завқий ҳаёти ва ижоди ( завкий хаёти ва ижоди )

DOC 45,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662752436.doc завқий ҳаёти ва ижоди режа: 1. завқийнинг ҳаёти ва ижодий фаолияти лирикаси; 2. завқий ҳажвиёти. 3. ахли раста ҳажви. 4. завқий достонлари. 5. хулоса. убайдулла уста солиҳ ўғли завқий 1853 йили қўқоннинг шайҳон (дахмаи боло) ҳозирги завқийобод маҳалласида косиб оиласида туғилган. унинг отаси махсидўз уста эди. убайдулло аввал маҳалла масжиди қошидаги эски усул мактабида хат-саводини чиқарган, тахминан 1870-71 йилларда илм иҳлосманди, тоғаси муҳаммад содиқ маслаҳати билан қўқондаги «мадрасаи олий» да, кейин «мадрасаи чалпак» да таҳсил олади. 1874 йили отасининг оёқлари шол бўлиб қолгач, убайдулло ўқишни тугатиб, «мадраси олий» даги хужрасида ота касби махсидўзлик қилиб, рўзғор тебратишга мажбур бўлади. убайдулло талабалик йилларида тоғаси тақдим қилган а.навоийнинг «чор девон»ини, «хамса» сини мутоала қилиб, унга эргашиб шеър машқ қилар экан. ўзига завқий деб таҳаллус танлайди. бу даврда қўқонлик муқимий, муҳйи, мухсиний, мухаййир, рожий, қорий, асрий сингари шоирлари ижоди халқ тилигатушиб қолган эди. завқий ҳам улар даврасидан муносиб ўрин олади. уларни мушоираларида, адабий …

мусибатларни бироз юмшатиш мақсадида шу йили муқимий билан бирга андижон, сўнгра ўшга саёҳат қилади. улар андижонда дўсти шоир қорий юсуф мунтазир, бимийлар билан учрашадилар. худди шу вақтда йикчи эшон вақеаси бошланиб қолади. шоирлар йикчи эшон қароргоҳини ва бу воқеа билан боғлиқ бўлган бошқа жойларни бориб кўрадилар. кўрганларини завқий «ҳажви йикчи эшон», муқимий эса «ҳажви халифаи мингтепа», «қурбақалар» ҳажвияларида баён қиладилар. завқий тоғаси муҳаммад содиқ билан биргаликда 1900 йил хаж сафарига чиқадилар. улар кавказ, туркия, миср орқали маккатуллога етиб борадилар. сафар уч йил давом этади. хаж сафари завқий ижодида ҳақиқатпешалик томон жиддий ўсишни таъминлайди. эндиликда у ўз асарларида халқпарварлик ғоясини илгари суради. мавжуд ижтимоий тузумдан нафратланиши, фаровон турмушга интилиши, ижтимоий адолатсизлик жаҳолат ва қолоқликни лаънатлаш асосий мақсадга айланиб қолади. завқий томонидан 1906 йили савдо растасидаги 46 нафар қаллоб савдогар ҳажв қилиниб, гавжум сайлгоҳлардан бири мўймаракдаги бир теракка осиб қўйилади. умуман завқий ҳажвга дуч келиб авра астариси очиб ташланган қўқоннинг казо-казолари савдогарлари …

лафлари, а.навоий, фузулийлар анъанасини давом эттириб, ишқ муҳаббат кечинмаларини назмга солиш билан шоирликка кириб келган. хусусан завқий а.навоийнинг «нетай» радифли ғазалига шу вазн, қофия ва мазмунда назира боғлаб, уни янадда мукаммалаштирган бўлса, фурқатнинг «уч харобати» мусаддаси рухи ва услубида, «бодом васлинг» ғазалидир. завқий ҳам фурқатдек самимий муҳаббатга эга бўлган, аммо тақдирнинг вафосизлигидан алам ва изтироб чеккан «уч ошиқ» ҳақида фикр юритган. иккаласи ҳам арузнинг ромал баҳрида ёзилган: бодом васлинг қачонким нўш этибон қонамиз, тонгғача хижронда бўлғайму биз майхонамиз. завқий лирикасининг реалистик кучи, айниқса, унинг сиёсий мавзуларида ёзилган шеърларида яққол кўриниб туради, «демиш хон», «ажаб эрмас», «фарғона» асарлари ажойиб сиёсий шеър намунасидир. «демиш хон» шеър муҳаммаси шаклида ёзилган (7*5-35) қўқон тарихида содир бўлган муҳим ходиса, 1876 йилдаги қўқон хони – худоёрхоннинг тахтдан хийла билан олиниши хон тилидан ёзилган. 1917 йили ёзилган «ажаб эрмас» муҳаммаси (7 банд 35 лирика). завқий ўз даври ҳажвчилигида муқимий муҳитининг кўзга кўринган вакилидир, унинг ҳажвиёти мавзу доираси, …

