молдаван адабиёти

DOC 67,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1662747180.doc молдаван адабиёти молдаван адабиёти молдаванлар узоқ вақт 1940 йилгача ҳозирги молдова ва руминия республикалари худудида яшаб келганлар. халқ кўпроқ боярлар руминияси зулми остида ҳаёт кечирди. уруш арафасида улар яна собиқ иттифоқ таркибига киритилди. шунингдек бу халқ адабиётининг шаклланиши ва ривожланиши ҳам жуда нотекис кечди. бу адабиёт ўзига хос мураккаб тараққиёт йўлини босиб ўтди. чунончи, милодий ii-iii асрларда молдаван халқининг тили ва адабиёти тараққиётига юнон тили ва адабиёти кучли таъсир ўтказган бўлса, v асрдан кейин, унинг миллий адабиёт бўлиб шаклланиши жараёнида славян халқлари, айниқса, рус, украин халқларининг тили ва адабиёти катта роль ўйнади. молдаван адабиётининг илк намуналари ҳам халқ оғзаки ижоди асарлари шаклида вужудга келди, фольклорга оид ажойиб ёдгорликлар узоқ асрлар давомида ёзма адабиётнимнг, айниқса, ундаги демократик йўналишнинг тараққиёти учун муҳим манба бўлиб хизмат қилди. молдаванлар яратган мавсум-маросим қўшиқлари, эртаклари билан славян халқлари фольклори мотив ва сюжетларининг ўхшашлиги бу халқларнинг узоқ замонлардан буён ўзаро яқин иқтисодий-маданий алоқада бўлганликларини тасдиқлайди. молдаванлар …

ларнинг “манас”, қозоқларнинг “қўбланди ботир” каби халқ достонлари ўртасида кўп ўхшаш мотивлар борлиги диққатга сазовор. ix-xi асрларга келиб ҳозирги молдавия ерлари киев руси таркибига кирди. xii-xiii асрларда эса бу ерлар киев-волинский князлиги ихтиёрига ўтди. xiv асрда мустақил молдавия князлиги ташкил топгач, славян тили черков, давлат тили ва адабий тил бўлиб қолди. бу молдаванлар билан славян халқлари ўртасида моддий-маънавий яқинлик мавжудлигидан гувоҳлик берар эди. xiv-xvii асрларда славян тилида яратилган қадимги молдаван адабиёти диний мазмундаги адабиёт эди. “авлиё ва жафокаш иоанн новий” номли биринчи диний оригинал асар ана шу адабиётнинг йирик вакили ва тарғиботчиси григорий цамлак томонидан ёзилган эди. тарихий-бадиий адабиётнинг илк ёдгорликлари бўлган молдаван йилномалари ҳам шу аспрларда славян тилида яратилган. ҳатто таржима асарларида ҳам славянларнинг таъсири сезила бошлади. бу даврда вужудга келган бир қанча йилномалардан молдаван, рус ва украин халқлари дўстлиги ҳамда ўзаро ҳамкорлиги ҳақида, богдан хмельницкий, петр i ларнинг фаолиятига доир қимматли маълумотларни топиш мумкин. xvii аср дунай бўйи …

иб кетди. в.александри, к.негруци ва а.руссо сингари прогрессив ёзувчилар турли реакцион оқимларга қақшатғич зарба бериб, она тилининг софлигини ҳимоя қилдилар. уларнинг биринчиси, василе александри аввал яссида, кейинчалик парижда тиббиёт, математика ва ҳуқуқ фанларини ўрганган бўлса-да, ватанига қайтгач, кўпроқ адабиёт билан шуғулланди. у 1848 йил революциясида фаол қатнашди. революция енгилгач, ғарбий европа мамлакаларини кезиб чиқди, кўп маслакдошлари билан танишди. унинг шу даврда яратган ”молдавия билан ҳайрлашув”, “руминиянинг уйғониши” номли шеърларида ватанга муҳаббат ҳис-туйғулари ўзининг чуқур ифодасини топди. 60-йиллардан бошлаб у сиёсий курашдан четланиб, адабий-ижодий ишга берилди. унинг шеърияти ижтимоий ғоялар билан суғорилган халқ қўшиқларини эслатарди. александри ҳажвий, тарихий драмалардан иборат 50 дан ортиқ саҳна асари ёзди. улада замонаси хукмрон доираларининг ахлоқи, нодонлиги, фаросатсизлиги фош қилинар ҳамда ватанпарварлик ғоялари ташвиқ этиларди. рус революцион-демократлари анъаналарини давом эттирган ёзувчилардан б.хашдеу санъат халққа хизмат қилиши керак деган талабни кўтариб чиқди. у ўз истеъдодини давлатмандлар пулига сотувчи ёзувчиларни қаттиқ қоралади. хашдеунинг фикрича, мазмун ва шакл новатори, …

