муҳйи ҳўқандийнинг ҳаёти ва ижоди (мухйи хукандийнинг хаёти ва ижоди)

DOC 68.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662747038.doc муҳйи ҳўқандийнинг ҳаёти ва ижоди муҳйи ҳўқандийнинг ҳаёти ва ижоди (1836-1911) режа: 1. муҳйи ижодига муносабат масаласи. 2. муҳйининг ҳаёт йўли. 3. муҳйи ва қўқон хонлиги. 4. муҳйи ва муқимий. 5. муҳйининг ижодий мероси. 6. шоир ижодида илоҳий ва дунёвий ишқ тараннуми. 7. муҳйи ҳажвиёти. муҳйи ижодининг ўзбек адабиётида тутган ўрни. атоқли адибимиз ғафур ғулом “тақдир қиладиган даражада талантли шоир бўлган” деб таъриф берган муҳйиддин муҳаммад ризо охунд ўғли муҳйининг ижоди ва шахсига баҳо беришда яқин ўтмишда - 74 йиллик советлар даврида адабиётшунослигимизда бир ёқламаликка йўл қўйилди. синфийлик принципи муҳйи ижодига нисбатан “зўрма-зўракилик” билан ёпиштирилди ва уни “бойларнинг, мулкдорларнинг, савдогарларнинг шоири” сифатида талқин қилинди, ижоди камситилди, яхши ўрганилмади, асарларини нашр этиш эса ман этилди. натижада муҳйи ижоди неча йиллар халқ эътиборидан ва тадқиқотчилар назаридан четда қолди. ваҳолангки, хiх асрнинг ii ярми хх аср бошлари қўқон адабий муҳити ҳақида сўз борганда муҳйи номи ва ижодини четлаб ўтиш мумкин эмас эди. …

иб ва тадқиқ қилишга лойиқ”лигини ёқлаб чиқувчи “муҳиддин муҳаммад ризо охунд ўғли муҳйи” деб номланган мақоласи чоп қилинди. 2004 йилга келиб, муҳйининг ҳаёти ва ижоди, унинг асарлари олий ўқув юртлари дастур ва дарсликларидан ўрин олди. муҳйи тахаллуси билан ижод қилган ҳожи муҳйиддин муҳаммад ризо охунд ўғли ғазна шаҳрида, зиёли хонадонида 1836 йилда туғилди. унинг отаси ғазнадаги йирик мадрасалардан бирининг мударриси бўлган. бўлажак шоир ибтидоий таҳсилни отасидан олди. юқори таҳсилни эса бухоронинг нуфузли мадрасаларида кўради. 1858-59 йиллар чамаси у мадраса таълимини тугатиб, ҳўқандга келиб яшай бошлайди. бу ерда у тамкин сингари йирик шоирлар, шайх сулаймон афғоний каби тилшунос ва муаррихлар билан дўстона муносабатда бўлади, ҳатто тамкинни ўзига устоз деб билди. ҳўқандда муҳйи ўз ижоди билан қадр-иззат топди. шоирнинг вафотидан кейин ҳам унинг ижодига бўлган эътибор сусаймади, аксинча, шайх сулаймон афғоний муҳйи вафотидан кейин, 1912 йилда, унинг ўзбекча ва форсча девонини тошкентда порцев босмахонасида тердириб, ғулом ҳасан орифжонов матбаасида муқовалатади. муҳйи айни …

ола бошлади. у ўтмиш, замондош шоиру фозилларининг асарларини китобат қилган. муҳйи ўзининг бундай серқирралилиги, ақлу заковати ва истеъдоди билан нафақат ижодкор дўстларини, балки ўша вақтда қўқон хони бўлган маллахоннинг ҳам эътиборига тушади. маллахон муҳйини саройга жалб қилади ва унга дипломатик вазифа - махсус элчи вазифасига масъул қилади. муҳйи хизмат юзасидан 1859-1861 йилларда афғонистон, ҳиндистон, туркия ва эрон мамлакатларига боради. шоир қаерда ва қандай мавқеда бўлмасин, илм ва адабиёт аҳлларига бирдай ҳурмат ва иззатда бўлган. маллахондан кейин қўқон хонлигининг ҳукмфармоси худоёрхон замонида ҳам муҳйининг саройдаги обрўси баланд бўлган. ҳатто худоёрхон шеърият ихлосманди бўлган ўғли насриддинбекка назм ва насрдан таълим беришни ишонч билан муҳйига топширади. муҳйининг меҳнатлари самара беради, унинг устозлигида насриддинбек нозиктаъб шоир бўлиб етишади. пўлатжон қаюмийнинг “тазкираи қаюмий” тазкирасида ҳам насриддинбек ижодидан намуналар учрайди. айтиш мумкинки, насриддинбекнинг ҳам устозига меҳри айрича бўлган. кейинчалик муҳйига “тожуш-шуаро”, яъни “шоирлар тожи” унвонини ҳам насриддинбек берган. 1874 йил ўрталарида муҳйи ҳаж сафарига жўнайди. 1875 …

