pedagogika fanining rivojlanish tarixi

DOCX 19 pages 45.0 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.0 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

zamonaviy ta’lim tarbiya va uning mohiyati reja: 1.inson bilimlarining ko’pqirraligi va turlari, olam va dunyoqarash. ob`ektiv va sub`ektiv borliqni ilmiy bilish, bilimlarni empirik va nazariy darajalari 2.pedagogika fanining rivojlanish tarixi. pedagogika fanida ma’naviyat, ma’rifat, madaniyat va maorif tushunchalari. 3.pedagogika fanining maqsadi va vazifalari, fanning ilmiy tadqiqot usullari va uni boshqa fanlar bilan o’zaro aloqasi. ob`ektiv va sub`ektiv borliqni ilmiy bilish, bilimlarni empirik va nazariy darajalari. «falsafa» tushunchasining kelib chiqishi. har qanday noma`lum so’z mazmunini uning etimologiyasidan, ya`ni u qachon, qanday va nima uchun yuzaga kelganini aniqlashdan boshlash o’rinli bo’ladi. «falsafa» tushunchasi yunoncha phileo – sevaman va sophia – donolik so’zlaridan kelib chiqqan bo’lib, mazkur atamaning dastlabki ma`nosini donolikka muhabbat deb talqin qilish mumkin. falsafa so’zini ilk bor qadimgi yunon mutafakkiri pifagor miloddan avvalgi vi asrda tayyor holda (afsonalar, rivoyatlar, an`analar orqali) avloddan avlodga o’tuvchi bilim va inson o’z aqliga tayanib, mushohada yuritish va borliqni tanqidiy tushunish yo’li bilan olishi mumkin …

2 / 19

aylasuf esa, qadimgilar fikriga ko’ra, izlanuvchi, donishmandlik muxlisi bo’lishi, e`tiqod sifatida qabul qilingan tayyor haqiqatlarga emas, balki o’z aqliga tayanib, ijodiy yo’l bilan, shu jumladan boshqa faylasuflar tomonidan olingan bilimlar va tajribadan foydalangan holda maqsadga intilishi lozim bo’lgan. biroq, insonning dunyo va o’ziga bunday munosabat darhol yuzaga kelgani yo’q. insonning tabiatga qarshilik ko’rsatish, mavjudlik vositalarini yaratish va ko’paytirish qobiliyatlari rivojlangunga va o’sgunga, buning natijasida etarli tajriba va bilimlar to’plangunga, odamlar aqli ko’p sonli savollarga javob izlash uchun etarli darajada yuksalgunga qadar insoniyat uzoq va mashaqqatli yo’lni bosib o’tgan. shu bois falsafaning mohiyatini, shuningdek uning paydo bo’lish sabablari va sharoitlarini tushunish uchun gapni inson dunyoqarashidan boshlash lozim. nima uchun? shuning uchunki, falsafa dunyoqarashning asosiy tarixiy shakllaridan biri hisoblanadi. falsafa haqida gapirish – inson dunyoqarashi, uning oqilona fikrlash qobiliyati haqida, binobarin, uning mohiyati va erda paydo bo’lish tarixi haqida gapirish demakdir. bu erda biz hali kam o’rganilgan murakkab muammolarga duch kelamiz, zero …

3 / 19

rning metodlari bilan olingan natijalar (masalan, jinslar, foydali qazilmalar yoshini aniqlash va sh.k.)ni e`tiborga olgan holda, ishonch bilan inson sayyoramizda hayotning tadrijiy (evolyutsion) rivojlanishi mahsulidir, deb qayd etish mumkin. hozirgacha mavjud bilimlar oddiy mehnat qurollarini yasagan insonsimon mavjudotlarning (lot. homo habilis – uquvli odam) qadimgi manzilgohlari taxminan 3-5 mln yil oldin paydo bo’lgan, degan xulosaga kelish imkonini beradi. arxeologik va ilmiy ma`lumotlarga ko’ra, qaddini tik tutib yuradigan odam yoshi taxminan 1,5 mln yilni tashkil etadi. homasapiens, ya’ni aqlli odamlar tipi atigi 40-60 ming yil oldin vujudga keldi. insonda ong paydo bo’lib, u ijtimoiy mavjudot sifatida uzil-kesil shakllanganidan beri, mutaxassislar fikricha, uning asosiy xususiyatlarida jiddiy o’zgarishlar yuz bergani yo’q, ya`ni u hozirgi odamlardan deyarli farq qilmaydi. ong paydo bo’lishi esa, ilmiy tasavvurlarga muvofiq, inson tarixiy rivojlanishining odam miyasi o’sib borayotgan mehnat faolligi va verbal (nutq orqali) muloqot ta`sirida o’ta rivojlanib, murakkab mavhumliklarni tushunadigan darajaga etgan davri bilan bog`lanadi. shunday qilib, inson …

