ирсиятнинг молекуляр асослари

DOC 58.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363262514_42158.doc www.arxiv.uz режа: 1. цитоплазматик ирсийланиш ҳақида умумий тушунча. 2. пластида билан боғлиқ ирсийланиш. 3. митохондриялар билан боғлиқ ирсийланиш. 4. цитоплазматик предетерминация хромосомалардан ташқари ирсийланиш мавжудлигини немис ботаниклари корренс ва баурлар 1908 йилда ихтиро қилдилар. дастлабки вақтда ирсийланишнинг бу хили она организм орқали ирсийланиш деган ном олди. аксарият кўпчилик белгиларни ирсийланишида ҳам ота ҳам она организм қатнашса, она организм орқали ирсийланишда фақат она организм қатнашиб, ота организм бунда иштирок этмайди. гулли ўсимликларда оналик гаметаси цитоплазмага бой бўлиб, оталик гаметаси фақат хромосомалардан ташкил топади. шунга кўра зигота цитоплазмаси асосан она гаметадаги цитоплазма ҳисобига ҳосил бўлади. бу эса ўз-ўзидан баъзи бир ирсий омиллар она организм гаметасининг цитоплазмасида жойлашган деган хулоса учун асос бўлди. натижада она организм орқали ирсийланиш ўрнига цитоплазматик ирсийланиш тушунчаси кўпчилик томонидан эътироф қилина бошланди. цитоплазматик ирсийланиш фақат гулли ўсимликлардагина эмас, балки бактериялар, замбуруғлар, сув ўтлари, ҳашаротлар, моллюскалар, сутэмизувчи ҳайвонлар ҳамда бошқа организмларга хос хусусият эканлиги кейинчалик маълум бўлди. генетика …

мига ўхшаш механизмнинг цитоплазма органоидларида ҳозиргача топилмаганлиги. ҳозирда цитоплазматик ирсийланиш пластидалар, митохондриялар ва эркак цитоплазматик пуштсизлигида аниқланган. пластида билан боғлиқ ирсийланиш 1909 йилда корренс ва баур томонидан хх асрнинг бошида аниқланган. уларнинг тадқиқотларида номозшомгул ҳамда итоғиз ўсимлигининг чипор баргли ва яшил баргли формалари чатиштирилганда тубандагича натижа олинган: биринчи тажрибада уруғчи сифатида яшил баргли, чангчи сифатида чипор баргли ўсимлик олинганда ғ1 даги барча ўсимликларнинг барги яшил бўлган. реципрок чатиштиришда эса яъни чипор баргли ўсимлик уруғчи, яшил баргли ўсимлик чангчи сифатида олинса ғ1 да оқ баргли, чипор баргли, яшил баргли ўсимликлар олинган. чипор баргли уруғчи ўсимлик яшил баргли чангчи ўсимлик чатишишидан олинган ғ1 дурагайларда оқ, чипор ва яшил баргли ўсимликлар ривожланиши сири бундай ўсимликларнинг ҳужайраларидаги пластидаларни ўрганиш туфайли аниқланди. маълум бўлишича чипор баргли ўсимликларда хлоропластларнинг икки типи: нормал хлорофил пигментига эга ҳамда ўзгарган яъни хлорофил пигментига эга бўлмаган пластидалар учрар экан. мейоз бўлиниш натижасида ядродаги хромосомалар, генлар гаметаларга тенг тақсимланади. лекин мейоз …

отроф озиқланади. хламидомонадани ҳаёт цикли жинссиз ва жинсий фазаларнинг галланишидан ташкил топган. жинссиз фазада хламидоманада бир қанча митоз бўлиниш орқали кўпаяди. жинсий кўпайишда эса иккита қарама-қарши, шартли равишда олинган урғочи mt_ ва эркак mt+ ўзаро қўшилиб иккита ядро ва иккита пластида, 40 та митохондриядан иборат бўлган зиготани ҳосил этади. зигота ҳосил бўлгач у мейоз йўли билан бўлиниб ядро генлари 1:1 нисбатда ажраладилар. хламидомонадалар орасида ядронинг мутацияси туфайли фотосинтез қилолмайдиган, миксатроф ва гетеротроф йўл билан ўсиш қобилиятига эга мутантлар учрайди. бундай мутантлар орасидан айниқса антибиотик (стрептомицин ва эритромицин)ларга чидамлилик лаёқати ўрганилган ва бу мутациялар она организм орқали ирсийланиши аниқланган. мисол учун стрептомицин антибиотигига чидамли sr ва чидамсиз ss хламидомонада «ирқ»ларини копуляцияси натижасини олсак тўғри ва реципрок чатиштиришда стрептомицинга чидамлилик ва чидамсизлик хламидомонадада ss ёки sr қайси жинсий типга (mt- ёки mt+) оид эканлигига боғлиқлигининг гувоҳи бўламиз. стрептомицинга чидамлилик фақат она организм (mt+) орқали берилиши маълум бўлган. белгиларнинг она организм орқали келгуси …

