борлиқ фалсафаси

PPTX 71 стр. 3,7 МБ Бесплатная загрузка

71 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,7 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 71

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 71

олам мавзу:борлиқ фалсафаси режа: олам ва одам: фалсафий талқин. борлиқ тушунчасининг моҳияти ва маъноси. борлиқ ҳақидаги тарихий концепциялар. борлиқнинг шакллари ва намоён бўлиш хусусиятлари. материя тушунчаси. унинг хусусиятлари ва намоён бўлиш шакллари ҳақида замонавий қарашлар. табиат фалсафаси. табиат борлиғи ва унинг даражалари. таянч тушунчалар: олам, одам, монизм, дуализм, идеализм, материализм, субстанция, индивидуал олам, моддий олам, ижтимоий олам, маънавий олам, актуал олам, виртуал олам, реал олам, потенциал олам, борлиқ, йўқлик, онтология, мавжудлик, реаллик, табиат борлиғи, инсон борлиғи, маънавий борлиқ, ижтимоий борлиқ, ҳаракат, фазо, вақт, табиат, биосфера, ноосфера, экология. олам тор маънода – одам яшайдиган жой кенг маънода – воқейликнинг ифодаси одам фикрлаш сўзлаш меҳнат қилиш қобилиятига эга бўлган бошқа махлуқотлардан устун турувчи жонли зот, киши, инсон одам – оламнинг хизматкори ва шархловчисидир. (ф. бэкон) оламда одамнинг ўрни олам одам билан мазмундордир. агар одам бўлмаганда эди, бу олам ҳақидаги тасаввурлар бўлмас эди. олам уни ташкил этувчи нарсалар билан намоён бўлади. ҳеч нарсаси …

2 / 71

ҳам руҳий-илоҳий, ҳам моддий асосга эга эканини эътироф этувчи оқимдир. плюрализм - оламнинг асосида кўп нарса ва ғоялар ётади деб эътироф этадиган таълимотдир. материализм — оламнинг асосида материя, яъни моддий нарсалар ётишини эътироф этадиган, моддийликни устувор деб биладиган таълимот. идеализм — оламнинг асосида руҳ ёки ғоялар ётади, дунё воқелиги ва ривожида идеяларни устувор деб таълим берадиган фалсафий таълимот. фан олам тўғрисида фанда оламга оид мураккаб масалаларни амалий тажрибалардан келиб чиқувчи мантиқий далиллар асосида исботлашга уринилади. мавжуд илмий мантиқ, доирасидан четга чиқувчи ҳодисалар эса изоҳланмайди. олам ҳақидаги диний тасаввурлар оламнинг яратилиши ёки ўтмишига оид мураккаб масалаларни, асосан, илоҳий қудратнинг ҳосиласи сифатида талқин этади. динда оламни «бу дунё» - ўткинчи олам ва «нариги дунё» - абадий оламга ажратиб тушунтиришади. бу дунёдаги машаққатлари эвазига одам нариги дунёда роҳат-фароғатга муяссар бўлади, деган ғояга асосланилади. фалсафа олам тўғрисида фаннинг, диннинг, санъат ва адабиётнинг, хуллас, фан билан биргаликда бошқа хилма-хил билимларга таяниб, умумлашган ҳолда хулосалар чикаради. …

3 / 71

ғлиқ бўлмаган объектив олам кенг маънода – барча мавжуд нарсалар борлиқнинг умумий таърифи мавжудликнинг барча моддий ва маънавий шаклларини, реал ва нореал турларини, ўтмишдаги, ҳозирги ва келажакдаги кўринишларини ўзига қамраб олувчи энг умумий ва универсал фалсафий категориядир. фалсафа фанининг борлиқ ҳақидаги масалаларни ўрганувчи қисми онтология деб аталади. онтология сўзи юнонча – ontos (мавжудлик) ва logos (таълимот) сўзларининг брикмасидан ташкил топган бўлиб, “мавжудлик ҳақидаги таълимот”, яъни борлиқ ҳақидаги фан маъносини ифодалайди. онтология атамаси фан тарихида биринчи бор 1613 йили немис олими р.гоклениуснинг “фалсафа луғати” асарида, сўнгра х.вольф(1679-1754)нинг фалсафага оид дарслигида ишлатилган. борлиқнинг антитезиси- йўқликдир йўқликда – мавжудлик ўзининг муҳим асосий ва ажралмас белгиларидан маҳрум бўлади; биз ўтмишни бугунги кунга қолдирган изига қараб, келажакни эса бугунги ҳодисалардаги ўзгариш суръатига қараб баҳолаймиз. бугунги кундаги воқейлик эртага йўқликка айланади. мавжудлик (лот ex(s)istentia –”мавжудман” деган маънони англатади) борлиқ воқейликнинг энг умумий, ички ва ташқи моҳиятига алоқадор жиҳатларни акс эттирса мавжудлик эса воқейликнинг ташқи, кўзга ташланадиган, …

