зокиржон фурқат ҳаёти ва ижоди (фуркат хаёти ва ижоди)

DOC 86,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662752234.doc зокиржон фурқат ҳаёти ва ижоди (1858-1909 йил) режа: 1. фурқатнинг ижодий ҳаёт йўлини ўрганиш тарихи. 2. шоирнинг ҳаёт йўли. 3. фурқат тошкентда. 4. фурқатнинг чет эллардаги ҳаёти. 5. фурқат ижодий мероси: a) ишқий лирика; b) ижтимоий-фалсафий ўйлар акс этган асарлар; c) инсон эрки ва ғурбат оҳанги ифодаланган асарлар. xix асрнинг иккинчи ярми ва xx асрнинг бошларида ўзбек адабиётининг таниқли вакилларидан бири зокиржон холмуҳаммад ўғли фурқат ижодиёти унинг тириклигидаёқ матбуот саҳифаларида, баёзларда кўринди. бу борада «туркистон вилоятининг газети»да бир неча марта 1889, 1890, 1891 йилги сонларида эълон қилинди. унинг ҳаёт йўли ҳам шу газетада «қўқонлик шоир зокиржон фурқатнинг аҳволоти» номи билан ўзбек-рус тилларида чоп этилди. рус олимларидан а.самайлович 1809 йилда петербургда чиқадиган рус археологик жамиятни шарқ бўлимининг тўпламида фурқат ҳақида маълумотлар беради. асримизнинг 30-йилларида фурқат ва унинг асарлари ҳақидаги маълумотлар мактаб дарсликларига киритилади. 1939 йилда эса «гулистон» журналида шоир асарларидан намуналар берилди. шу йили адабиётшунос ҳолид расулнинг «фурқат» номли мақоласи …

қўлланмаси, н.жабборовнинг “фурқат асарларининг қўлёзма манбалари” мавзуидаги номзодлик диссертацияси, ш. ризаевнинг фурқат биринчи ўзбек театр танқидчиси – санъатшунослигини талқин қилувчи “жадид драмаси” асарини эътироф этамиз. зокиржон холмуҳаммад ўғли 1859 йилда қўқон шаҳрида майда савдогар оиласида туғилди. зокиржоннинг отаси холмуҳаммад замонасининг зиёли кишиларидан бўлган, шунинг учун ҳам фарзандининг ўқишига жиддий эътибор қаратади. зокиржон 7 ёшга тўлганда, отаси уни муҳаммад олим исмли мактабдорга шогирдликка беради. талабчан ота фарзандини яхши ўқитишини талаб қилиб “зокиржон мактабга келмаса ё келиб дарсни ўқимаса танбиҳ қилғайсиз, эти сизники, устохони меники”,- дейди. зеҳни ўткир зокиржон тез кунда майда сураларни ёд олиб, сўнг “тахтага” (алифбе ўрганишга) тушади. олти ой ичида ҳафтиякни тамомлаб, қуръонга тушади, қуръони карим хатмидан сўнг “чор китоб” мутолааси билан машғул бўлади, хатлар машқ қилади. 8 ёшида буюк шоир фаридиддин атторнинг “мантиқут-тайр” асарини 6 ой ичида ўқиб тамомлайди ва ундан кейин мирзо бедил ва ҳофиз девонларини ўқий бошлайди. 9 ёшида зокиржон навоийнинг “чор девон”ини мутолаа қилади. у …

тирикчилик ишларига машғул бўлишга мажбур бўлади. зокиржоннинг бир тоғаси янги марғилон шаҳрида дўкон очиб, савдо ишлари билан шуғулланар эди. шу дўкондор тоғасининг таклифи билан 1878 йилда 19 ёшида янги марғилонга бориб, бир қанча муддат савдо ишлари билан банд бўлади. бу ерда ҳам таҳсил ва ижодни давом эттиради. марғилоннинг фурқат ҳожи домла, қарший домла каби илғор маърифатпарварлари билан танишиб, илмий-адабий анжуманларда иштирок этади. яна ўзи хусусий дарслар ҳам беради, меҳнаткашларнинг аризаларини ёзиб бериб уларнинг ҳожатларини чиқаради, бир сўз билан айтганда, хаттотлик ҳам қилади. бу йилларда у “фурқат” (“ҳижрон”,“айрилиқ” маъносини билдиради) тахаллусли шеърлари билан бутун фарғона водийсига танилган эди. фурқат 1880 йилда отасининг хоҳиши билан қўқонга қайтиб келади, оила қуради, қалб истагидаги ўз даврасини топади. муқимий, муҳйи, завқий, нисбат, муҳаййир каби шоирларнинг муҳитида шоир фурқат янада жўшиб ижод қилади. дўстлар давраси, шеър шукуҳидан илҳомланган фурқат шундай ёзади: “...ва аср шуаролариким, чунончи, мавлоно муҳйи ва мавлоно завқий ва мавлоно нисбатдурлар, ҳамиша мажлис бунёд …

