грузин адабиёти

DOC 70.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662752582.doc грузин адабиёти грузин адабиёти грузин адабиёти арман адабиёти сингари қадимий тарихга эга бўлиб, у милодий асрдан минг йиллар аввалги даврларга бориб тақалади. бироқ қадимий ёзма адабиёт ва оғзаки ижод намуналари бизгача етиб келган эмас. улар iv аср бошларида христиан черкови ва мамлакатни кўп асрлар давомида талаб келган чет эл босқинчилари томонидан йўқ қилиб ташланган. грузинларда ёзув ҳам қадимдан мавжуд. xi асргача улар хуцури (черков ёзуви) деб аталадиган, xi асрдан бошлаб мхедрули (фуқаро ёзуви) номли ёзувлар билан иш юритганлар. ҳозирги грузин ёзуви ана шу мхедрулининг бирмунча ихчамлаштирилган туридир. грузин халқи, закавказьедаги бошқа халқлар сингари, кўп асрлар давомида ўз озодлиги ва мустақиллиги учун чет эл босқинчиларига қарши кураш олиб борди. грузин адабиётининг тараққиёт тарихи меҳнаткаш халқнинг озодлик кураши тарихи билан боғлиқ эди. у халқ фарзандларининг қаҳрамонлигини улуғлаб, уларни ватанпарвалик руҳида тарбиялади. илғор грузин адабиётидаги ватанпарварлик, инсонпарварлик ғоялари грузин халқ шеъриятининг табиатига сингибю кетган эди. грузин адабиётининг кўп асрлик тарихи давомида бу …

оий моҳияти билан боғлиқ эди. шарқ ва ғарбдан ҳужум қилиб келувчи душманларга (сосонийлар, халифалар, салжуқийлар) қарши курашни уюштирувчи куч грузин черкови эди. шунинг учун мамлакатдаги етакчи маданий кучга айланган христиан черкови тарихий ҳаётнинг маълум босқичида грузин ёзма адабиётига кучли таъсир кўрсатди. грузин диний-черков адабиётининг қадимги намуналари кўпроқ таржима асарларидан иборат эди. лекин тез орада христиан черкови манфаатини кўзловчи оригинал адабиёт ҳам вужудга келади. бу тарихий адабиёт черковнинг диний ташвиқотчилик мақсадларига хизмат қилса-да, унинг тарихий ва бадиий адабиёт элементлари ҳам мавжуд эди. унинг энг яхши намуналари сифатида v асрда ёзилган ”жабрдийда шушаники”, vi аср бошларида яратилган ”жабрдийда евстафия мцхетели”, viii аср мутафаккири томонидан бунёд этилган “жабрдийда або тбилели”, “нина каппадокийскаянинг ҳаёти” (ix аср), “григорий хандзтелининг ҳаёти” номли асарларни кўрсатиш мумкин. христиан дини ҳукмрон бўлган даврларда ҳам грузин халқ шеърияти янги-янги мотивлар билан бойиб борди. ёзма адабиёт билан оғзаки адабиёт ўртасида ўзаро алоқа ва таъсир кучайди. чунончи, черков адабиётининг йирик вакиллари иоанн-зосим …

гомернинг асарлари грузин тилига, грузин адибларининг асарлари озарбайжон, форс-тожик тилларига таржима қилинди. грузин китобхонларининг ”шоҳнома” ва “хамса” билан танишуви катта аҳамиятга эга бўлганидек, грузин ёзувчилари ижодининг қардош халқ шоирлари ижодига, жумладан озарбайжон шоирлари низомий ва ҳоқонийлар ижодига таъсири яққол сезилди. шундай қилиб, xii аср – грузин адабиёти тарихига классик грузин адабиётининг яратилиш даври бўлиб кирди. бироқ бу даврнинг юксак маданий мероси мўғуллар истилоси натижасида ер билан яксон қилиниб, унинг оз қисмигина бизгача айрим фрагментлар шаклида етиб келган, холос. “амиран-даражониани” ва “висрамиани” қиссалари, шунингдек, ш.руставелининг “йўлбарс терисини ёпинган паҳлавон” достони шулар жумласидандир. бу достон ўрта аср адабиётининг кўп асарларидан ўзининг догматизм, схоластика ва диний фанатизмдан холи эканлиги билан фарқ қилади. достон сода ва халққа тушунарли тил билан ёзилган. ш.руставели бу асари билан европада уйғониш даврида ижод қилган мутафаккир шоирлардан ўзиб кетиб, чинакам инсоний ишқ-муҳаббат, гуманизм, мардлик ва қаҳрамонлик туйғуларининг куйчиси сифатида танилди. достоннинг тариэл, автандил, фаридун (мардлик ва қаҳрамонлик тимсоли), нестон-даражон …

