parazitologiya fanining rivojlanish tarixi

ZIP 52,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1493890897_68227.docx parazitologiya fanining rivojlanish tarixi parazitlar haqidagi ma'lumotlar eramizdan ancha avval paydo bo’lgan. ebersning mashhur papirusida odamlarda parazitlik qiladigan gel’mintlar, jumladan askarida, teniyalar haqida ma’lumotlar bor. eramizgacha yashab o’tgan yunon vrachi, tibbiyot iljmining asoschilaridan biri gippokrat (460-375yy) odamlarda askarida, ostritsa, exinokokk uchrashi haqida ma’lumotlar qoldirgan. olim fanga birinchi bo’lib “askaridoz”, “helmints” atamalarini kiritgan. lekin u parazit chuvalchanglarni va boshqa chuvalchanglarni, hatto bo’g’imoyoqlilar lichincalari va ilonlarni hammasini ham bir deb tushungan. u odamlarda uchraydigan askarida, bolalar gijjasi, yassi chuvalchanglarning ayrim turlari bilan birga hayvonlar parazitini (exinokokkni) ham aniqlagan. gippokrat gelmintlarni invazion kasalliklarning qo'zg'atuvchisi emas, balki o'z-o'zidan vujudga keladigan biror kasallikning oqibati, deb noto'g'ri tushuncha bergan. eramizdan avvalgi 384-322 yillarda yashagan yunon faylasufi arestotel qoramol-lardagi exinokokkoz, cho'chqalardagi sistiserkoz, odam askaridasi va ostritsa to'g'risida ma'lumotlar yozib qoldirgan. eramizdan avvalgi 116-27-yillarda yashagan rim olimi varron hayvonlarni botqoqlik, to'qayzorlarda boqqanda og'iz va nafas yo'llari orqali mol organizmiga ko'zga ko'rinmaydigan parazitlar kirib kasallik qo'zg'atadi deb fikr …

ar qurtiga to’liq tavsif beradi. shvetsariyalik vrach k. gesner (1516-1565) “hayvonlar tarixi” asarida sodda organizmlar, ildizoyoqlilar haqida dastlabki ma’lumotlar keltiradi. sodda organizmlarni tuzilishi to’g’risida tasavvurga ega bo’lmay turib, o’zi topgan ildizoyoqlini, juda kichik mollyuska deydi. sodda hayvonlarni o’rganilishida keksa tabitshunos, gollandiyalik mikroskop ustasi anton van levengukning (anton van leeuwenhoek, 1632-1723) xizmatlari kattadir. levenguk sistematik ilmiy tayyorgarlikka ega bo’lmasada buyuk aql, zakovat sohibi bo’lgan va tabiiy fanlarni sevgan. levenguk o’zini ishdan bo’sh vaqtlarini kattalashtirib ko’rsatuvchi ko’zgularni shlifovkasiga bag’ishlaydi. natijada oddiy ko’z bilan ko’rib bo’lmaydigan mayda jonivorlarni topadi va bu mayda jonivorlarni “animalkula” deb ataydi. olim jahonda birinchi bo’lib oddiy ko’z bilan ko’rib bo’lmaydigan sodda organizmlarni ko’radi. o’zini ixtirosi to’g’risida, o’sha paytda london qirollik jamiyatiga qarashli ilmiy bilimlar markazida xat shaklida e’lon qilib boradi. so’nggi xati 1723 yilda bosib chiqarilgan, shunda olim 91 yoshda edi. 1720 yilda bosib chiqarilgan xatida olim, yoshim sakson sakkiz yarimga kirdi, umrimning kuziga o’tdim deb yozgan. olim …