копуляцияда қатнашган иккита хламидомонада генларининг ажралиши митотик кроссинговерда яъни центромери билан қўшилган хроматидаларнинг қўшилиб «хроматидалар» тетрадасини ҳосил қилиш мобайнида амалга ошади. митохондрияларни ирсийланишини биринчи маротаба хх асрнинг 50 йилларида эфрусси ва слонимский томонидан ўрганилган. улар ачитқи замбуруғларида нормал формалар билан бирга кичик ҳажмли митти мутант ачитқилар борлигини аниқлаганлар. бундай мутант формалар вегетатив урчиш мобайнида ҳосил бўлишини эътиборга олиб улар «вегетатив митти» ачитқилар деб номланди. вегетатив митти ачитқи замбуруғларидан ташқари бошқа мутант ядро генларини ўзгариши туфайли ҳосил бўлган митти ачитқи замбуруғлар ҳам тажрибада олинди. одатда ачитқи замбуруғлари чатиштирилганда иккита организм цитоплазмаси ва ядроси зигота ҳосил бўлишида тўлиқ қатнашади. шунга қарамай мутант ва нормал ачитқи замбуруғлар ирсийланишида ядро ҳамда цитоплазманинг ролини алоҳида-алоҳида баҳолаш мумкин. 195 расмда митти вегетатив ҳамда хилма-хиллик берувчи ачитқи замбуруғларининг нормал формалари билан чатиштириш натижалари берилган. бу митти ачитқи замбуруғи нормал катталикдаги ачитқи замбуруғи билан чатиштирилса ҳосил бўлган диплоид тўпламли зигота икки хил гаплоид спораларни ҳосил қилади. уларни 50% …

рқланса ҳам уларнинг геномлари ўхшашдир. аскаспорадан бир хил рангдаги, нормал катталикдаги ачитқи замбуруғлар мутант митохондрияларга эга ачитқи замбуруғларга нисбатан тез бўлиниш йўли билан кўпаядилар ва тез орада мутант митохондрияларни сиқиб чиқарадилар. ультрабинафша нурлар ҳамда кимёвий модда акрифловин билан таъсир этиш орқали ачитқи замбуруғларида кўплаб мутант формаларни олиш мумкин. аксарият кўп организмларда (ачитқи замбуруғларидан ташқари) чатиштирилганда ота-она организмларнинг митохондриялари зиготада аралашиб кетмайди. умуртқали ҳайвонлар сперматозоидларида кўп миқдорда митохондриялар бўлсада, узоқ муддат мобайнида улардан баъзиларигина яшаб қолади. чунки сперматозоид митохондриялари уруғлангач йўқолади. ачитқи замбуруғларида аксинча зиготада «ота» ва «она» формаларнинг митохондриялари зиготада тўлиқ аралашиб кетадилар. шунга кўра улар орасидаги рекомбинация оддий ҳол саналади. цитоплазматик ирсийланишга қориноёқли моллюскаларда (limnocea) чиғаноғи ўнг томонга ва чиғаноғи чап томонга буралган формаларини чатиштиришдан олинган дурагайларни мисол қилиб кўрсатиш мумкин. чиғаноқнинг чапга ва ўнгга буралиши битта ген аллелларига боғлиқ бўлиб, ўнг томонга буралаши d аллели, чап томонга буралиши d аллели билан ифодаланади. қайд этилган қориноёқли моллюска гермофродит яъни …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ирсиятнинг молекуляр асослари"

1363262514_42158.doc www.arxiv.uz режа: 1. цитоплазматик ирсийланиш ҳақида умумий тушунча. 2. пластида билан боғлиқ ирсийланиш. 3. митохондриялар билан боғлиқ ирсийланиш. 4. цитоплазматик предетерминация хромосомалардан ташқари ирсийланиш мавжудлигини немис ботаниклари корренс ва баурлар 1908 йилда ихтиро қилдилар. дастлабки вақтда ирсийланишнинг бу хили она организм орқали ирсийланиш деган ном олди. аксарият кўпчилик белгиларни ирсийланишида ҳам ота ҳам она организм қатнашса, она организм орқали ирсийланишда фақат она организм қатнашиб, ота организм бунда иштирок этмайди. гулли ўсимликларда оналик гаметаси цитоплазмага бой бўлиб, оталик гаметаси фақат хромосомалардан ташкил топади. шунга кўра зигота цитоплазмаси асосан она гаметадаги цитоплазма ҳисобига ҳосил бўлади. бу эса ўз-ўзидан баъз...

DOC format, 58.5 KB. To download "ирсиятнинг молекуляр асослари", click the Telegram button on the left.

Tags: ирсиятнинг молекуляр асослари DOC Free download Telegram