халқларининг дўстлиги, биродарлигини тасвирлаб халқлар дўстлиги ғоясини тараннум этди. xv асрда мўғул босқинчилари ўрнини эронли ва усмонли турк истилочилари эгаллаб, бир неча асрлар давомида ҳукмронлик қилиб келдилар. шундай оғир пайтда рус ва грузин халқлари ўртасида дўстлик дивожлана бошлади. иван грозний ва борис годунов даврида грузия билан москва ўртасида дипломатик алоқа ўрнатилди. бундан ғазабланган қўшни эрон шоҳи аббос грузияга бостириб кириб, халқ бошига қирғин келтирди, минглаб хонадонларни хайдаб. эрон ичкарисига кўчириб кетди. грузия россияга қўшиб олинганидан кейингина халқ, қирғиндан халос бўлиб, осойишта яшай бошлади. халқ миллий адабиёт ва маданият тараққиёти учун курашни давом эттирди. бу даврда кўпгина истеъдодли шоир, мутафаккир ва олимлар етишиб чиқдилар. уйғониш даври, яъни xvi-xviii асрларда грузияда шота руставелининг адабий мероси учун кураш кучайди. ижтимоий онгнинг илғор вакиллари руставелини ўз байроқлари эълон қилиб, ундан ўрганишга чақирсалар, черков-дин аҳллари, аксинча, уни ”кофир”ликда айбладилар. бундан ташқари, ўша давр адабий ҳаётида шарқ (форс) шеърияти таъсиридан қутулиш ва халқчил грузин адабиёти учун …

ан таймураз i ва арчил ўртасидаги баҳсни давом эттириб, грузин адабиёти тараққиётига маълум ҳисса қўшдилар. xvii-xviii асрларда грузия ошуғлик шеърияти кенг қулоч ёйди. саят нова ана шу поэзиянинг вакилларидан эди. саят нова деҳқончилик билан шуғулланувчи камбағал деҳқон оиласида дунёга келди. у ёшлигиданоқ, ўзи тўқиган шеърларини ўзи куйга солиб, озарбайжон, арман ва грузин тилларида ижро этарди. саят нова бирмунча вақт ираклий ii саройида сарой шоири ва созандаси бўлиб турди. бироқ сарой аҳлининг фисқ-фужури натижасижа туҳматга йўлиқиб, 1765 йилда подшо даргоҳидан қувилди. бу ҳодиса шоир ижодида кучли из қолдирди. у ўз шеърларида ҳасадгўй, иғвогар айрим зотларни “заҳар сочиб яшовчи қурт”га ўхшатган эди. саят нова саройдан қувилганидан сўнг яратган қатор шеърларида мавжуд ижтимоий тузумдан нолиб, узлатга чиқиб, дунёдан воз кечишга чақирди. ўзи ҳам жамиятдан монах-роҳиблик ҳаётини танлади. саят нова ижодидаги қайғу ва нолиш мотивлари чуқур ижтимоий маънога эга эди. бу қайғу ва нолиш унинг шахсий ҳаётидаги бахтсизликлан кўра , ўша замон ва шоир …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "грузин адабиёти"

1662752582.doc грузин адабиёти грузин адабиёти грузин адабиёти арман адабиёти сингари қадимий тарихга эга бўлиб, у милодий асрдан минг йиллар аввалги даврларга бориб тақалади. бироқ қадимий ёзма адабиёт ва оғзаки ижод намуналари бизгача етиб келган эмас. улар iv аср бошларида христиан черкови ва мамлакатни кўп асрлар давомида талаб келган чет эл босқинчилари томонидан йўқ қилиб ташланган. грузинларда ёзув ҳам қадимдан мавжуд. xi асргача улар хуцури (черков ёзуви) деб аталадиган, xi асрдан бошлаб мхедрули (фуқаро ёзуви) номли ёзувлар билан иш юритганлар. ҳозирги грузин ёзуви ана шу мхедрулининг бирмунча ихчамлаштирилган туридир. грузин халқи, закавказьедаги бошқа халқлар сингари, кўп асрлар давомида ўз озодлиги ва мустақиллиги учун чет эл босқинчиларига қарши кураш олиб борди. грузин адабиё...

DOC format, 70.5 KB. To download "грузин адабиёти", click the Telegram button on the left.

Tags: грузин адабиёти DOC Free download Telegram