metall konstruktsiyalar materiallari xossalari

DOCX 13 pages 250.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 250.0 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

металл конструкцияда ишлатиладиган пўлатларнинг асосий хусусиятлари режа 1. металл конструкцияларида ишлатиладиган материалларнинг асосий хусусиятлари. 2. умумий хусусиятлари. 3. кимёвий таркиби, молекуляр структурасини тузилиши. металларнинг физик хоссалари: 1. пластиклиги – шаклини осон ўзгариши, тортиб сим ясаш мумкин, прокатлаб бошқа шаклларга келтириш мумкин. 2. металлнинг ялтиллаши ва шаффоф эмаслиги. 3. электр ўтказувчанлиги. қиздирилганда электр ўтказувчанлиги камаяди. 4. иссиқлик ўтказувчанлиги. 5. қаттиқлиги. 6. зичлилиги : пўлат – 78,5 кн/м3 , алюминий -27,3 кн/м3. 7. эриш ва қайнашдаги харорати - 1000 0с юқори. 8. магнитланиш хусусияти. металл қандай кўрсаткичларига қараб баҳоланади? металл конструктив материал бўлганлиги туфайли унинг механик хусусиятларига, пайвандланувчанлигига ва узоқ муддат ишлашига қараб баҳоланади. пўлатни мустаҳкамлиги, эластиклиги, пластиклиги, мўртлик даражаси, юқори ҳароратда «оқувчанлиги» сифатини белгилайди. пайвандланувчанлик нимага боғлиқ? пайвандланувчанлик пўлатнинг кимёвий таркибига ва уни ишлаб чиқариш технологиясига боғлиқ. конструкцияда пўлатнинг узоқ муддат ишлашига ва унинг кучланганлик ҳолатига нималар таъсир қилади? муҳитнинг агрессив даражаси ҳарорати конструкциянинг шакли конструкцияда пўлатнинг узоқ муддат ишлашига ва …

2 / 13

ди, қирраларининг учида темир ғе атоми туради. ғе3с-қоришма феррит, карбид-цементит пайдо бўлади. кам легирланган пўлатларнинг атом структураси ҳам кам углеродли пўлатнинг атом тузилишига ўхшайди. металлнинг атом структураси кам углеродли пулатнинг атом структураси лигерланган пулатни атом структураси юқори ишлов берилган (10% ортиқ) юқори углеродли (0,51-1,2%) саноатда ишлатиладиган пўлатлар углеродли (углероднинг миқдорига қараб) ишлов берилган камуглеродли (0,1-0,22%) ўртача углеродли (0,23-0,5%) кам ишлов берилган (2,5% гача) ўртача ишлов берилган (2,6-10%) легирлашда қатнашадиган кимёвий элементлар билан танишамиз. углерод «у» пўлат мустаҳкамлигини оширади, пластиклик хусусиятини камайтиради, пайвандлаш имкони пасаяди. шунинг учун қурилишда ишлатиладиган пўлатларда углерод 0,22% гача бўлиши мумкин. кремний «с» пўлат мустаҳкамлигини оширади, пайвандлаш имконини пасайтиради ва занглашга қаршилигини камайтиради. шунинг учун, кам углеродли пўлатда 0,3 % ,легирланган пўлатда эса 1%гача бўлади. марганец «г» металлнинг мустаҳкамлигини, қайишқоқлигини оширади ва пўлатга аралашган олтингугурт билан бирикиб, унинг зарарли таъсирини камайтиради. аммо, марганец миқдори 1,5% дан ортса, унда пўлат мўрт бўлиб қолиш хавфи бор. мис «д» мустаҳкамликни …

3 / 13

бўйича ишлаб чиқилади: а – механик хоссалари бўйича; в – ҳам механик, ҳам кимёвий таркиби бўйича. юк кўтарувчи конструкциялар в гуруҳга мансуб бўлган пўлатлардан тайёрланади. паст легирланган ҳамма пўлатлар а ёки б гуруҳларга мансуб бўлади. кимёвий таркиби, механик хоссаси ва зарбий қайишқоқлигига қўйилган талаблар бўйича кам углеродли пўлатлар 6 тоифага бўлинади. қурилишда энг кўп ст3 ва ст3г (таркибида 0,8 дан 1,1% гача марганец бўлган) маркали пўлатлар ишлатилади. пўлатнинг маркаси қуйидагича белгиланади: дастлаб ишлаб чиқарилиш гуруҳи кўрсатилади – б ёки в (а гуруҳ кўрсатилмайди); ундан кейин пўлат маркасининг шартли номери кўрсатилади – ст3, ст3г, ст.т (мустаҳкамлиги термик усулда оширилган); навбатдаги тартибда совутиш усулига мос бўлган ҳарфлар келтирилади – кп, пс, сп; ундан кейин пўлат тоифаси ва мустаҳкамлик гуруҳи ёзилади. масалан, пўлатнинг вст3сп 5 – 2 маркаси қуйидагиларни билдиради: ишлаб чиқариш бўйича гуруҳи – в, маркаси ст3, сокин ҳолда олинган, 5 – тоифали, мустаҳкамлиги бўйича 2 – гуруҳга мансуб. турли тоифали пўлатларни …

