italiya falsafasi pifagorchilar falsafiy ta’limoti. eley falsafiy maktabi

DOC 154.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1697373328.doc italiya falsafasi pifagorchilar falsafiy ta’limoti. eley falsafiy maktabi reja: 1. eley falsafiy maktabi 2. parmenid 3. zenon 4. empedokl falsafasi 5. anaksagor falsafasi eramizdan avvvalgi vi - asr oxiridan boshlab shakllanib kelayotgan yevropa falsafasi markazi egey olamining uzoq sharqidan uning uzoq g’arbiga – ioniyadan “buyuk gresiya”ga (rimliklar grek dunyosining bu qismini ana shunday ataganlar) yoki “buyuk ellada” (ellinlar uni shunday atashgan) ko’chdi. u janubiy italiya va sisiliya qirg’og’idagi buyuk koloniyalashtirish davrida turli grek shaharlari tomonidan hosil qilingan polis – koloniyalar yig’indisidan iborat. ular kuma, neapol, posidoniya, eley, regiy, lokra, kraton, siboris, metanoit, sirakuza va boshqa shahar – davlatlardir. to’xtovsiz urushlar elladani charchatadi. er.avv. 327-211 yillarda “buyuk ellada”ni asta-sekin rimliklar bosib oldilar va, shu tariqa, italiya madaniyat markazi, xususan, falsafiy fikrning keyingi rivoji maskaniga aylandi “italiyaliklar falsafasi” (aristotel so’zi) ioniya falsafasidan keyin antik falsafa rivojidagi keyingi tashlangan muhim qadam bo’ldi. italiya falsafasiga pifagor ittifoqi, eley falsafa maktabi va empedokl ijodi …

a jo’natishgan. olimlar ham ko’chishga majbur bo’lishgan. ma’lumotlarga qaraganda, ular orasida pifagor ham bo’lgan. misr, bobil, ehtimol xindistonda jami 34 yillik tahsildan keyin pifagor “buyuk gresiya”ga– kraton shahriga keladi va u yerda pifagor ittifoqini–maktabini tashkil etadi. pifagor ittifoqi hamfikrlarning ilmiy falsafiy va axloqiy-siyosiy “umumiy birodorligi”, jamoasidan iborat. hikoyatlarga ko’ra, pifagorchilar avval kratonda, keyinchalik “buyuk ellada”ning boshqa shaharlarida hokimiyatni qo’lga olishgan. ularga allaqanday kilon qarshi turgan. uning tarafdorlari pifagorchilar kratonda syezdga to’planishganda binoni qurshab olib, yoqib yuborishgan. pifagorchilarsiyosiy qarashlaritahlili ularning anarxiyaga qarshi ekanligini ko’rsatadi. pifagor ittifoqi ichida ham nizolar bo’lgani to’g’risida gapirishadi. ular aristokratiya va demokratiya tarafdorlari orasida bo’lib, oxir oqibatda bu ittifoqning tarqalishiga olib kelgan. pifagorchilar turmush tarzi qadriyatlar iyerarxiyasiga tayangan. ular birinchi o’ringa go’zallik va ezgulikni, ikkinchi o’ringa foyda, uchinchi o’ringa yoqimlilikni qo’yadi. go’zallik va ezgulikka pifagorchilar fanni ham qo’shadilar. pifagor ittifoqiga har ikkin jins vakillaridan (faqat erkinlari) ko’p yillik axloqiy sinovdan o’tganlarini qabul qilishgan. mulk umumiy bo’lgan, ittifoqqa …

nday o’tdi? bugun nima qildim?, qanday burchim bajarilmay qoldi? pifagorchilar etikasi asosida ehtiroslar ustidan g’alaba qozonish, kichiklarning kattalarni xurmatlashi, do’stlik va birodorlikni ulug’lash, pifagorga sodiqlik, xurmat bilan qarash yotadi. pifagorchilar medisina, psixoterapiya, bola tug’ish masalalariga extibor berishgan. ular aqliy qobiliyatni kuchaytiriadigan usullarni yaratishgan, tinglash vakuzatish ko’nikmalarini hosil qilishgan. ular xotirani (mexanikasi va ma’nosini) rivojlantiriganlar, ma’noni faqat boshlang’ich asosni topganda tushunishi mumkin, deb hisoblashgan. pifagorchilar mushohadalik, donolik turmush tarzini, siyosiy faollikni yuqori baholashgan. ularning turmush tarzi kosmosdagi tartib va olamdagi simmetriya to’g’risidagi tasavvurlardan kelib chiqqan. kosmos chiroyi hammaga ham ochila bermaydi. unga faqat to’g’ri turmush tarzini kechirayotgan odamgina musharraf bo’ladi. pifagoreizm davrlari: 3 ta cho’qqisi mavjud: siyosiy (er.avv. 5- asrning birinchi yarmi), falsafiy (er.avv. 5- asrning ikkinchi yarmi), ilmiy (er.avv. 4 asrning birinchi yarmi) davrlar. pifagor ittifoqi tarixini 6 qismga bo’lish mumkin: pifagor ittifoqini tashkil etish–er.avv. vi-asr oxiri. bu pifagorchilar fanining pifagorchilar “biradorligi” doirasida shakllanishi. uning ildizi orfik jamoaga borib taqaladi. …

