қозоқ адабиёти

DOC 53,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662839653.doc қозоқ адабиёти режа: 1. қозоқ халқи тарихи ҳақида. 2. халқ оғзаки ижоди намуналари. 3. қозоқ адабиётида маърифатпарварлик ғоялари. 4. абай қўнонбоев ижоди. таянч сўз ва иборалар : абай, қўбланди ботир, эртарғин ва қамбар ботир, чўқон валихонов, иброй олтинсарин, абай мероси, халқ оғзаки ижоди. қозоқ халқи тарихи ҳақида. халқларнинг қардошлик оиласида яшаб, жамият қураётган бахтиёр қозоқ ҳалқининг ҳам кўп асрлик тарихи ва миллий маданияти бор. ҳозирги қозоғистон территориясида қадимги замонларданоқ пайдо бўлган савдо-ҳунармандчилик марказлари ва ҳосилдор экин майдонлари билан бир қаторда қозоқ халқининг миллий маданияти намуналарини ҳам xiii асрда мўғул босқинчилари ер билан яксон қилдилар. асрлар бўйи давом этган феодал- патриархал тузум натижасида қозоқлар юртида фақат тарқоқ кўчманчи чорвачилик хўжаликлари ташкил этилди, холос. xvi асрга келиб ташкил топган каттажуз, ўртажуз ва кичикжуз деб аталадиган уруғ уюшмалари 1723 йилда мамлакатга ёпирилиб келган жунгорлар (қолмиқлар) ҳужумига бардош беролмади. натижада қозоқ халқининг чет эл босқинчиларига қул бўлиш хавфи туғилди. халқ оғзаки ижоди намуналари. …

ларда халқ қаҳрамонлик достонларини ижро этувчи оқинлар ўртасида тез-тез айтишув (ижодий мусобақа)лар бўлиб турган. шундай ижодий айтишувлар вақтида ҳар бир оқиннинг шоирлик ва ижрочилик маҳорати намойиш қилинган. машҳур оқин биржон сол билан оқинлардан соро ва суюмбой билан кунекей ўртасида бўлиб ўтган айтишувларда хотин-қиз шоирларнинг зўр маҳорати тингловчиларни мафтун қилган. қозоқ адабиётида маърифатпарварлик ғоялари. қозоқ классик адабиётининг асосчилари чўқон валихонов, иброй олтинсарин ва абай қўнонбоев қозоқ халқи билан туркии халқлар ўртасидаги дўстлик ва ҳамкорликнинг жарчилари эдилар. чўқон валихонов рус фани ва маданияти билан яқиндан танишган ўқимишли киши эди. олим ва маърифатпарвар ч.валихонов кўп саёҳат қилди, илмий экспедицияларда юрди. у қозоғистонни, қўшни қашқар ўлкасини ўрганишга оид бир қанча илмий асарлар яратди. чўқон валихоновнинг фольклорист ва публицист ёзувчилик фаолияти ҳам катта аҳамиятга эга. у ўтган аср маърифат-парварлари орасида қозоқ ва қирғиз халқ оғзаки ижоди асарларини, жумладан «манас» достонидан айрим парчаларни ёзиб олган биринчи ташаббускор олим эди. ч. валихоновнинг бирталай публицистик мақолалари ва очерклари …

авезов мураккаб ижодий йўлни босиб ўтган ёзувчилардан биридир. у ўз ижодининг илк босқичида (1915-1932) ғоявий иккиланишлар ва изланишларни бошидан кечирди. мухтор авезов прозага драматургия орқали кириб келди. унинг «караш-караш», «бургутли овчи», «излар», «елкама-елка» номли дастлабки насрий асарларидаёқ ҳаётни ҳаққоний чизиш, жамиятдаги кескин кураш воқеаларини ёзувчи назари билан акс эттириш маҳорати кўзга ташланиб туради. «абай» пьесаси, абай тўғрисида ёзилган илмий-танқидий мақолалар, абайнинг тарқоқ ўланларини ёзиб олиб тўплаш - бу ишларнинг ҳаммаси м.авезовга 4 томлик «абай» эпопеясини яратиш учун бир тайёргарлик эди. «абай» романини ҳақли равишда «қозоқ халқи ҳаётининг қомуси» (з.кедрина) деб аташ мумкин. чунки унда ёзувчи қозоқ халқининг xix асрнинг иккинчи ярмидаги мураккаб ҳаётни, жамиятидаги хилма-хил табақаларнинг ўзаро муносабатларини ҳаққоний акс эттирди. шунинг учун «абай» эпопеяси, қозоқ прозасининг 40-50 йилларидаги муваффақиятлари ҳисобланган «бўтакўз», «ҳаёт мактаби», «миллионер», «қозоқ солдати», «қарағанда» романлари қаторидан фахрли ўрин олди. ёзувчи f. мустафин ўзининг «миллионер» номли романида армия хизматидан қайтган офицер жомард билан бир вақтлар уни оёққа …

