миртемир ижоди

DOC 76,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662747200.doc миртемир ижоди р е ж а 1. миртемирнинг ўзбек шеърияти ривожига қўшган ҳиссаси. 2. миртемирнинг ҳаёт йўли. 3. миртемир шеърияти. 4. миртемир достонлари. 5. танқид ва адабиётшуносликда миртемир ижодининг ўрганилиши. м и р т е м и р (1910-1978) миртемир ҳозирги замон ўзбек шеъриятининг ривожланишига салмоқли ҳисса қўшган ардоқли лирик шоирдир. комил яшин таъкидлаганидек, миртемир хх аср ўзбек шеъриятининг тамал тошини қўйган устоз, оқсоқол шоирларимиздан. у ғоятда меҳнаткаш, жафокаш, хассос, билимдон, камтар сўз санъаткоридир. ватанпарвар шоир классик адабиётимизнинг барҳаёт анъаналарини, халқ оғзаки ижодини чуқур ўрганиб, ҳозирги ўзбек адабиётини бойитди, юксакликка кўтаришда зўр куч сарф этди. миртемир турсун ўғли 1910 йили қозоғистон республикаси туркистон шаҳрининг иқон қишлоқида туғилди. у ибтидоий эски мактабни битиргач, 1921-1923 йилларда тошкентдаги “алмаий” номидаги болалар намуна иш мактабида тарбияланди. миртемир 1925 йили эрлар билим юртига ўқишга кириб, уни 1929 йилда тамомлади. сўнгра ўзбекистон давлат педагогика академиясида таҳсил олди. миртемир адабиётга 20-йилларнинг ўрталарида кириб келди. унинг биринчи …

9), “қайнашларим” (1932), “бонг” (1932), “очлар ўлкасида” (1936), “пойтахт” (1936), “ўч” (1943), “танланган шеърлар” (1947), “танланган асарлар” (1958), “шеърлар” (1961, 1964), “янги шеърлар” (1967), “қуш тили” (1970), “тингла ҳаёт” (1974), “киприкларим” (1976), “излайман” (1976), “ёдгорлик” (1978) каби тўпламлари адибнинг сермаҳсул ижодкор эканидан далолат беради. миртемир ижодининг дастлабки давриданоқ изланувчан шоир сифатида танилди. у давримизнинг моҳияти кенг кўламли эканини, уни ифодалаш учун эса янги-янги поэтик шакллар зарурлигини яхши тушунди. шунинг учун ҳам у кўпроқ сочма шеърларга мурожаат қилди. уларда қалбини тўлдирган, тинчлик бермаган ҳисларни ифодалашга уринди: тун сингари аста босиб келади, сув сингари сарин жилиб келади. тоғ елидай шошқин эсиб келади. кўл мавжи сингари тиниб келади. нақадар мунг ётар бу пардаларда, ўтган умрнинг оҳи зорими? қушлар чирқилламас тол паналарда, уста бармоқларнинг кўринг корини... шоир ижодий камолоти унинг “ўйлар”, “қизқалдоқ”, “қоя”, “менинг болалигим”, “боғимнинг чечаклари” , “лолазордан ўтганда”, “қуёшнинг забти” каби лирик шеърларида янада аниқ кўринади. бу шеърлар ширага тўлган, чуқур умумлашмаларга …

шлари, муҳаббатга интиқ қалб нидолари баралла жаранглайди. шу билан бирга қўшиқда бу садолар гўё хх асрнинг суронли инқилобий воқеалари ҳамда улкан тарихий ҳодисалари руҳи билан йўғрилиб, янгроқ тантанаворлик касб этади. бундай пурмаънолик ва оҳангдорликнинг сабабларидан бири шундаки, қўшиқни хассос шоир миртемир йигирма ёшида эмас, балки анча кейин, яъни етуклик чоқида, айни маҳоратининг юксакликка кўтарилган палласида яратган. миртемирнинг теран мазмунга ва катта таъсирчанлик қудратига эга бўлган бундай қўшиқлари талайгина бўлиб, улар тинимсиз изланишнинг, бадиийлик чўққилари сари интилишнинг самараси ҳисобланади. миртемир қўшиқчилик соҳасида ўз йўлини қидирар экан, энг буюк санъаткорларнинг гўзал анъаналари изидан борди. у, айниқса, шеърият ва қўшиқ мулкининг султони алишер навоий анъаналарини ўзи учун муқаддас деб билди. навоийдан, сарёмийдан миртемир қофия, радиф олди ва уларни янги мазмун, янги руҳ билан бойитди. натижада, “яли-яли” деб аталган шўх ва нафис қўшиқ майдонга келди. бу қўшиқ миртемир она юрт табиатининг содиқ шайдоси, доно билимдони ва моҳир куйчиси эканлигини кўрсатди. нозик қаламда чизилган табиат …

