бошсиз одамнинг такомиллашуви

DOC 105,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1662752659.doc бошсиз одамнинг такомиллашуви хар бир ижодкорнинг гоявий фикрини, бадиий ниятини китобхонга мукаммал, туламонли, тушунарли етказувчи восита нутм, нутмни ташкил этувчи сузлардир. бадиий асарнинг жозибадорлиги, сермазмунлиги, равон ва пухталиги энг аввало, ёзувчининг тил материалидан май даражада фойдалана олишида, сузларни тежамли ва уз урнида ишлата билишида намоён булади. шунинг учун хамимий санpаткор булишни истаган маламкаш узининг асосий ихтисоси хисобланган суз муллаш махоратини мукаммал эгаллаши лозим. асар тили нечоглик маданий, гузал, ихчам, тушунарли, содда ва хар мандай ортимча юклардан халос булса, умувчи чун шунчалик хазми енгил хамда завмли булади. буларнинг барчаси адабиётшуносликнинг мухим сохаларидан бири хисобланган автор нутмининг юксак даражада такомиллашганлиги билан чамбарчас боглимдир. нутм маданияти бадиий адабиётнинг сифатини белгиловчи энг мухим омилдир. сузни танлаб, саралаб, жойида ишлата билиш санoаткордан катта махорат талаб милади. аксинча, пала-партишликка йул муйиш асар сифатига жиддий путур етказади. суз танлай билиш ва уни урнида ишлата олиш ахамияти тугрисида атомли рус ёзувчиси м.горpкий шундай деган эди: «фактлар замирида …
2
уни яхши англаган узбек адабиётининг куплаб атомли намояндалари адабий тилни тубдан янгилаш, халм рухига яминлаштириш учун тинмай харакат милдилар. ушбу мухим вазифани адо этиш абдулла кодирий, абдурауф фитрат, хамза хакимзода, чулпон сингари буюк санoаткорлар кетидан келаётган ьафур ьулом, ойбек, абдулла каххор каби бошловчи адиблар зиммасига тушди. улар бу вазифани шараф билан бажардилар ва узбек адабий тилининг шаклланишига муносиб хисса мушдилар. бу борада, айнимса, улкан суз устаси, халм тилининг йирик билимдони абдулла каххорнинг хизмати каттадир. абдулла каххор бутун ижоди мобайнида суз танлаш, уни урнида ишлата билиш, суздан тежаб-тергаб фойдаланишга алохида эpтибор берганлиги туфайли махоратнинг юксак чуммисига эришганлиги адабиётшунослигимизда майта-майта таoкидланган. аммо бу юксак чуммини ёзувчи фамат «чиройли иборалар, чиройли ифодалар, антима вомеалар, кулгили ва майгули холатлар топиш эмас», балки «халмма айтадиган зарур сузимизни китобхоннинг малбига олиб кирадиган образлар яратиш» ормали забт этди. ушбу чуммини эгаллаш санpаткор учун осон булмаганлигини абдулла каххорнинг бутун ижодий йули яммол исботлаб турибди. ёзувчининг «сароб», «кушчинор чиромлари» …
3
н биргина «бошсиз одам» хикоясини кейинги мажмуаларига киритди, холос. бунинг сабабини ёзувчининг узи шундай изохлайди: «мен хаммаси булиб саксонга ямин хикоя ёзганман, лекин 1957 йилда чимман «танланган асарлар»им тупламига шулардан фамат 26 тасини киргизишни лойим курдим, холос. тупламга кирмаган хикояларимнинг бир мисми ёзувчилик фаолиятимнинг дастлабки даврида ёзилган, уста курмаган шогирднинг машмлари, бир мисми узимга боглим ва боглим булмаган сабабларга кура буш, жуда буш чимман булди. «бошсиз одам» бундан мустасно. чунки хикояда мен образ яратишга интилганман ва бунга маoлум даражада эришганман. шунинг учун дастлабки хикояларимдан тупламга шуни киргиздим.»бу абдулла каххорнинг уз ижодига нихоятда юксак талабчанлик, бадиий асар сифатига намадар катта масoулият билан ёндашганлигидан далолат беради. бу хамда унинг узи шундай деган эди: «мен асарларимни майта-майта уйлаганман. баpзиларини икки-уч марта майта бичиб-тикканман,хар сафар йул муйилган хатоларнинг пидан-игнасигача текшириб курганман.»ёзувчи 60 йиллиги муносабати билан чимарила бошланган 6 томлик «асарлар»ининг 1-жилдига бутун умри давомида ёзган тумсонга мин хикояларидан атиги 38тасини киритди,холос. орадан 20 йил …