4 / 71

оламнинг асоси оловдан иборат эмпедокол таьлимоти олам иккита ярим шардан иборат биринчи ярим шар олов; иккинчи ярим шар ҳаво. суқрот таьлимоти оламни билиб бўлмайди. платон таълимотида борлиқ “чин” – ғоялар дунёси “чин бўлмаган” – нарсалар дунёси арасту борлиқни 4 сабабиятдан иборат деб билади: моддий сабаб, яъни материя шаклий сабаб, яъни шакл яратувчи сабаб охирги сабаб мақсад сабаб фаробий борлиқни 6 босқичдан иборат деб билади: биринчи сабаб – худо иккинчи сабаб – осмон жисмлари учинчи сабаб – фаолик (худонинг иродаси, яратувчанлик хусусиятлари) тўртинчи сабаб – жон бешинчи сабаб – шакл олтинчи сабаб - материя тасаввуф таълимотида борлиқ ваҳдот ул – вужуд ваҳдот ул – шуҳуд ваҳдот ул – мавжуд ибн ал-арабий борлиқ гўё кўзгу бўлиб, ҳақ жамоли, илму ҳикмати унда акс этади, жилоланади. абдурахмон жомий – тангрини оламдан ажралган деб ҳисоблама, зероки, барча олам тангридадир, тангри эса оламда махдуми аъзам таълимотида вужуд икки хилдир. ҳақиқий, боқий, сармадий вужуд. оразий, мажозий, фоний …

5 / 71

згаришдандир ҳар қандай ўзгариш - ҳаракатдандир ҳаракат моддий ҳаракат маънавий ҳаракат ҳаракат манбаи оламда абадий сокинлик ҳукмрон бўлиб, кейин дастлабки туртки туфайли олам ҳаракатга келган. (аристотель); ҳаракатнинг манбаи ҳайвоний ва жисмоний майллардан иборат. (ибн сино) ҳаракатдаги жисмга ташқи куч таъсири, яъни инерциал ҳаракат. (абул баракат) демак, ҳар қандай ҳаракатнинг ички манбаи зиддиятдадир. ҳаракат борлиқдаги моддий ва маънавий алоқадорликларда намоён бўлади ҳамда оламнинг яхлитлигини таъминлайди. ривожланиш системанинг шундай яхлит, комплекс, йўналишга эга бўлган, орқага қайтмас системавий ўзгаришики, бунинг натижасида бутун система бир сифатий ва миқдорий ҳолатдан бошқа сифатий ва миқдорий ҳолатга айланиб қолади. материя (лот.materia-модда) инсон онгидан ташқарида турувчи; онгга боғлиқ бўлмаган; борлиқнинг моддий шаклини ифодаловчи; билиб олинадиган объектив реаллик, умумий, абстракт тушунча. фазо моддий системаларнинг кўлами уларнинг бошқа нуқталарида жой олиш хусусиятига айтилади. вақт моддий системаларнинг тартиби ва мавжуд бўлиш муддатига айтилади. субстанциал концепция фазо – моддий алоқадорликлардан ташқарида, уларга боғлиқ бўлмаган ҳолда мавжуд бўлган мустақил субстанциядир; вақт – борлиққа …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 71 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "борлиқ фалсафаси"

олам мавзу:борлиқ фалсафаси режа: олам ва одам: фалсафий талқин. борлиқ тушунчасининг моҳияти ва маъноси. борлиқ ҳақидаги тарихий концепциялар. борлиқнинг шакллари ва намоён бўлиш хусусиятлари. материя тушунчаси. унинг хусусиятлари ва намоён бўлиш шакллари ҳақида замонавий қарашлар. табиат фалсафаси. табиат борлиғи ва унинг даражалари. таянч тушунчалар: олам, одам, монизм, дуализм, идеализм, материализм, субстанция, индивидуал олам, моддий олам, ижтимоий олам, маънавий олам, актуал олам, виртуал олам, реал олам, потенциал олам, борлиқ, йўқлик, онтология, мавжудлик, реаллик, табиат борлиғи, инсон борлиғи, маънавий борлиқ, ижтимоий борлиқ, ҳаракат, фазо, вақт, табиат, биосфера, ноосфера, экология. олам тор маънода – одам яшайдиган жой кенг маънода – воқейликнинг ифодаси одам фикрлаш сўзлаш м...

Этот файл содержит 71 стр. в формате PPTX (3,7 МБ). Чтобы скачать "борлиқ фалсафаси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: борлиқ фалсафаси PPTX 71 стр. Бесплатная загрузка Telegram