borliqfalsafasi(ontologiya)(2soat)

PPTX 19 стр. 1,7 МБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,7 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

prezentatsiya powerpoint 4-mavzu: borliq falsafasi (ontologiya)(2 soat) ma’ruza o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innavatsiyalar vazirligi ma’ruzachi: fal. f. d., prof dilrabo tursunovna amridinova reja 1. borliqni ta’riflash muammosi. 2. makon, vaqt va harakat tushunchalari. 3. o‘zbekistonda “yashil makon” umummilliy dasturining atrof-muhitni saqlab qolishdagi ahamiyati. 1 2 asosiy adabiyotlar: 1. madaeva sh.o. va boshqalar. falsafa. –toshkent.: mumtoz so‘z, -b. 101-138 2. shermuhamedova n. falsafa, darslik – toshkent: idris abdurauf nashr,2021.667-b. 2. davronov z., shermuhamedova n, qahharova m, nurmatova m, husanov b, sultonova a. falsafa, o’quv qo’llanmasi – toshkent: tmu, 2019. – 375 b 3. 100 mumtoz faylasuf. toshkent: yangi asr avlodi. isbn: 978-9943-27-366-5. 2019. - 372 b. -b. 30-40 tayanch so’z va iboralar: fales, anaksimandr, anaksimen matyeriya gnostiklar. patristika sxolastika realizm eley falsafiy maktabi suqrot pifagor, aflotun, arastu «ontologiya» atamasi (yunoncha ontos – borliq, logos – so‘z, talimot), borliq haqidagi talimot degan manoni anglatadi, dekartda: «men fikrlayapman, demak, mavjudman», degan …

2 / 19

da biz yo‘qlik haqida hatto fikrlay ham olmaymiz, chunki agar biz u haqda o‘ylasak, u bizning fikrimizda mavjud bo‘ladi, yani borliq sifatida fikrlanadi. parmenid (miloddan avvalgi vi asr) borliq tushunchasidan yo‘qlikning mavjud emasligi kelib chiqishini isbotlashga uringan. binobarin, yo‘qlikni tasavvur qilish ham mumkin emas, bu esa uning mavjud emasligini anglatadi. ammo yo‘qlik bo‘lmasa, hech narsa paydo bo‘lishi ham, yo‘q bo‘lishi ham mumkin emas. i sof borliq g‘oyasi. falsafa tarixida borliq muammosi. “avesto”da, borliq harakatdagi dunyo, butun jonli va jonsiz narsalarning uyg‘unligidagi mavjudlik deb ifodalanadi. vedalar (qadimgi hind tafakkurining ilk yodgorliklari) va (ularga diniy-falsafiy sharhlar) –upanishadalarda yaxlit manaviy substansiya, o‘lmas jon haqidagi g‘oyalar, shuningdek dunyo haqidagi tasavvurlar o‘z aksini topgan. qadimgi xitoy falsafasi avvalo ijtimoiy muammolarga qarab mo‘ljal olgan, unda inson borlig‘iga, shuningdek ijtimoiy borliqqa ko‘proq etibor berilgan. suv (fales) yoki havo (anaksimen) deb, dam hamma narsani boshqaradigan boqiy va cheksiz asos – «apeyron»(anaksimandr taxminan mil. av. 611-545 yillar) deb tavsiflaganlar. …

