мукимий хаёти ва ижоди (мукимий хаёти ва ижоди)

DOC 85.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662747142.doc муқимийнинг ҳаёти ва ижоди (1862-1937) режа: 1. муқимийнинг ҳаёт йўли. 2. шоир лирикасининг ғоявий-бадиий хусусиятлари. 3. муқимий ҳажвиёти. 4. муқимий ижодида халқ мавзуси ва халқчиллик масаласи. 5. «саёҳатнома»лар ҳақида. адабиётимиз тарихи тараққиёти нуқтаи назаридан ҳам муқимий ва унинг даври адабиёти алоҳида ўрин тутади. муқимийнинг асли исми муҳаммад аминхўжа, отасининг оти мирзахўжадир. муқимий эса шоирнинг адабий тахаллуси бўлиб, арабча “муқим” сўзидан олинган ( “турғун” деган маънони билдиради). муҳаммад аминхўжа мирзахўжа ўғли муқимий 1850 йилда қўқонда новвой оиласида туғилди. унинг отаси мирзахўжа асли тошкентлик бўлиб, 1835-36 йилларда қўқонга кўчиб келган ва шу ерда турғун яшаб қолган. онаси бибиойша (ойшабиби) хўжандлик бўлган. мирзахўжа билан бибиойша тўрт қиз ва бир ўғил кўрганлар. қизларининг исмлари тожиниса, улуғбиби, сайдиниса, меҳриниса бўлган. муҳаммад аминхўжанинг онаси бибиойша адабиёт ва санъатни севган, ўқимишли, зукко, сўзамол, аёллардан бўлган. у ўз эртаклари, нақллари, қўшиқлари билан ўтиришларга файз бағишлаган, дугоналари юрагида завқ-шавқ уйғотган ўқимишли аёл эди. шунинг учун ҳам қўқон аёллари …

н йилдан кўпроқ вақтни, яъни 1864-1865 йиллардан 1875-1876 йилларгача бўлган даврни ўз ичига олади. мустақил оила қурган муҳаммад аминхўжа бошига турмуш ташвишлари тушади. 1877 йилда у қўқондаги ер қурилиш маҳкамасида мирзалик вазифасида ишлайди. бу ерда шоир айрим ер ўлчовчи амалдорларнинг турли ҳийла-найрангларини кўради. меҳнаткаш халқнинг оғир турмушию текинхўр бойларнинг шоҳона ҳаётини ўз кўзи билан кўрган муқимий кейинчалик таассуротлари асосида “танобчилар” ҳажвиясини ёзади. муқимий бу вазифада узоқ ишламайди, ишини ўзгартиради. сирдарё бўйидаги оқжар паромида паттачи бўлиб ишлай бошлайди. бу ердаги ҳаёт ҳам шоирга ёқмайди, чунки яна ўша манзара. шоир бу ердаги аҳволни, баъзи шум, баттол одамларнинг бадқилиқларини шундай ҳажв қилади: келганим ушбу маконга қиладур манга алам, лойиқи табъ йўқ одамки, десам ҳасрату ғам. гаплашурга киши йўқ эртадин оқшомғача ҳам, кун совуқ, қора чироқ, гўрдек ую, ўтун кам. чиқсам эшикка қилуртўрғайи чулдур-чулдур. оқжар одамлари ҳақида ёзган мазкур мухаммаснинг кайфиятидан бу ердаги аҳвол ҳам шоирга ёқмаганлиги сезилади. шундан кейин шоир оқжар паромидаги паттачилик …

илми ва дунёқараши анчайин кенг бўлган. у риёзат, ҳандаса ва тиб илмидан ўз даврига кўра яхшигина хабардор бўлган. муқимий илк бора 1887-1888 йилларда тошкентга келади. унинг бу илк саёҳати самарали кечди, ота уруғларини топди, ижодкор дўстлар даврасида бўлди. нодим намангоний, алмаий, каримбек камий каби даврнинг илғор шоирлари билан шахс ва шоир сифатидаги дўстлашуви ҳам шу ерда рўй берди. тошкент саёҳати ва дўстлар дийдори қалби маънан жароҳатланган шоирга маънавий мадад, фикрий қувват, ижодий тажриба берди. шундан кейин шоир умрининг охирги дамларигача тошкент билан адабий алоқада бўлиб турди. кейинроқ, 1892 ва 1899 йилларда ҳам тошкентга келгани маълум. шоир умри давомида иқтисодий қийинчиликда яшади. унинг бирдан бир тирикчилик манбаи – хаттотлик бўлган. кишилардан буюртмалар қабул қилиб, улар учун хат ёзиб, китоб кўчириб, шундан тушадиган даромад ҳисобига кун ўтказган. 1895-96 йиллар арафасида муқимий москвада лазарев номли шарқ тиллари институтида ўқиб турган жияни рўзимуҳаммад дўстматов (бу йигитнинг отаси ҳаж сафарида вафот этади, яхши кишиларнинг шарофати …