нбаларда келтирилишича, хонлик тузуми, сиёсий талотўплар тугатилгандан кейин муҳйи ҳеч қандай расмий вазифада ишламади, то умрининг охиригача қўқонда яшади ва қолган умрини ижодга бағишлади. муқимий, фурқатлар қаторида қўқон адабий муҳитининг забардаст вакилига айланди. муҳйи ўз ҳаёти давомида туркистоннинг самарқанд, шаҳрисабз, бухоро, тошкент шаҳарларига тез-тез борган ва у ердаги шоиру фозиллар билан яқин алоқа боғлаган. доимо мактублар ёзишиб турган. мактубларда муҳйининг иқтидорини юқори баҳолаганлар. шунингдек, қўқон адабиёт музейида сақланаётган 6650 рақамли “шарҳи мулло жомий” номли китобда аҳмадхон тўра даҳбедийнинг шундай дастхати бор: муҳйи ки ба фазл ёвт меърож, бар маснади фазл соҳиби тож. гардида лақаб бо фазл муҳйи, тож уш-шуарои ашрафул ҳож. (мазмуни: муҳйи фазлда меърожга етди, фазл тахтида тож соҳиби бўлди. фазл шарофатидан муҳйи номини олди. у шоирлар тожи, ҳожилар шарафлисидир.) муҳйи водийнинг андижон шаҳрида ҳам кўп бўлган. андижонни ўз туғилган масканидек севган, ҳаётининг энг яхши дамларини ҳам андижонда ўтказган. шунинг учун ҳам 1902 йилги андижон зилзиласи муҳйини қаттиқ изтиробга …

сида шундай таассуфли сатрлари бор: нагирифта руйи қасд ва надида руҳи умид дардо, ки мурд муҳйи шоир дар андижон (мазмуни: дунё ҳою ҳавасларига берилмай, мол-дунё орттиришга қасд қилмай, орзу умидлари рўёбга чиқмай, афсуски, шоир муҳйи андижонда вафот этди.) халқ орасида муқимий билан муҳйи ўртасидаги ижодий ва шахсий муносабатлар яхши бўлмаганлиги ҳақида ноўрин фикрлар юрган. адабиётшунослигимизда эса бу икки шоир муносабатига ортиқча синфий тус бериб юборилган. муҳйи шеърияти муқимий шеърларига қарама-қарши қўйилиб, доим камситилиб келинган. айни даврда муҳйини халқ манфаатига хиёнат қилган, бой ва амалдорлар шоири, муқимий эса камбағал, оддий халқ шоири деган сохта фикрлар бу икки шоирни бир-бирига муросасиз мухолиф қилиб кўрсатган. ваҳолангки, пўлатжон қаюмийнинг қўқон адабий муҳити ҳақидаги реал ва объектив манба саналган “тазкираи қаюмий” тазкираси бу фикрлар мутлоқо асоссиз эканлигига гувоҳлик беради. яъни тазкирада ҳар икки шоир ҳам бирдай қашшоқ бўлганлиги, қашшоқликда эса муҳйи муқимийдан қолишмаслиги асослар билан келтирилган. бу икки шоир бир-бирига татаббулар, тахмислар қилганлиги, ғазалларига бир-бирларининг …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "муҳйи ҳўқандийнинг ҳаёти ва ижоди (мухйи хукандийнинг хаёти ва ижоди) "

1662747038.doc муҳйи ҳўқандийнинг ҳаёти ва ижоди муҳйи ҳўқандийнинг ҳаёти ва ижоди (1836-1911) режа: 1. муҳйи ижодига муносабат масаласи. 2. муҳйининг ҳаёт йўли. 3. муҳйи ва қўқон хонлиги. 4. муҳйи ва муқимий. 5. муҳйининг ижодий мероси. 6. шоир ижодида илоҳий ва дунёвий ишқ тараннуми. 7. муҳйи ҳажвиёти. муҳйи ижодининг ўзбек адабиётида тутган ўрни. атоқли адибимиз ғафур ғулом “тақдир қиладиган даражада талантли шоир бўлган” деб таъриф берган муҳйиддин муҳаммад ризо охунд ўғли муҳйининг ижоди ва шахсига баҳо беришда яқин ўтмишда - 74 йиллик советлар даврида адабиётшунослигимизда бир ёқламаликка йўл қўйилди. синфийлик принципи муҳйи ижодига нисбатан “зўрма-зўракилик” билан ёпиштирилди ва уни “бойларнинг, мулкдорларнинг, савдогарларнинг шоири” сифатида талқин қилинди, ижоди камситилди, яхши ...

DOC format, 68.0 KB. To download "муҳйи ҳўқандийнинг ҳаёти ва ижоди (мухйи хукандийнинг хаёти ва ижоди) ", click the Telegram button on the left.

Tags: муҳйи ҳўқандийнинг ҳаёти ва ижо… DOC Free download Telegram