ekologiya fanining rivojlanish tarixi

PPTX 9 pages 320.3 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 320.3 KB

File type PPTX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

ekologiya fanining rivojlanish ekologiya fanining rivojlanish ekologiya fanining rivojlanish reja 1.ekologiya tarixi 2. gerodotning tabiat haqidagi qarashlari. 3. markaziy osiyoda ekologiya fanining rivojlanishi ekologiyaning rivojlanish tarixi. inson paydo bo’lganidan beri ekologiya bilan shug’ulanadi. hayot tabiat dialektikasi asosida rivojlanishiga tarix guvohdir. shuning uchun ham jamiyat va tabiat birligini noto’g’ri baholash unga nisbatan zid harakatlar qilish jamiyatda tuzatib bo’lmas hodisalarni keltirib chiqarishi mumkin. bu jarayonni to’g’ri tushunish uchun ekologiya fanini o’rganish lozim. ingliz olimi djulian xaksli (1972) ma‘lumotlariga ko’ra, yerda hayot 2700000000 yil oldin paydo bo’lgan bo’lsada, insonning tabiatga faol ta‘siri kichik osiyoda 10000 yil oldin boshlangan yoki boshqacha qilib aytganda, neolit, ya‘ni yangi tosh asri davridan (piter farb, 1971) oldin oshlangan. chex olimi ya. yelinek (1982) ma‘lumotlari bo’yicha yaqin sharqda eramizgacha bo’lgan 8-7 ming yillarda shaharlar mavjud bo’lib, suyakka ishlov berish texnikasi mavjud edi. v.s. altunin va a.s. shulyaklarning (1991) fikriga ko’ra, insonning tabiiy muhitga faol ta‘siri meziolit (eramizgacha 10-5 ming …

2 / 9

qilish bo’yicha «inson-havo, suv va zaminning pokligini ta‘minlashi, tabiatni asrab avaylashi, o’zini doimo ozoda tutishi lozim» (avesto) degan chaqiriqlar paydo bo’la boshladi. yer, suv, havo ekologiyada fundamental tushuncha bo’lgan «biogeotsenoz»ning tarkibiy qismi hisoblanadi. shu davrdan boshlab atrof muhitda salbiy hodisalar kuzatilib ekologik qonuniyatlarni o’rganish zaruriyati paydo bo’ldi. eramizgacha bo’lgan v asrda suqrot (eramizgacha 169-399y.) ishlarida ham atrof muhit haqidagi fikrlar aytilgan. kimlardir unga «afinaliklar seni o’limga hukm etdi» deyishganda, u «ularni tabiat o’limga hukm etgan» deb bamaylixotir javob bergan edi (v.s. nersenyants, 1996, 203 bet). keyinchalik gippokrat (eramizgacha 480-377y.) iqlim-milliy xarakter xususiyatlarini belgilaydi, qadimgi grek tarixchisi gerodot esa jamiyat rivojlanishi tabiatga bog’liq degan fikrlarni bildirganlar. fuqidid (eramizgacha 460-400 y.), ksenofont (eramizgacha 430-355 y.) tabiiy omillarni shaharlar va iqtisodga ta‘sir etishini aytishgan, angliyalik tarixchi va sotsiolog a.toybn (1889-1975) qadimgi grek faylasufi platon (aflotun) tomonidan aytilgan, gretsiya hududida insonlarning faoliyati ta‘sirida tuproqning ifloslanishi hamda qurib ketishi haqidagi fikrlarini aniqlagan. platon ham insonlar …

3 / 9

ng vujudga kelishi mu¬nosabati bilan tabiiy fanlar inќirozga uchragan bir paytda mar¬kaziy osiyoda u anchagina rivojlandi. jumladan, o'zbek entsiklope¬dist olimi abu rayћon beruniy (973-1051) yozib ќoldirgan asarla¬rida (uning 152 ta asari bo'lib, shundan bizgacha 27 tasi etib kelgan) yil va fasllar¬ning o'zgarishi bilan ћayvonlar va o'simliklarning o'zgarishi to'ѓrisida fikr yuritilgan. uning aytishicha birorta ћayvon yoki o'simlik turi er yuzini butunlay ќoplab olsa, boshќalarning ko'payishiga o'rin ќolmaydi. shu¬ning uchun deћќonlar ekinlarni o'toќ ќiladilar, asalarilar asalni be¬korga eydigan o'z jinslarini o'ldiradilar. beruniy - er yuzining o'zgar¬ishi o'simlik va ћayvonlarning o'zgarishiga olib keladi, deb ta'kidlaydi.beruniy «saydana» degan asarida 1116 tur dori – darmonlarni tavsiflagan. beruniyning «ќadimgi avlodlardan ќolgan yodgorliklari» va «ћindiston» degan asarlarida o'simlik va ћayvonlarning tuzilishi ћamda ularning tashќi muћit bilan aloќasi ћaќida ћam ќiziќarli ma'lumotlar keltiriladi. abu nasr farobiy (873-950) botanika, zoologiya, odam anatomiyasi va tabiatshunoslikning boshќa soћalarida fikr yuritib, tabiatda bo'lib tu¬radigan tabiiy tanlanishni va insonlar tomonidan olib boriladigan sun'iy …

4 / 9

ekologiya fanining rivojlanish tarixi - Page 4

5 / 9

ekologiya fanining rivojlanish tarixi - Page 5

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekologiya fanining rivojlanish tarixi"

ekologiya fanining rivojlanish ekologiya fanining rivojlanish ekologiya fanining rivojlanish reja 1.ekologiya tarixi 2. gerodotning tabiat haqidagi qarashlari. 3. markaziy osiyoda ekologiya fanining rivojlanishi ekologiyaning rivojlanish tarixi. inson paydo bo’lganidan beri ekologiya bilan shug’ulanadi. hayot tabiat dialektikasi asosida rivojlanishiga tarix guvohdir. shuning uchun ham jamiyat va tabiat birligini noto’g’ri baholash unga nisbatan zid harakatlar qilish jamiyatda tuzatib bo’lmas hodisalarni keltirib chiqarishi mumkin. bu jarayonni to’g’ri tushunish uchun ekologiya fanini o’rganish lozim. ingliz olimi djulian xaksli (1972) ma‘lumotlariga ko’ra, yerda hayot 2700000000 yil oldin paydo bo’lgan bo’lsada, insonning tabiatga faol ta‘siri kichik osiyoda 10000 yil oldin boshlangan yoki...

This file contains 9 pages in PPTX format (320.3 KB). To download "ekologiya fanining rivojlanish tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologiya fanining rivojlanish … PPTX 9 pages Free download Telegram