ини ўрганди, фалсафа доктори илмий даражаси ни олиш учун диссертация ёзди, лекин ҳимоя қилишга улгурмади. ватанига қайтгач, эминеску румин халқ шеърияти намуналарини йиғишга киришди. бу иш унинг бадиий ижодига ҳам сезиларли таъсир қилди. ёзган шеърий асарларида фольклор мотивлари, оҳанги, тузилиши, таркиби, ўзига хос хусусиятлари кўриниб турарди. “кэлин” ёки “паҳлавон йигит”, “лучафэр” поэмаларини эртак ўқигандай ўқийсиз. эминескунинг таржималари ҳам асосан эртаклардан иборат. у пушкиннинг барча эртаклари таржима қилди, лекин улар нашр қилинмай, қўл ёзмадалигича йўқолди. шоирнинг яқин бир дўсти унинг мингта қўл ёзмаси босилмай қолди, деб маълумот берса, шоир ижодининг тадқиқотчилари унинг вафотидан кейин 15 минг варақдаги юзта шеър муаллиф ҳаётлигида дунё юзини кўрмади дейди. эминеску пушкин эртакларидан ташқари унинг ”ҳайкал”, “овидийга” шеърларини ҳам она тилига ўгирди. асарлар тарихи ҳам эминеску ҳаётига оҳангдош. икала шеърда ҳам шоирларнинг фожиали тақдириҳақида сўз боради. қора денгиз бўйларига сургун қилинган қадимги рим шоири овидий назон қачонлардир эминеску юртида сарсон-саргардонликда шеълар ижод қилган. бессарабияга сургун қилинган …

ўзларга ҳам янги мазмун ва ажойиб тасвирийлик, ҳиссиётларга – бетакрор теранлик, фикрларга – чексиз уфқ бахш этди”. “шоирнинг жаҳон аҳамиятига эгалиги ҳам шунда эмасми?”– деб баҳолайди и.л.андроников эминескунинг ”лирика” китобига ёзган сўз бошида истеъдодли адиб и.крянгэ эминеску бошлаган ишнинг изчил давомчиларидан бири эди. у адабиётда эртак устаси бўлиб танилди. крянгэнинг бессараб, рус ва украин эртаклари сюжети асосида ёзилган эртакларида мавжуд ижтимоий тузумдаги тенгсизлик танқид қилинди. ҳозирги молдаван адабиётининг шаклланиши ва ривожланишида илғор рус адабиёти, хусусан м. горький ва в.маяковскийлар ижоди кучли таъсир ўтказди. молдаван ёзувчилари а.с.пушкин, л.н.толстой, а.п.чехов, а.м.горький, в.в.маяковский, п.тичина каби сўз усталарининг асарларини молдаван тилига таржима қилиш жараёнида улардан бадиий маҳорат сирларини ўргандилар. 30-йиллар молдаван адабиётида шеърият билан бирга проза ва драматургиянинг жанрларининг ҳам равнақ топган даври бўлди. бадиий прозанинг тараққиётида ёзувчилардан д.милев, н.марков, и.каннларнинг ҳиссаси катта бўлди. булар дастлабки ҳикоя, повесть ва романларида халқ ҳаётини ҳаққоний ёритишга интилдилар. ижобий қаҳрамон образини яратиш орқали улар ўз халқини маънавий-маданий …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"молдаван адабиёти" haqida

1662747180.doc молдаван адабиёти молдаван адабиёти молдаванлар узоқ вақт 1940 йилгача ҳозирги молдова ва руминия республикалари худудида яшаб келганлар. халқ кўпроқ боярлар руминияси зулми остида ҳаёт кечирди. уруш арафасида улар яна собиқ иттифоқ таркибига киритилди. шунингдек бу халқ адабиётининг шаклланиши ва ривожланиши ҳам жуда нотекис кечди. бу адабиёт ўзига хос мураккаб тараққиёт йўлини босиб ўтди. чунончи, милодий ii-iii асрларда молдаван халқининг тили ва адабиёти тараққиётига юнон тили ва адабиёти кучли таъсир ўтказган бўлса, v асрдан кейин, унинг миллий адабиёт бўлиб шаклланиши жараёнида славян халқлари, айниқса, рус, украин халқларининг тили ва адабиёти катта роль ўйнади. молдаван адабиётининг илк намуналари ҳам халқ оғзаки ижоди асарлари шаклида вужудга келди, фольклорга оид а...

DOC format, 67,0 KB. "молдаван адабиёти"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: молдаван адабиёти DOC Bepul yuklash Telegram