4
зиёд «хикояси жуда заиф экан-да, деган хулоса чиммайди. абдулла каххор бошмаларга хам, узига хам шафматсиз даражада талабчан эди.» ана шу талабчанлиги биргина «бошсиз одам» хикояси устида олиб борган тинимсиз тахририда хам куринади. адабиётшунос у.норматов абдулла каххорнинг адабиётимиздаги беoмиёс урни хикоянавис сифатида алохида белгиланишини, бунда унинг мана шу озгина-ю созгина хикоялари мухим ахамиятга эгалигини таpкидлаб, шундай ёзган эди: «адиб хаётлик вамтида уз мули билан тартиб берган олти жилдлик асарлари мажмуасининг фамат биринчи жилдигина хикоялардан ташкил топган (у хам тула эмас, ярми очерк ва фелpетонлардан иборат - й.с.). ижодининг бор-йуги олтидан бири... лекин, барибир, шу олтидан бир ижод самараси унинг ёзувчилик миёфасини белгиловчи бош омил булиб молаётир.» устоз о.шарафиддинов хам а.каххорнинг йирик прозаси, хусусан, «сароб» романи «абдулла кодирийнинг «утган кунлар» романидан кейин узбек прозаси забт этган иккинчи чумми» эканлигини таoкидлайди. демак, хикоялари а.каххор эгаллаган биринчи чуммидир. бундай чуммини эгаллашининг боиси яна бир карра абдулла каххорнинг уз хикоялари устида эринмасдан, жиддий, куйинчаклик билан …
5
олдин, яpни 50-йилларнинг урталарида майта ишлаган. бу фикрни шунинг учун хам дадил айтяпмизки, ёзувчининг 1952 йили ёзилган «биринчи домлам» мамоласида «бошсиз одам» хикоясидан келтирилган парчалар айнан биринчи нусхадан олинган. демак, «эрга зурлаб берилган миз ва унинг фожиали мисмати тугрисида»ги бу хикояни «олам яшарадир» тупламидан ажратиб олар экан, «танланган асарлар»ига киритишдан аввал адиб уни синчковлик билан куздан кечирди. кайта ишланган вариант а.каххорнинг «холис туриб, уша вамтдаги хаёт лавхаларидан бирини курсатишга ва бунда биринчи марта одамнинг характерига мул уришга харакат милганлиги», бу мамсади йулида яна бир довон ошганлигини тасдимлайди. дархамимат, хикояда одам характери холисона яратилганлиги сабабли фахриддин хам, нисобуви хам, мехри хам, хатто вомеаларда кам матнашадиган уста абдурахмон хам бутун буй-басти, хатти-харакати, сурати-ю сийрати билан кузимизга куриниб, сузлаш тарзи, оханги, овозигача мулогимизга эшитилиб туради. ёзувчи уларнинг узига хос характерини яратиш, хатти-харакати ва милигининг табиийлигини таoминлаш мамсадида жести ва мимикасини ифодаловчи ибораларни ишлатишга купром эoтибор берди. аслида абдулла каххор фамат мавзу танлаш, гоя …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"бошсиз одамнинг такомиллашуви" haqida

1662752659.doc бошсиз одамнинг такомиллашуви хар бир ижодкорнинг гоявий фикрини, бадиий ниятини китобхонга мукаммал, туламонли, тушунарли етказувчи восита нутм, нутмни ташкил этувчи сузлардир. бадиий асарнинг жозибадорлиги, сермазмунлиги, равон ва пухталиги энг аввало, ёзувчининг тил материалидан май даражада фойдалана олишида, сузларни тежамли ва уз урнида ишлата билишида намоён булади. шунинг учун хамимий санpаткор булишни истаган маламкаш узининг асосий ихтисоси хисобланган суз муллаш махоратини мукаммал эгаллаши лозим. асар тили нечоглик маданий, гузал, ихчам, тушунарли, содда ва хар мандай ортимча юклардан халос булса, умувчи чун шунчалик хазми енгил хамда завмли булади. буларнинг барчаси адабиётшуносликнинг мухим сохаларидан бири хисобланган автор нутмининг юксак даражада такомиллашг...

DOC format, 105,0 KB. "бошсиз одамнинг такомиллашуви"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.