4 / 19

ng xulq-atvori va aksariyat qilmishlarini belgilab, muhim regulyativ funksiyani bajaradi. to’liqroq, kengroq ta`rif beradigan bo’lsak, dunyoqarash – insonnning o’zini qurshagan borliqqa va o’z-o’ziga bo’lgan munosabatga nisbatan yondashuvlar tizimi, shuningdek odamlarning mazkur yondashuvlar bilan belgilangan hayotiy ideallari, e`tiqodlari, bilish va faoliyat tamoyillari, qadriyat va mo’ljallaridir. shu tariqa ta`riflanadigan dunyoqarash faqat insonga xos bo’lib, bu unda shakllangan ong va oqilona faoliyat mavjudligi bilan bog`liqdir. bunda inson nafaqat tushunchalar yaratish va mulohaza yuritish, xulosalar chiqarish va qoidalarni ta`riflash qobiliyatini kasb etadi, balki tayyor bilimdan yangi bilim olish uchun foydalana boshlaydi. insonning bunday faoliyatini, uning ijodiy faolligini tavsiflovchi aql odamzot va jamiyat evolyutsiyasini jadallashtirishning qudratli omiliga aylanadi va pirovardida insonni hayvondan ajratish imkonini beruvchi asosiy belgi sifatida amal qiladi. dunyoqarashda shaxsning roli. aql paydo bo’lishi bilan inson o’zini fikrlovchi mavjudot sifatida anglay boshlaydi, unda o’z «meni» va o’zgalar haqida tasavvuri shakllanadi va rivojlanadi. shu tariqa u o’zini va o’zini qurshagan borliqni anglaydi, o’zi va …

5 / 19

yoqarashini boyitadi va kengaytiradi, u jamiyatning rivojlanishiga qarab yanada teranroq va mazmunan boyroq bo’lib boradi. ammo dunyo juda rang-barang bo’lib, muttasil o’zgarish jarayonini boshdan kechiradi, qoniqarli javoblarga ega bo’lmagan savollar esa, uzil-kesil javob berish mumkin bo’lgan savollarga qaraganda, hech shubhasiz, ko’proqdir. shu boisdan muammolarga nisbatan muayyan tarzda yondashadigan har bir odamning dunyoqarashi, savollari va javoblari doim shaxsiy o’ziga xoslik bilan ajralib turadi va hech bo’lmasa shu sababga ko’ra boshqa odamlar dunyoqarashiga hech qachon o’xshamaydi. dunyoqarashning o’ziga xosligi va betakrorligi unda intellektual asos bilan bir qatorda emotsional va ruhiy asoslarning uzviy bog`liqligi va ularning jamuljam holda har bir inson uchun mutlaqo muayyan, individual xususiyatlar sifatida amal qilishidir. intellektual, emotsional va ruhiy asoslar iroda bilan uyg`unlikda e`tiqodlar – odamlar faol qabul qiladigan, ularning ong darajasi va hayotdagi mo’ljallariga mos keladigan qarashlarni yuzaga keltiradi. har qanday dunyoqarashning yana bir elementi shubha bo’lib, u dunyoqarashni dogmatizm, ya`ni biryoqlama, notanqidiy fikrlash, u yoki bu qoidani …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pedagogika fanining rivojlanish tarixi"

zamonaviy ta’lim tarbiya va uning mohiyati reja: 1.inson bilimlarining ko’pqirraligi va turlari, olam va dunyoqarash. ob`ektiv va sub`ektiv borliqni ilmiy bilish, bilimlarni empirik va nazariy darajalari 2.pedagogika fanining rivojlanish tarixi. pedagogika fanida ma’naviyat, ma’rifat, madaniyat va maorif tushunchalari. 3.pedagogika fanining maqsadi va vazifalari, fanning ilmiy tadqiqot usullari va uni boshqa fanlar bilan o’zaro aloqasi. ob`ektiv va sub`ektiv borliqni ilmiy bilish, bilimlarni empirik va nazariy darajalari. «falsafa» tushunchasining kelib chiqishi. har qanday noma`lum so’z mazmunini uning etimologiyasidan, ya`ni u qachon, qanday va nima uchun yuzaga kelganini aniqlashdan boshlash o’rinli bo’ladi. «falsafa» tushunchasi yunoncha phileo – sevaman va sophia – donolik so’zlaridan...

This file contains 19 pages in DOCX format (45.0 KB). To download "pedagogika fanining rivojlanish tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: pedagogika fanining rivojlanish… DOCX 19 pages Free download Telegram