ажмдаги асар бўлиб қолди. ҳужрадаги фақирона ҳаёт, турли нохуш воқеалар, оилавий можаролар, жамиятдаги тенгсизлик ва ҳақсизлик, жисму жонига келган касалликлар унинг ҳаётини емира борди. алалоқибат, халқ шоири муқимий 1903 йил 25 майда 53 ёшида вафот этди. муқимийдан бизга бой ижодий мерос қолган. муқимийдан бизгача тахминан 10 минг мисра атрофидаги ижодиёти етиб келган. муқимий асарлари илк бора 1907 йилда н. п. остроумов томонидан нашрга тайёрланди ва “девони муқимий” номи билан тошкентда босилди. 1920-1912 йилларда эса “девони муқимий маа ҳажвиёт” деб номланган иккинчи девони чоп этилди. шўро даврида муқимийнинг ижодий меросини тўплаш, нашр этиш, илмий таҳлил қилиш борасида профессор ғулом каримов хизматлари беқиёс бўлди. унинг 1960 йилда чоп эттирган муқимий ижодий меросининг икки жилдлик нашри шоир ижодиётини ўрганишда яхши манба бўлиб хизмат қилади. шоир ижодининг асосий қисмини анъанавий лирика, ҳажвиёт, саёҳатномалари ва мактублари ташкил қилади. муқимий лирикаси мумтоз адабиётимиз ҳазинасида сақланаётган асарлар орасида ўзининг соддалиги, самимийлиги, халққа яқин бўлганлиги билан ажралиб турувчи …

ўзидан бўйи муҳаббат келгай, эй аҳбоб, тараннум қилса, маҳфилларда ҳофизларни хушхони. инсон гўзаллигини, унинг ҳис-туйғуларини ва ички кечинмаларини куйлаш бу давр лирикасига ҳам хос хусусиятлардир. шоирлар ғоявий позициясини лирик шоир сифатида ишқ мавзусида ҳам изчил равишда ифодалай олдилар. эзилган омма оддий вакилининг маънавий ҳаёти муқимий лирикасида, айниқса, гўзал ва ёрқин ифодаланган. унинг лирик қаҳрамони бир ўринда бепарво маъшуқасининг ишқию ҳажрида шундай ўртанади: ул тағофулпешаға ҳоли харобим ким десун? ҳажрида мундоғ мени кўрган азобим, ким десун? кундузи бир ерда бир дам олмай орому қарор, лаҳзае йўқ кечалар кўзларда хобим, ким десун? кўринадики, муқимий лирикаси чуқур мазмунли, содда, киши юрагига таъсир қиладиган оҳанграбо. шу билан бир қаторда шоир халқни ҳар доим ҳам ўзи орзу қилган даражада ҳаёт кечирмаганлигидан, рўшнолик кўрмаганидан куюниб ёзган шеърлари ҳам кўпчиликни ташкил қилади: рўзғорим тийра, иқболим забун бахтим қаро, бўлса равшан бормукин тадбири дигар толеим. шоир шеърларида ҳаётдан нолиш, ҳасрат ва шикоят кайфияти устувор. шунинг учун ҳам унинг …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "мукимий хаёти ва ижоди (мукимий хаёти ва ижоди)"

1662747142.doc муқимийнинг ҳаёти ва ижоди (1862-1937) режа: 1. муқимийнинг ҳаёт йўли. 2. шоир лирикасининг ғоявий-бадиий хусусиятлари. 3. муқимий ҳажвиёти. 4. муқимий ижодида халқ мавзуси ва халқчиллик масаласи. 5. «саёҳатнома»лар ҳақида. адабиётимиз тарихи тараққиёти нуқтаи назаридан ҳам муқимий ва унинг даври адабиёти алоҳида ўрин тутади. муқимийнинг асли исми муҳаммад аминхўжа, отасининг оти мирзахўжадир. муқимий эса шоирнинг адабий тахаллуси бўлиб, арабча “муқим” сўзидан олинган ( “турғун” деган маънони билдиради). муҳаммад аминхўжа мирзахўжа ўғли муқимий 1850 йилда қўқонда новвой оиласида туғилди. унинг отаси мирзахўжа асли тошкентлик бўлиб, 1835-36 йилларда қўқонга кўчиб келган ва шу ерда турғун яшаб қолган. онаси бибиойша (ойшабиби) хўжандлик бўлган. мирзахўжа билан бибиойша тўрт қи...

DOC format, 85.5 KB. To download "мукимий хаёти ва ижоди (мукимий хаёти ва ижоди)", click the Telegram button on the left.

Tags: мукимий хаёти ва ижоди (мукимий… DOC Free download Telegram