3 / 19

larga qarab mo‘ljal olgan, unda inson borlig‘iga, shuningdek ijtimoiy borliqqa ko‘proq etibor berilgan. ksenofan (yeramizdan avvalgi yi — v asr) shoir va faylasuf bo‘lgan. tabiat - o‘zgarmas va harakatsizdir, «hamma narsa yerdan unib chiqadi va pirovardida yana yerga qaytadi». biz hammamiz yerdan tug‘ilganmiz va yerga aylanamiz». birinchi bo‘lib, bilishning imkoniyati va chegarasi haqida fikr yuritgan. bu yunon gnoseologiyasining rivojiga turtki bo‘ldi. falsafa tarixida borliq muammosi. borliqning birinchi sababini mavjud voqelikning o‘zidan izlaganlar, uni dam suv (fales) yoki havo (anaksimen) deb, dam hamma narsani boshqaradigan boqiy va cheksiz asos – «apeyron»(anaksimandr taxminan mil. av. 611-545 yillar) deb tavsiflaganlar. parmenid (mil. av. 540-480-yillar) faylasuflar orasida birinchi bo‘lib borliqni kategoriya sifatida tavsiflagan va uni maxsus falsafiy tahlil predmetiga aylantirgan. u haqiqiy borliq mohiyatining o‘zgarmasligi haqidagi g‘oyani ilgari suradi. ksenofan (mil. av. 580-490 yillar) ham ilgari suradi. u hamma narsa yer va suvdan vujudga keladi va rivojlanadi, hatto «biz ham yer va suvdan paydo …

4 / 19

unchasiga amalda mavjud bo‘lgan barcha narsalarni kiritdi. aristotel (miloddan avvalgi 322-384 yillar). «borliq nima?» degan savol qo‘ygan, tafakkur va borliqning bir xilligi g‘oyasini ilgari surgan. aristotelning fikricha, «borliq kategorial so‘zlash shakllari orqali ifodalanuvchi barcha narsalarga o‘z-o‘zidan bog‘lanadi. 01 02 03 04 qadimgi yunon falsafasida borliq muammosi demokrit yondashuvi borliqni turli tarzda namoyon bo‘lishi va ongda aks etishi (diskret situativ-empirik) ko‘rinishida tushunishni nazarda tutadi hamda naturalizm sifatida namoyon bo‘ladi. demokrit— moddiy dunyo, abadiy va poyonsiz, cheksiz-chegarasiz reallikdir, olam mayda moddiy zarrachalardan, ya’ni atomlardan va bo‘shliqdan iborat deya ta’lim byeradi. demokrit tasodifiyatni inkor etgan. u «na tabiatda na jamiyatda xech bir narsa tasodifan paydo bo‘lmaydi», deb yozgan. demokritning falsafiy qarashlarida axloqiy ta’limot muhim o‘rin tutadi. atomlar va bo‘shliq o‘zaro yaxlit abadiy ibtidodir. atomlar — bo‘linmas va o‘zgarmas, sifat jihatdan bir xil, uning miqdori shakli singari behisobdir. harakat, degan edi demokrit, atomlardan iborat moddaning abadiy, tabiiy holatidir. 01 02 03 04 qadimgi yunon …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "borliqfalsafasi(ontologiya)(2soat)"

prezentatsiya powerpoint 4-mavzu: borliq falsafasi (ontologiya)(2 soat) ma’ruza o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innavatsiyalar vazirligi ma’ruzachi: fal. f. d., prof dilrabo tursunovna amridinova reja 1. borliqni ta’riflash muammosi. 2. makon, vaqt va harakat tushunchalari. 3. o‘zbekistonda “yashil makon” umummilliy dasturining atrof-muhitni saqlab qolishdagi ahamiyati. 1 2 asosiy adabiyotlar: 1. madaeva sh.o. va boshqalar. falsafa. –toshkent.: mumtoz so‘z, -b. 101-138 2. shermuhamedova n. falsafa, darslik – toshkent: idris abdurauf nashr,2021.667-b. 2. davronov z., shermuhamedova n, qahharova m, nurmatova m, husanov b, sultonova a. falsafa, o’quv qo’llanmasi – toshkent: tmu, 2019. – 375 b 3. 100 mumtoz faylasuf. toshkent: yangi asr avlodi. isbn: 978-9943-27-366-5. 2019. - 372...

Этот файл содержит 19 стр. в формате PPTX (1,7 МБ). Чтобы скачать "borliqfalsafasi(ontologiya)(2soat)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: borliqfalsafasi(ontologiya)(2so… PPTX 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram