асосий озик моддалари ва уларнинг организм учун ахамияти

DOC 94,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1404213438_51976.doc асосий озик моддалари ва уларнинг организм учун ахамияти маълумки, турли ахоли гурухларининг озик моддалар ва энергияга булган талаби бир хил эмас, балки уларнинг киладиган мехнатига, яшаш шароитига, организмининг холатига, ёшига, жинсига ва бошка курсаткичларга караб кескин фаркланади. ахоли гурухлари ичида узига хос хусусиятлари билан фаркланиб турадиганларидан бири бу спортчилардир. бу ахоли гурухи узларининг доимий равишда жисмоний мехнат билан банд эканликлари туфайли ажралиб туришади. спортчилар бажарадиган жисмоний юклама уларнинг организми холатига, ундаги аъзолар ва тизимларнинг ишига таъсир этмасдан колмайди. биринчи навбатда жисмонимй фаолият натижасида кишининг озик моддалар ва энергияга булган талаби узгаради. чунки доимий равишда бажариб туриладиган мускул фаолияти куплаб энергия сарфини талаб килади. шу жихатдан олганда, спортчиларнинг озик моддалар ва энергияга булган талаби узига хос равишда ортади. бу эса озик моддаларнинг спортчилар учун канчалик мухимлигини алохида урганишни такозо килади. бунинг устига оксил, ёг, углеводлар, маъданли моддалар ва витаминлар хамда бошка озик моддалар спортчилар хаётида бир катор узига хос функцияларни …
2
озик модда билан таккослаб булмайди, уларнинг урнини хеч кайси озик модда боса олмайди. оксиллар бошка озик моддалардан фарк килиб, таркибида азот тутади. улар барча хаётий жараёнлар учун мухим ахамиятга эга. барча тирик организмларда кечадиган хаётий жараёнлар оксилларсиз амалга ошмайди. оксилларнинг тирик организмлар хаётида тутган урни хакида купгина олимлар ва мутафаккирлар юксак фикрларни билдиришган. протеинлар, яъни оксиллар хужайра таркибидаги барча органик моддаларнинг 50 фоизини ташкил этади. улар барча тирик организмлар, бир хужайрали сув усимликлари ва бактериялар, куп хужайрали хайвонлар хамда одам организми, тирик организмлар билан жонсиз табиат чегарасида турувчи вируслар таркибининг ажралмас кисмини ташкил киладилар. хужайраларда руй берадиган жараёнларда оксиллар ё субстрат, ё фермент ёки бир вактда хам субстрат, хам фермент сифатида иштирок этиши мумкин. биринчи марта таркибида азот тутувчи шу хилдаги моддаларни голланд олими мульдер мунтазам равишда текширган. кейинчалик ана шу модаларга “протеин” деган ном берилди. “протос” - юнончада биринчи даражали деган маънони билдиради. бу атамани куллашни машхур кимёгар олим …
3
молекулалари бир неча ун мм га етадиган ип шаклидаги ёки диаметри бир неча унлаб ангстрем (а) га тенг келадиган шар шаклидаги оксиллар хам бор. бирок барча холда хам оксилларнинг тузииши ва хоссалари улар бажарадиган вазифалар билан чамбарчас боглик булади. тирикликнинг, хаётнинг ажралмас кисми булган оксиллар тирик организмлар учун хос булган хилма хил вазифаларни бажаради. куйида ана шу вазифалар хусусида бироз тухталиб утамиз. 1. оксилларнинг энг мухим билогик вазифаларидан бири бу уларнинг ферментатив фаоллигидир. ферментатив хусусиятга эга булган оксиллар тирик организмда борадиган кимёвий реакцияларни катализлайди. ферментлар бир канча синфларга ва уз навбатида синфлар хам пастрок синфларга булинади. бу синфларнинг хар бири узига хос мухим вазифани бажаради. мисол сифатида биргина гидролазаларни оладиган булсак, уларнинг бир канча турлари асосан истеъмол килинган озик моддаларни (оксиллар, ёглар ва углеводларни) парчалаш вазифасини бажаради. ана шу тарзда мономерларгача парчаланган озимк моддаларгина конга сурилиши мумкин. ёки ферментларнинг бошка бир гурухи моддалар алмашинувининг асоси булган оксидланиш кайтарилиш реакцияларида иштирок …
4
ни, энергия захираларини ишга солади, умуман олганда киши ташки мухитдан хавф солиб турган таъсиротларга карши курашишга тайёр холга келади. ана шу гормонлар хам оксиллардан иборат. 3. хаёт учун зарур булган оксиллар захира озик манбаи вазифасини хам бажаради. масалан, тухум, сут оксиллари (казеин), бугдой оксиллари (глиадин), маккажухори оксили (зеин) тирик организмларнинг ривожланиши учун зарур озик булади. усимликлар униб чикаётганда ёки тухумдан жужа очиб чикаётганда уларнинг меъёрида усиб ривожланиши учун оксиллар жуда мухим. оксилсиз усиш ва ривожланишни тасаввур килиб булмайди. 4. оксиллар организмда турли моддаларни аъзоларга ташишда катнашади. масалан, гемоглобин ва гемоцианин оксиллари о2 ва со2 ни ташийди. яъни хаво билан упкага кирган кислород альвеолалардаги капилляр кон томирлари оркали конга утади ва кондаги гемоглобин кислородни узи билан бириктириб (оксигемоглобин) хужайра ва тукималарга олиб боради. кон таркибидаги кислород хужайраларга утказилгач, уларда моддалар алмашинуви натижасида хосил булган карбонат ангидрид гази конга бирикади (карбогемоглобин) ва кон билан упкага келиб, ташкарига чикариб юборилади. буларнинг барчасини оксил …
5
оксили энг содда организмлар хивчинларининг харкатланишида иштирок этади. мускулларнинг кискаришида асосий кискарувчи воситаси сифатида актин ва миозин иштирок этади. улар бир-бирининг орасига сиргалиб кириши натижасида мускуллар кискара олади. 7. оксилларнинг энг асосий вазифалари бу энергетик манба ва пластик материал эканлигидир. яъни организмдаги энг асосий энергетик манбалардан бири бу оксиллардир. 1 г оксил парчаланганда 4,1 ккал энергия ажралади. биз хар куни кабул киладиган энергиянинг 1/3 кисмини оксиллар хисобидан олишимиз лозим. бундан хам мухимроги эса оксилларнинг пластик материал сифатидаги вазифасидир. пластик материал деганда хужайраларнинг курилиш материали, янги хужайралар ва тукималар учун зарур булган аъзолар ва органеллаларнинг ташкил топиши учун зарур моддалар тушуниладиж. ана шу вазифани бажарадиган мухим элементлардан бири бу оксиллардир. мисол учун, хужайра мембранасини оладиган булсак, унинг икки четки томони оксил каватдан иборат. оксиллар бундан ташкари яна бир катор мухим вазифаларни бажаради. масалан, асалари захари, илон захари, бир катор турли биологик фаол моддалар оксиллардир. бу биологик фаол моддалар организм учун жуда …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "асосий озик моддалари ва уларнинг организм учун ахамияти"

1404213438_51976.doc асосий озик моддалари ва уларнинг организм учун ахамияти маълумки, турли ахоли гурухларининг озик моддалар ва энергияга булган талаби бир хил эмас, балки уларнинг киладиган мехнатига, яшаш шароитига, организмининг холатига, ёшига, жинсига ва бошка курсаткичларга караб кескин фаркланади. ахоли гурухлари ичида узига хос хусусиятлари билан фаркланиб турадиганларидан бири бу спортчилардир. бу ахоли гурухи узларининг доимий равишда жисмоний мехнат билан банд эканликлари туфайли ажралиб туришади. спортчилар бажарадиган жисмоний юклама уларнинг организми холатига, ундаги аъзолар ва тизимларнинг ишига таъсир этмасдан колмайди. биринчи навбатда жисмонимй фаолият натижасида кишининг озик моддалар ва энергияга булган талаби узгаради. чунки доимий равишда бажариб туриладиган муску...

Формат DOC, 94,0 КБ. Чтобы скачать "асосий озик моддалари ва уларнинг организм учун ахамияти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: асосий озик моддалари ва уларни… DOC Бесплатная загрузка Telegram