счиси маърифатпарвар шоирдир. абай 1845 йил 8 августда семиполотонский вилоятига қарашли ҳозирги абай тумани чингизтоғ этакларида жойлашган қашқабулоқ овулида тубикди уруғида туғилади. дастлаб овулдаги диний мактабда савод чиқариб, 10 ёшида семипалонский шаҳридаги аҳмад ризо мактабига ўқишга берадилар. мадрасада 3 йил таълим олган. абайнинг зеҳни жуда ўткир эди. кўп мутоала қилар, эртак, достон ва қиссаларни севиб ўқирди. мадрасада навоий, саъдий, ҳофиз, фузулий каби шарқ мумтоз адабиёти намоёндаларини газалларини севиб ўқиди ва ёд олди. 13 ёшга тўлган абайнинг эл бошқариш ниятида отаси мадрасадан чиқариб келди. бошига эл ташвиши тушган абай жамиятга, ҳаётга зийраклик билан қарайди ва ундан келишмовчиликнинг туб илдизини ахтара бошлайди. ўз отаси қўнонбойнинг халққа нисбатан адолатсизлини кўриб, унга қарши бош кўтарди. энди у қўнонбойнинг ёрдамчиси эмас адолат байроғини баланд кўтарган абайга айланади. аҳмад ризо мадрасасида шарқ шоирларини шеърларини севишни ўрганган бўлса ўз даврида халқни севишни ўрганди. халққа адолат кўрсатиб ўзи туғилиб ўсган элга муносиб фарзанд бўлишни орзу қилди. бу мақсад …

а бирдек фойдаси тегадиган ёмғир суви бўлиш афзал»-деб жавоб беради. маълумки, абай йирик феодал оиладан чиққан, отаси қўнонбой, бобоси ускенбой, унинг отаси ирғизбой ҳам феодал бўлган. айниқса, қўнонбой йирик феодал бўлиб, ўта баджаҳл киши эди. абай ўз асарларида ўз синфининг мақсадларини эмас, яъни ота ўғли бўлиб эмас, халқ мақсадларини куйловчи халқ ўғли бўлиб шаклланди. элни қашшоқликка олиб келувчи ўз синфига, феодалларга карата шундай ёзади: ўз сўзидан бошқа сўзни ўқмайди, оғзи балан ўроқ ўрган мақтанчоқ, бир кун жиринг этар, бир кун бўртинг. ёш бошга бий бўлган қийқим бойлар. неча кўп бузасиз элнинг турқин? бундай шеърлар бутун қозоқ чўллари бўйлаб кенг ёйилди. бу шеърлар чор россияси зўровонларига ёқмади. абайни ҳар томонлама таъқиб остига олдилар. бу орада шоир оиласида ҳам турли фожеалар рўй берди. 1885 йил петербургда ҳарбий мактабда ўқиб юрган ўғли абдураҳмон сил касалига йўлиқиб вафот этади. 1886 йил уъезд бошлиғи наворицкий абай уйида тинтув ўтказади. лекин бу тинтув ҳеч қандай натижа …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "қозоқ адабиёти"

1662839653.doc қозоқ адабиёти режа: 1. қозоқ халқи тарихи ҳақида. 2. халқ оғзаки ижоди намуналари. 3. қозоқ адабиётида маърифатпарварлик ғоялари. 4. абай қўнонбоев ижоди. таянч сўз ва иборалар : абай, қўбланди ботир, эртарғин ва қамбар ботир, чўқон валихонов, иброй олтинсарин, абай мероси, халқ оғзаки ижоди. қозоқ халқи тарихи ҳақида. халқларнинг қардошлик оиласида яшаб, жамият қураётган бахтиёр қозоқ ҳалқининг ҳам кўп асрлик тарихи ва миллий маданияти бор. ҳозирги қозоғистон территориясида қадимги замонларданоқ пайдо бўлган савдо-ҳунармандчилик марказлари ва ҳосилдор экин майдонлари билан бир қаторда қозоқ халқининг миллий маданияти намуналарини ҳам xiii асрда мўғул босқинчилари ер билан яксон қилдилар. асрлар бўйи давом этган феодал- патриархал тузум натижасида қозоқлар юртида фақат тарқ...

Формат DOC, 53,5 КБ. Чтобы скачать "қозоқ адабиёти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: қозоқ адабиёти DOC Бесплатная загрузка Telegram