ики, расвоники, забоники радифлари қофияланиб келган. сўрсаларким, бу муҳаммасни ким айди, деб агар, завқий деган бир ямоқчи, махсидўз устаники, деб якунлайди. завқийнинг «вексел» ҳажвияси жамият ҳаётида борган сари кучайиб бораётган тақчиллик, ғирромлик, зўравонлик муносабатларини ва уларнинг иллатларини очиб ташлашда муҳим ўрин тутади. «вексел» ҳажвий муҳаммас шаклида ёзилган бўлиб, у завқий билан муқимийнинг биргаликдаги ижодий махсулидир, тўғрироғи завқий ғазалига муқимий боғлаган муҳаммасдир. ҳажвияда фарғона водийсда расм бўлаётган пул ўрнига вексел бериш, шу йўл билан деҳқон ва касб-хунармандни узоқ муддатли иқтисодий тангликда тутиб туриш сиёсати ҳақида фикр юритилади. мансур (ниқобланган) қолмагайким сўзининг йўғони чиқди, олтиариқликларда ҳам векселни қони чиқди, зовудни биткаралмай эшоннинг жони чиқди, афсус эй халойиқ ишларнинг ёмони чиқди. охир замона маълум бўлди, нишони чиқди. халқки камбағаллар гўё ғалтак ўлди, ўлганнинг устига ҳам бирмунча калтак ўлди, бу воқеа, муқимий, ҳар ерда достон ўлди, бул-дабба, нарх-қиммат устига пўстак ўлди, кетига пўстак боғлаб завқий баён чиқди. бу ҳажвий ночор тузум туғдирган иллатларни фош …

. мана қолган байтлар: қодир деган ҳароми бой бор, кўп муғли баланд ханграмакка, содиқ сўзли, юзи кимгадору? десам, деди: заҳм, мараз, сўзакка, машҳур ўша кўр мели эрурсан, бошинг агар етса ҳам фалакка, гап таъсир айламайди сенгга, аблаҳ тў –слепой эшшакка. номма-ном саналаётган раста ахлиларнинг кирдикорлари аёвсиз фош этилмоқда. «ал раста ҳажви»нинг давоми сифатида ёзилган. «таладинг беринг» ҳажвияси фош қилингач савдогарларнинг завқийга туҳматлар уюштирганларга жавобан ёзилган асардир. завқий достонлари завқий маснавий йўлда 2 та ҳажвий достон яратган. 1. «воқеан қози сайлов» 1910 йили ёзилган. 65 байтдан иборат. достонга сайлов олди жараёнида содир бўлган воқеа, яъни қозиликни эгаллаш мақсадида хўжа камол ва хакимжон қозиларнинг манса талашиб, ўз номзодларини ўтказиш мақсадида қилган барча ярамас ҳаракатлари асос қилиб олинган. сюжет аввалида шоир қозилликка давогар хўжа камолнинг ҳажвий тасвирини келтирар экан, унинг қозилик даврида қилган жирканч ишларидан ҳам лавҳалар келтиради. бу номзод таржимаи ҳолининг ишонарли бўлишига хизмат қилган хўжа камол аввалги қозилик пайтида «амри маъруф …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "завқий ҳаёти ва ижоди ( завкий хаёти ва ижоди )"

1662752436.doc завқий ҳаёти ва ижоди режа: 1. завқийнинг ҳаёти ва ижодий фаолияти лирикаси; 2. завқий ҳажвиёти. 3. ахли раста ҳажви. 4. завқий достонлари. 5. хулоса. убайдулла уста солиҳ ўғли завқий 1853 йили қўқоннинг шайҳон (дахмаи боло) ҳозирги завқийобод маҳалласида косиб оиласида туғилган. унинг отаси махсидўз уста эди. убайдулло аввал маҳалла масжиди қошидаги эски усул мактабида хат-саводини чиқарган, тахминан 1870-71 йилларда илм иҳлосманди, тоғаси муҳаммад содиқ маслаҳати билан қўқондаги «мадрасаи олий» да, кейин «мадрасаи чалпак» да таҳсил олади. 1874 йили отасининг оёқлари шол бўлиб қолгач, убайдулло ўқишни тугатиб, «мадраси олий» даги хужрасида ота касби махсидўзлик қилиб, рўзғор тебратишга мажбур бўлади. убайдулло талабалик йилларида тоғаси тақдим қилган а.навоийнинг «чор девон...

Формат DOC, 45,5 КБ. Чтобы скачать "завқий ҳаёти ва ижоди ( завкий хаёти ва ижоди )", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: завқий ҳаёти ва ижоди ( завкий … DOC Бесплатная загрузка Telegram