rganib, ular o’ziga o’xshash avlodlardan paydo bo’lishini ilmiy asoslab bergan. k.a.rudolfi (1771-1832) butun hayotini parazit chuvalchanglarni o’rganishga bag’ishladi. u birinchi marta o’ziga ma’lum bo’lgan 981 tur parazit chuvalchanglarni to’rtta sinfga: trematoda, cestoda, nematoda, akantosephala va 30 ta avlodga bo’ldi. nemis olimi g.f.kyuxenmeyster sestodalarni rivojlanish siklini o’rganib, cho’chqa tasmasimon chuvalchangi odam va cho’chqa paraziti ekanligini aniqladi. protozoa termini birinchi bo’lib fanga 1820 yilda goldfus tomonidan kiritilgan. k.zibold va kyollekerlar (1845) tomonidan sodda hayvonlar olamini shu termin bilan atash taklif qilindi. sodda hayvonlar xix asrdan to’liq o’rganila boshlandi. bu vaqtga kelib, erkin yashaydigan sodda hayvonlar bilan bir qatorda, odam va hayvonlarda parazitlik qiladigan sodda hayvonlar to’g’risida ham ma’lumotlar to’plandi. parazitologiya fanining taraqqiyotiga mikroskop va mikroskopik tadqiqotlarning takomillashuvi yordam berdi, shu tufayli xix asrda parazitologiya fan sifatida shakllandi. mana shu vaqtdan boshlab parazitlarning biologiyasi o'rganila boshlandi va eksperimental parazitologiyaga asos solindi. 1818 yilda l.ya.boyanus mollyuskalar tanasidagi serkariylarni trematodalarni lichinkalari bo’lsa kerak deb faraz …

nariya instituti (hozirgi don qishloq xo’jalik instituti) qoshida rossiyada birinchi marta parazitologiya kafedrasi tashkil etilgan bo’lib, unga 1917 yil 2 maydan k.i.skryabin professor etib saylangan. u 1917-1920 yillarda novocherkask shahridagi veterinariya institutining parazitologiya kafedrasida (don veterinariya institutida) professor lavozimida ishlagan. k.i.skryabin 1920 yilda moskvaga ko’chib kelib, moskvadagi zooveterinariya institutida (hozirgi k.i.skryabin nomidagi veterinariya akademiyasida) parazitologiya va hayvonlarning invazion kasalliklari kafedrasini tashkil qiladi. shuningdek, akademik k.i.skryabin tomonidan moskvada butunittifoq gelmintologiya instituti (hozirgi kunda bu institut k.i.skryabin nomidagi rossiya gelmintologi instituti deb nomlanadi) hamda rossiya fanlar akademiyasi qoshida gelmintologiya laboratoriyasi (hozirda rossiya parazitologiya instituti deb nomlanadi) tashkil etilgan. u 1920-1972 yillarda moskva veterinariya institutida professor lavoziida ishlagan. 1920-1956 yillarda moskva davlat eksperimental veterinariya institutida, 1921-1949 yillarda e.i.martsinovskiy nomidagi tibbiyot parazitologiyasi va tropik tibbiyot institutida gelmintologiya bo’limlari mudiri, 1942-1972 yillarda butunittifoq qishloq xo’jalik fanlari akademiyasi gelmintologiya laboratoriyasi mudiri, 1943-1952 yillarda sobiq ittifoq fa qirg’iziston filiali prezidiumi raisi, 1956-1961 yillarda esa butunittifoq qishloq xo’jalik …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "parazitologiya fanining rivojlanish tarixi"

1493890897_68227.docx parazitologiya fanining rivojlanish tarixi parazitlar haqidagi ma'lumotlar eramizdan ancha avval paydo bo’lgan. ebersning mashhur papirusida odamlarda parazitlik qiladigan gel’mintlar, jumladan askarida, teniyalar haqida ma’lumotlar bor. eramizgacha yashab o’tgan yunon vrachi, tibbiyot iljmining asoschilaridan biri gippokrat (460-375yy) odamlarda askarida, ostritsa, exinokokk uchrashi haqida ma’lumotlar qoldirgan. olim fanga birinchi bo’lib “askaridoz”, “helmints” atamalarini kiritgan. lekin u parazit chuvalchanglarni va boshqa chuvalchanglarni, hatto bo’g’imoyoqlilar lichincalari va ilonlarni hammasini ham bir deb tushungan. u odamlarda uchraydigan askarida, bolalar gijjasi, yassi chuvalchanglarning ayrim turlari bilan birga hayvonlar parazitini (exinokokkni) ham ani...

Формат ZIP, 52,5 КБ. Чтобы скачать "parazitologiya fanining rivojlanish tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: parazitologiya fanining rivojla… ZIP Бесплатная загрузка Telegram