmoqlarda yig’ilgan dalillarni, fikr-mulohazalarni to’plash, xulosalash va shular asosida organik olam evolyutsiyasi haqida yaxlit nazariya ishlab chiqish edi. bu ulkan vazifani bajarish uchun haddan …

nubiy amerika- ning sharqiy, g’arbiy qirg’oqlarida, avstraliya, afrikaning janubiy qirg’oqlarida bo’lib, u yerlardagi qadimgi davr va hozirgi vaqtda tarqalgan o’simlik va hayvonlar bilan tanish-di. u ilgari o’lib ketgan va hozirgi vaqtda yashayotgan hayvonlar o’rtasida juda ko’p o’xshashlik va farqlar borligini aniqlaydi. ch. darvin aytishicha, bu ikki qit’a yagona bo’lgan. keyinchalik meksika tog’lari tufayli bu yagona qit’a ikkiga bo’lingan. natijada ularning hayvonot va o’simlik olamida farqlar paydo bo’lgan. ch.darvinni, ayniqsa, janubiy amerikaning g’arbiy qirg’oqlaridan 900 km uzoqlikda joylashgan galopagoss arxipelagining hayvonot va o’simliklar olami hayratga soladi. u yerda qushlar, sudralib yuruvchilar ko’p uchraydi. chumchiqsimonlar turkumiga kiruvchi v’yuroklar, sudralib yuruvchilardan toshbaqalarning har biri o’ziga xos tuzilishga ega. umuman olganda, galapagoss arxipelagining hayvonlari va o’simliklari janubiy amerika hayvoni va o’simliklariga o’xshash, biroq ayrim belgi, xossalari bo’yicha farq qiladi. u sayohat davri-da organizmlarning o’zgaruvchanligi to’g’risida ko’p materiallar yig’ib, turlar o’zgarib turadi, degan xulosaga keldi. angliyaga sayohatdan qaytirib kelgandan keyin amaliyotda parvarish qilinayotgan kaptarlar, uy …

utsiyasining harakatlantiruvchi kuchlari irsiyat, o’zgaruvchanlik, yashash uchun kurash va tabiiy tanlanishdir. ch.darvin va a.uollar evolyutsiya yo’llarini quyidagicha tasvilab berdilar: 1. o’zgaruvchanlik hamma o’simlik va hayvon guruhlarida uchraydi va shu sababli ular bir-biridan farq qiladi. (o’zgaruvchanlikning sababi hali ularga noma’lum edi, hozir biz uni yaxshi bilamiz, o’zgaruvchilikning negizida mutatsiya yotadi) 2. har bir turga xos tug’iladigan individlar soni ular yashab qolishi va oziqlanishi uchun mo’ljallangan individlar soniga qaraganda ko’p bo’ladi, ya’ni tug’ilish yashab qolishga nisbatan ko’p. shuhga qaramasdan tabiatda har bir turga qarashli individlar soni doimiydir, bu degan so’z har bir avlodga xos bo’lgan individlarning ko’pchiligi halok bo’lib turadi. 3. demak, yashab qolishga nisbatan tug’ilish ko’p ekan, ular orasida ovqat va tashqi muhit uchun doimo keskin kurash va raqobat bo’lib turadi. 4. ma’lum sharoitda mazkur organizmning yashab qolishini yengillshtiruvchi o’zgarishlar shu sharoitda kam moslashgan boshqa organizmlarga nisbatan ustunlik beradi. bu yashash uchun kurashning ayni negizidir. 5. foydali o’zgarishlar natijasida yashab qolgan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "evolyutsion g’oyalar, ularning paydo bo’lishi. irsiyat va o’zgaruvchanlik"

1363444729_42316.doc evolyutsion g’oyalar, ularning paydo bo’lishi www.arxiv.uz reja: 1. evolyutsion g’oyalarning paydo bo’lishi. 2. irsiyat va o’zgaruvchanlik 3. yashash uchun kurash. 4. tabiiy tanlanish va sun‘iy tanlash. evolyutsion g’oyalarning paydo bo’lishi. biologiyaning ch. darvingacha bo’lgan davrdagi rivojlanishi. xv asrning yarmiga kelib yevropada feodalizm o’rniga burjuaziya hokimiyati o’natilish bilan sanoat markazlari, yirik shaharlar bunyod etildi. yirik shaharlarda botanika va hayvonot bog’lari tashkil etilgan. dunyoning boshqa yerlaridan yevropaga ko’pgina o’simlik va hayvonlarni o’rganishga katta qiziqish uyg’otdi. natijada kishilarning o’simliklar va hayvonlar to’g’risidagi bilimlari antik dunyoga nisbatan ortib bordi. botanika va zoologiya fanining rivojlanishi uchun av...

Формат DOC, 83,0 КБ. Чтобы скачать "evolyutsion g’oyalar, ularning paydo bo’lishi. irsiyat va o’zgaruvchanlik", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: evolyutsion g’oyalar, ularning … DOC Бесплатная загрузка Telegram