қудратли тўлқин сингари мавжланиб туради. ҳа, миртемир қўшиқларининг аксарияти муҳаббат ҳақида бўлиб, улар бу умрбоқий туйғунинг сон-саноқсиз жилвалари-ю жилоларини, ҳайратомуз қудрати-ю тенгсиз гўзаллигини заргарона тизилган сўзлар маржони воситасида юзага чиқаради. оддий сўзлар тизмасида улкан ҳаёт ҳақиқатини таъсирчан ифодалашдек санъаткорликка миртемир ўз қўшиқларида жонлантириш, истиора, сифатлаш, ўхшатиш, муболаға сингари мажозлардан ғоятда ўринли фойдаланиш орқали эришди. бунга иқрор бўлмоқ учун “бир гўзал” қўшиғидаги қуйидаги мисраларни эслаш кифоя: дейдиларким, шаҳримда бир гўзал бормиш, ҳар оқшом боққа кириб мани сўрармиш. изларимни тополмай оҳлар урармиш – гир-гир юрармиш, ҳайрон бўлармиш. ўлтириб япроқлар-ла суҳбат қурармиш, ишқ учун осмас кимса мени, деб дорга – баъзан қўлин чўзармиш мунгли дуторга, соғлиқлар тилар эмиш олисда ёрга, асл хушторга, ҳажрида зорга... саломлар йўллар эмиш бу интизорга. бу мисраларда гўзал билан суҳбат қурган япроқларнинг жонлантирилишига, “мунгли дутор” каби сифатлашларнинг ажиб жозибадорлик касб этишига дуч келамиз ва уларнинг инсон руҳидаги ўта нозик тўлғанишларни ифодаловчи воситаларга айланганлигини англаймиз. шундай тасвирий воситалар туфайли биз …

ининг, қоврилишларининг сирларини фақат миртемир лирик қаҳрамонининг битта ўзи билади. ўзининг пинҳоний туйғуларини лирик қаҳрамон мана бундай аён қилади: қулоғимда янграр доим бир нидо, хўрсинаман, кўз ёшимни силаман. шу нидога не сабабдан жон фидо – битта ўзим биламан. юрагимда ёнар бир ўт бетутун, гўё дер: қовураман, тиламан. дош бераман нечун ҳануз мен беун – битта ўзим биламан. бу мисраларда лирик қаҳрамон ўз сирларини ошкор аён қилмаса-да, нозик кечинмалари оқимидан тингловчи улар ҳаётдаги иллатларнинг, хаторликларнинг, тубанликларнинг, разилликларнинг оқибати эканлигини англайди. шу тариқа миртемир ўз қўшиқлари орқали бизни турмушнинг мураккаб томонлари тўғрисида ўйлашга мажбур этади ва ҳаёт ҳақида бўялмаган, ялтиратилмаган, мукаммал тасаввур туғдиришга интилади. ҳаёт ҳақиқатини теран, таъсирчан ва нафис образларда ифодалаши туфайли миртемирнинг “куйлар йигирма ёшим”, “яли-яли”, “бир гўзал”, “мен сени”, “ўйнасин”, “битта ўзим биламан”, “мени ёд эт”, “жонон ўйнасин”, “барно қўшиғи”, “она орзуси”, “эл қўшиқи”, “қарқаралик”, “боғ кўча” сингари қўшиқлари шоирнинг ўнлаб шеърий китоблари, достонлари ва драмалари каби маданий турмушимизда …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "миртемир ижоди"

1662747200.doc миртемир ижоди р е ж а 1. миртемирнинг ўзбек шеърияти ривожига қўшган ҳиссаси. 2. миртемирнинг ҳаёт йўли. 3. миртемир шеърияти. 4. миртемир достонлари. 5. танқид ва адабиётшуносликда миртемир ижодининг ўрганилиши. м и р т е м и р (1910-1978) миртемир ҳозирги замон ўзбек шеъриятининг ривожланишига салмоқли ҳисса қўшган ардоқли лирик шоирдир. комил яшин таъкидлаганидек, миртемир хх аср ўзбек шеъриятининг тамал тошини қўйган устоз, оқсоқол шоирларимиздан. у ғоятда меҳнаткаш, жафокаш, хассос, билимдон, камтар сўз санъаткоридир. ватанпарвар шоир классик адабиётимизнинг барҳаёт анъаналарини, халқ оғзаки ижодини чуқур ўрганиб, ҳозирги ўзбек адабиётини бойитди, юксакликка кўтаришда зўр куч сарф этди. миртемир турсун ўғли 1910 йили қозоғистон республикаси туркистон шаҳрининг иқон қиш...

Формат DOC, 76,5 КБ. Чтобы скачать "миртемир ижоди", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: миртемир ижоди DOC Бесплатная загрузка Telegram