оир тошхўжа асирий билан учрашади. бу ерда бироз бетоб ҳам бўлиб қолади. шундай бўлса-да сафарни давом эттириб, 1889 йилнинг июнь ойида тошкентга келади. бу ерда ҳожи аъзам деган ғойибона дўсти билан топишади, унинг кўмагида “кўкалдош” мадрасасига жойлашади. 9 ой шу мадрасада яшайди. хўжанддан касалланиб келган шоир ҳали батамом тузалмаган эди. бу вақт ичида ҳожи аъзам унинг иссиқ- совуғидан хабар олиб, меҳрибончилик кўрсатиб турди. бу кишининг ёрдами билан тошкентнинг илғор зиёлилари – сатторхон абдуғаффоров, саидрасул саидазимов, шарифхўжа пошшохўжа ўғли, муҳиддинхўжа ҳакимхўжа ўғли кабилар билан танишади. ҳатто шарифхўжа суҳбатларнинг бирида шоирга тахаллусини ўзгартириши ҳақида маслаҳат ҳам беради. шоир шарифхўжанинг таклифига кўра бир муддат “фурқат” (“айрилиқ”, “жудолик”) эмас, “фарҳат” (“шодлик”, “хурсандлик”) тахаллуси билан шеърлар ҳам ёзган. фурқат тошкентнинг маданий ҳаёти билан доимо қизиқиб яшади. театрларга борди, виставкаларни томошо қилди, гимназия дарсхоналарини кўздан кечирди ва таассуротларини “гимназия”, “илм хосияти”, “виставка хусусида”, “суворов ҳақида достон” , “нағма базми хусусида” каби асарларида баён қилди. йирик фурқатшунос …

н вилояти газети” муҳаррири, тошкент эрлар гимназиясининг директори н.п. остроумов билан танишуви уни шу газет билан доимий боғлади. маълум муддат мазкур газетанинг таржимони бўлиб ҳам ишлади. юқоридаги шеърлари ҳам, кейинги йиллардаги ва сафар таассуротлари ҳам “туркистон вилояти газети”да батафсил бериб борилди. шунингдек, “ҳўқандлик зокиржон фурқатнинг аҳволоти, ўзи ёзғонлари” деб аталган таржимаи ҳоли ҳам айнан шу газетанинг 1891 йилдаги бир неча сонларида босилиб чиқди. мутахассислар эса уни “фурқатнома”, «саргузаштнома», «аҳволот» номлари билан атайдилар. шоир 1891 йилнинг майида тошкентдан чиқиб, самарқандга борди. бу ерда хат орқали танишган ғойибона дўсти мирзо бухорий билан учрашди. бир неча кун шу ерда яшади, июлнинг ўрталарида бухорога йўл олади, ойнинг охирларида бухоронинг когон темир йўл вокзалидан поездга ўтириб, марв, ашхобод, боку, ботум орқали икки ойча йўл босиб, сентябрнинг охирларида истанбулга етиб келди. куз ва қишни шу шаҳарда ўтказади. бу ерда шоир тошкентлик қадрдонларини соғиниб, уларга мактуб тарзида 280 мисрали “сабоға хитоб” маснавийсини битади. шеърда шоирнинг ватанидан чиқиб …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "зокиржон фурқат ҳаёти ва ижоди (фуркат хаёти ва ижоди)"

1662752234.doc зокиржон фурқат ҳаёти ва ижоди (1858-1909 йил) режа: 1. фурқатнинг ижодий ҳаёт йўлини ўрганиш тарихи. 2. шоирнинг ҳаёт йўли. 3. фурқат тошкентда. 4. фурқатнинг чет эллардаги ҳаёти. 5. фурқат ижодий мероси: a) ишқий лирика; b) ижтимоий-фалсафий ўйлар акс этган асарлар; c) инсон эрки ва ғурбат оҳанги ифодаланган асарлар. xix асрнинг иккинчи ярми ва xx асрнинг бошларида ўзбек адабиётининг таниқли вакилларидан бири зокиржон холмуҳаммад ўғли фурқат ижодиёти унинг тириклигидаёқ матбуот саҳифаларида, баёзларда кўринди. бу борада «туркистон вилоятининг газети»да бир неча марта 1889, 1890, 1891 йилги сонларида эълон қилинди. унинг ҳаёт йўли ҳам шу газетада «қўқонлик шоир зокиржон фурқатнинг аҳволоти» номи билан ўзбек-рус тилларида чоп этилди. рус олимларидан а.самайлович 1809 йилда п...

Формат DOC, 86,5 КБ. Чтобы скачать "зокиржон фурқат ҳаёти ва ижоди (фуркат хаёти ва ижоди)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: зокиржон фурқат ҳаёти ва ижоди … DOC Бесплатная загрузка Telegram