agi dastlabki ma’lumotni geraklitdan olamiz: “ko’p narsani bilish aqlli bo’lishga o’rgatmaydi, aksi bo’lganda gesiod, ksenofan va pifagor aqllilikka o’rganishgan bo’lardi”1. boshqa bir joyda geraklit aytadiki, pifagor donishmandligi ko’p bilimlilik emas, balki aldashdadir. gerodot pifagorni “buyuk ellin donishmandi” deb ataydi. aytishlaricha, pifagor germes xudosining o’g’li efialtni o’zida gavdalantirgan. xudoni qahramon avlodlaridan deb bilgan pifagor o’zini boshqa odamlardan yuqori qo’ygan. pifagorjonning ko’chib yurishini ta’kidlaydi: uningcha, aqlli mavjudotlarning 3 turi mavjud: xudo, inson va pifagorga o’xshashlar (insonlarning yaxshiroq urug’dan paydo bo’lganlar). pifagorning asosiy tezisi- “eng yaxshi dono - son”, son barcha narsalarga, shu jumladan, axloqiy, ma’naviy sifatlarga ega. aristotelning yozishicha, pifagor shogirdlariga, “adolat - o’z – o’ziga ko’paytilgan son”, deb uqtirgan. shuningdek, u, “jon garmoniyadan iborat”, deb aytgan. yamvlix (4-asr) va boesiy (5-asr oxiri – 6-asr)ning aytishlaricha, temirchilar ishlayotgan joydan o’tayotganda pifagor ularning og’irligi bir xil bo’lmagan bolg’alarbilanurayotganlarinipayqaganvaularchiqarayotgan tovushning turli xil tovushlar garmoniyasini hosil qilayoganini tushungan. bolg’alar og’irligini o’lchash, tovushlar uyg’unligi, hamohangligini ularning …

ntellektual nuqtai nazardan o’rgandi”. teofrastning ta’kidlashicha, pifagor 5 ta fizikaviy elementni 5ta to’g’ri ko’pburchaklar bilan bog’lagan: yer–kub, olov-to’rt qirrali piramida (tetraedr), havo-sakkiz qirrali (oktaedr), suv–yigirma qirrali (ikosaedr), efir–o’n ikkin qirrali (dodekaedr) shaklga ega deb hisoblagan. aristotel fikricha, pifagor ellinlardan birinchi bo’lib tarozi va o’lchovlarni kiritgan. f.koplstonning pifagorchilar matematik-metafizik falsafasi tahlili, shu munrsabat bilan aristotel va boshqa mutafakkirlarning pifagorchilar to’g’risidagi fikr-mulohazalariga murojat qilishi, bizningcha, masalaning ko’p qirralari va mohiyatini tushunishga yordam beradi. u aristotelning “metafizika”sida yozgan quyidagi so’zlariga e’tiborini qaratadi: “pifagorchilar o’zlarini matematikaga bag’ishlaganlar, ular birinchi bo’lib bu fanni ilgari surdilar va shu asosda tarbiya topgani holda o’ylashganki, borliqdagi barcha narsalar uning prinsiplariga bo’ysunishadi...”. pifagorchilar muayyan fan ibtidosida turgan barcha olimlar singari entuziazm bilan to’lib-toshganlar, ularni sonlarning hayotimizda o’ynaydigan roli hayratga solgan. haqiqatan ham barcha narsalarni hisoblasa bo’ladi va ularning ko’pisi matematik ifodalanishi mumkin. xususan, ikki o’zaro bog’liq nasalar munosabati son proporsiyalari yordamida ifodalanishi mumkin; muayyan miqdordagi tartiblangan predmetlar tartibi matematik …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "italiya falsafasi pifagorchilar falsafiy ta’limoti. eley falsafiy maktabi"

1697373328.doc italiya falsafasi pifagorchilar falsafiy ta’limoti. eley falsafiy maktabi reja: 1. eley falsafiy maktabi 2. parmenid 3. zenon 4. empedokl falsafasi 5. anaksagor falsafasi eramizdan avvvalgi vi - asr oxiridan boshlab shakllanib kelayotgan yevropa falsafasi markazi egey olamining uzoq sharqidan uning uzoq g’arbiga – ioniyadan “buyuk gresiya”ga (rimliklar grek dunyosining bu qismini ana shunday ataganlar) yoki “buyuk ellada” (ellinlar uni shunday atashgan) ko’chdi. u janubiy italiya va sisiliya qirg’og’idagi buyuk koloniyalashtirish davrida turli grek shaharlari tomonidan hosil qilingan polis – koloniyalar yig’indisidan iborat. ular kuma, neapol, posidoniya, eley, regiy, lokra, kraton, siboris, metanoit, sirakuza va boshqa shahar – davlatlardir. to’xtovsiz urushlar elladani cha...

DOC format, 154.0 KB. To download "italiya falsafasi pifagorchilar falsafiy ta’limoti. eley falsafiy maktabi", click the Telegram button on the left.

Tags: italiya falsafasi pifagorchilar… DOC Free download Telegram