4 / 13

инишига олиб келади. пўлат эритиш икки усулда бўлади. мартен печларида ва конвектор усулида кислород юбориш билан. пўлат мустаҳкамлигини оширишнинг асосан икки усули бор: юқори ҳароратда ишлов бериш ва легирлаш. юқори ҳароратда ишлов беришдан асосий мақсад пўлатнинг атом тузилишини ўзгартириш ва заррачаларини майдалашдир. бу жараён натижасида пўлатнинг эластиклиги бироз камайгани ҳолда мустаҳкамлиги ва оқувчанлик чегараси ортади. юқори ҳароратда ишлов беришни асосий турлари: тоблаш, нормаллаш ва бўшатиш. тоблаш пўлатни 9100сдан юқоригача қиздириб кейин тезлик билан совитишдан иборат. нормаллашда тобланган ёйма пўлат қайтадан аустенит тузилиши ҳосил бўладиган ҳароратгача қиздирилиб, кейин ҳавода совитилади. нормаллаш натижасида пўлатнинг тузилиши анча яхшиланиб, ички кучланишлар йўқолади, бу эса ўз навбатида пўлатнинг мустаҳкамлиги ва пластик хусусиятлари, зарбга чидамлилиги ортишига олиб келади. бўшатиш – бу пўлатни аустенитнинг ўзгаришлари ҳароратидан юқори ҳароратгача (2730с) қиздириб, кейин совитиш (ҳавода ёки сувда) дан иборат. бунда пўлатнинг мўртлиги камайиб, зарбага чидамлилиги ортади. пўлатни занглашга қаршилиги намликдан, зарарли муҳитдан ҳимояланмаган пўлат конструкциялар тез занглайди ва қисқа …

5 / 13

нланади. металл конструкциялардан бино ва иншоотларни лойиҳалашда айрим махсус талабларга риоя қилиш керак. иншоотнинг бажарадиган вазифасига қараб амалга ошириладиган технологик жараёнга тўла жавоб бериши, ушбу вазифани бажаришда қурилмалар ишончли мустаҳкамликка, бикрликка ва устиворликка эга бўлиши лозим. бундай талабларни бажариш учун конструкция ва иншоотнинг рационалp схемасини танлаш, ҳисобий ва меъёрий юкларни аниқ белгилаш, замонавий ҳисоблаш усулларини қўллаш ва металлнинг навини тўғри танлаш керак бўлади. оддий мустахкамликка эга пулатлар - окувчанлик чегараси 285 мпа гача булган кам углеродли пулатлар ва кайнаган, ярим сокин ва сокин даражали (с38/23); мустахкамлиги оширилган пулатлар - окувчанлик чегараси 280 мпа дан 350 мпа гача булган (калинлиги 40 мм гача) паст легирланган пулатлар (с44/29, с46/33, с85/75); юкори мустахкамликка эга пулатлар - окувчанлик чегараси 390 мпа дан 590 мпа гача, вактинчалик каршилиги 685 мпа дан ошмаган ва нисбий узайиши 14% дан кам булмаган, иссиклик билан ишлов берилган пулатлар (с60/45, с70/60, с85/75). image2.png image1.png режа 1. металл конструкцияларида ишлатиладиган материалларнинг …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metall konstruktsiyalar materiallari xossalari"

металл конструкцияда ишлатиладиган пўлатларнинг асосий хусусиятлари режа 1. металл конструкцияларида ишлатиладиган материалларнинг асосий хусусиятлари. 2. умумий хусусиятлари. 3. кимёвий таркиби, молекуляр структурасини тузилиши. металларнинг физик хоссалари: 1. пластиклиги – шаклини осон ўзгариши, тортиб сим ясаш мумкин, прокатлаб бошқа шаклларга келтириш мумкин. 2. металлнинг ялтиллаши ва шаффоф эмаслиги. 3. электр ўтказувчанлиги. қиздирилганда электр ўтказувчанлиги камаяди. 4. иссиқлик ўтказувчанлиги. 5. қаттиқлиги. 6. зичлилиги : пўлат – 78,5 кн/м3 , алюминий -27,3 кн/м3. 7. эриш ва қайнашдаги харорати - 1000 0с юқори. 8. магнитланиш хусусияти. металл қандай кўрсаткичларига қараб баҳоланади? металл конструктив материал бўлганлиги туфайли унинг механик хусусиятларига, пайвандланувчанлиг...

This file contains 13 pages in DOCX format (250.0 KB). To download "metall konstruktsiyalar materiallari xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: metall konstruktsiyalar materia… DOCX 13 pages Free download Telegram