empedoklning borliq haqidagi ta'limoti

DOCX 30 pages 60.9 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 60.9 KB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

mavzu: empedoklning borliq haqidagi ta’limoti mundarija kirish....................................................................................................................3 i bob. empedokl tarixiy merosi va falsafasi 0. empdokl biografiyasi......................................................................................5 0. empedokl tarixiy merosi va falsafasi..............................................................9 ii bob. empedoklning borliq haqidagi ta’limoti 2.1. empedoklning borliq haqidagi ta’limoti.......................................................15 0. empedokl borlining to‘rtga bo‘lish nazariyasi..............................................23 xulosa................................................................................................................29 foydalanilgan adabiyotlar...............................................................31 kirish kurs ishi mavzusining asoslanishi va dolzarbligi. kurs ishimizning asoslanishini birgina sh.m.mirziyoyev “tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerakligini inobatga olib, mamlakatimizni 2016 yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yakunlari va 2017 yilga mo‘ljallangan innovatsion dasturining eng muhim ustuvor yo‘nalishlariga bag‘ishlangan davlatimiz rahbari tarixiy merosni asrash, tashkil etilayotgan ijtimoiy loyihalarimizda allomalarimiz va buyuk qomusiy olimlarning merosini amaliy jihatdan tadqiq etishni maqsad qilib tayinlaganlari ilmiy ishimiz asoslanishiga sabab bo‘la oladi. kurs ishining dolzarbligiga kelsak, ba’zi faylasuflar borliqni moddiylik, moddiy jismlar bilan o’zaro chambarchas deb o’ylashadi va shunday tushuntiradilar. ularning fikricha, borliq faqat ob’ektiv voqelikni qamrab oluvchi tushunchadir. tafakkur, inson tafakkuri va tasavvurimiz …

2 / 30

shfiyotlari bilan jahon tamadduniga bebaho hissa qoʻshgan allomalarning soni, taʼbir joiz boʻlsa, “sifati bilan” haqli ravishda faxrlana oladigan mamlakatlar, xalqlar kam uchraydi. aynan ishimizda biz yunon faylasufi empedokl haqida so‘z yuritayotganligimiz ham mavzumiz dolzarbligi hisoblanadi. kurs ishing obyekti va predmeti. kurs ishimizning obyekti empedokl asarlarini tashfiq etish, uni shaxs sifatida o‘rganish, asarlarini jamiyat uchun qanday ta’sir etishi hamda sifat jihatidan baho berish kabilar ilmiy ishimiz obyekti bo‘la oladi. kurs ishimiz predmeti esa empedoklning mavzumizga doir borliq haqida o‘z shaxsiy nazariylar tahlil etishdir. kurs ishimiz maqsadi va vazifalari. kurs ishini maqsadi: · empedoklning borliq ta’limotidagi borliqning paydo bo‘lishi; · borliq tushunchasi va uning ahamiyati; · borliqdagi yagona inson o‘rni. uning vazifasi esa quyidagilar: · borliqning yuzaga kelishi, shuningdek, o‘sha davr tushunchasi uchun ilmiy evolutsiyani vujudga kelganligi; · empedokl kelajakning falsafiy bashoratchi ekanligi. kurs ishining oʻrganilganlik darajasi. jahon tarixiy merosini tahlil etish, uning ochilmagan qirralarini kashf etish, tarixiy merosimiz bilan birlashgan holda …

3 / 30

“tabiat haqida” asarida bayon etgan. u o‘z falsafiy ta’limotida ba’zi masalalar bo‘yicha eley maktabi g‘oyalariga tayangan bo‘lsada, haqiqiy borliqning ele- mentlari, miqdor masalasida ular bilan kelisha olmagan. eley maktabining ta’limotiga ko‘ra, haqiqiy borliq yaxlit va o‘zgarmas, u na paydo boiadi va na yemiriladi, hatto ko‘plikka ham ega emas. empedokl esa eleyliklaming ta’limotiga qarshi chiqib, olamning asosiga to‘rt unsumi qo‘yadi. uning ta’limotiga ko‘ra, tabiat jismlarning asosini tashkil etadi. unsurlaming birikishi va ajralishi miqdoriy va sifatiy o‘zgarishlarga bogiiq. lekin boshlang‘ich ibtidolar o‘z-o‘zicha o‘zgarmaydi. empedokl o‘z o‘tmishdoshlari g‘oyalarini yaxlit, bir butun tizimga solishga urindi. “u parmenidning borliq mavjud va u moddiy, borliq hech qayerdan paydo bo‘lmaydi va hech qayerga yo‘qolmaydi, ya’ni u yo‘qlikdan paydo bo‘lishi mumkin emas va yana yo‘qlikka aylanmaydi, degan g‘oyasini qabul qilgan. yoxud yo‘q narsadan nimadir paydo bo‘lishi mumkin emas va mumkin bo‘lmagan. eshitilmagan narsadan nimadir paydo bo‘lishi uchun, mavjud bo‘igan, o‘lgan, ya’ni u qayerga qo‘yilmasin, hamisha bo‘lgan.”13 va yana: …

4 / 30

hlar muhabbat va yovuzlik xos. unsurlami birlashtimvchi kuchni u muhabbat, do‘stlik, garmoniya va hatto afrodita desa, ularni bir-biridan ajratuvchi kuchni yovuzlik, nafrat kuchi deb hisoblagan. birlik va ko‘plik masalalarini empedokl eley maktabi falsafasi va geraklit falsafasidan farqli, o‘ziga xos ravishda hal etgan. eleyliklar faqat bir butunlikni, yaxlitlikni e’tirof etganlar, ya’ni yaxlitlikni, fikrda bor desalar, ko‘plik hissiy olam faqat hissiyotimizda boiadi deganlar. geraklit uchun yaxlitlik va ko‘plik bir paytning o‘zida mavjud, ya’ni hamma narsa bir narsada va bir narsa hamma narsada namoyon boiadi.[footnoteref:2] [2: buyuk siymolar, allomalar: (oʻrta osiyolik mashhur mutafakkir va donishmandlar). k.1. – /nashrga tayyorlovchi m.m.xayrullayev. – t.: maʼnaviyat, 1995. 161-betlar] empedoklning fikricha esa, birlik va ko‘plik, muhabbat va yovuzlik kabi qarama-qarshi kuchlar bir paytning o‘zida emas, navbatma-navbat mavjud boiadi. u tabiat hayotini davriy jarayon sifatida tushunib, muhabbatni – ashyoviy jismlami birlashtiruvchi kuch, yovuzlikni esa unsurlami parchalovchi kuch, deb tasawur qilgan. olamda navbatma-navbat muhabbat va yovuzlik kuchlari hukmronlik qiladi. …

5 / 30

hodisalami kuzatib, qiziqarli farazlami ilgari surgan. uning fikricha, jismlar to‘rt unsuming teng mutanosibligi asosida paydo bo‘ladi. masalan, inson va hayvonlarning asablari tuproq va olov unsurlarining bir qismi va suv unsurlarining ikki qismining o‘zaro birlashuvidan tashkil topgan. dastlab, qorishib ketgan unsurlardan havo ajralib chiqib, atrofga yoyilgan. keyin ulardan olov ajralib chiqqan. borliqning eng yuqori qismini havo egallagani uchun olov gumbazsimon holatni tashkil etgan. empedokl kosmologiyasiga binoan, yer atrofida ikkita yarim shar mavjud, ular aylanma harakatda bo‘ladi. birinchi yarim shar faqat olovdan tashkil topgan bo‘lsa, ikkinchi yarim shar esa havo va olov qorishmasidan tashkil topgan. empedoklning astronomik gipotezasiga ko‘ra, quyosh tabiatan olovli emas, balki gumbazsimon osmon ostidagi kunduzgi yoritqich bo‘lib, quyoshning suvda aks etgani kabi u olovning aksidir. oy esa havodan tashkil topgan. havo yuqorida quyuqlashib, do‘lga o‘xshash shaklga kirgan. oy o‘zidan nur taratmay, balki quyosh yog‘dusini aks ettiradi. empedokl ham quyosh, oy tutilishini tabiiy qonuniyat sifatida tusliuntirishga harakat qilgan. empedokl geraklit …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "empedoklning borliq haqidagi ta'limoti"

mavzu: empedoklning borliq haqidagi ta’limoti mundarija kirish....................................................................................................................3 i bob. empedokl tarixiy merosi va falsafasi 0. empdokl biografiyasi......................................................................................5 0. empedokl tarixiy merosi va falsafasi..............................................................9 ii bob. empedoklning borliq haqidagi ta’limoti 2.1. empedoklning borliq haqidagi ta’limoti.......................................................15 0. empedokl borlining to‘rtga bo‘lish nazariyasi..............................................23 xulosa..................................................................................................................

This file contains 30 pages in DOCX format (60.9 KB). To download "empedoklning borliq haqidagi ta'limoti", click the Telegram button on the left.

Tags: empedoklning borliq haqidagi ta… DOCX 30 pages Free download Telegram