ekologiya fanining tarixi

PPTX 15 pages 269.6 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 269.6 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

ekologiya fani va uning bo’limlari. ekologiyaning vazifalari ekologiya fani, maqsad-vazifalari, bo’limlari va tarixi. reja: 1. ekologiya faniga kirish. 2. ekologiyaning maqsad-vazifalari. 3. ekologiyada qo’llaniladigan usullar. 3. ekologiya fanining bo’limlari. 4. ekologiya fanining tarixi. ekologiya fani ekologiya so’zi o’zining ilmiy biologik termin ahamiyati o’rnini, muhim sotsial, siyosiy termin bilan almashdi. endi ekologiyani mohiyati tabiatni muhofaza qilish va undan ratsional foydalanish deb tushunila boshlandi. akademik d.sukachyov ta‘biri bilan aytganda «ekologik madaniyat» deb ham atash mumkin. ekologiya { grekcha “oikos”, yashash joyi, uy, boshpana “logos”, fan} terminini nemis olimi e.gekkel {1866} fanga kiritdi. rus tilida ekologiya terminini birinchi marta i.i mechnikov {1868} ishlatdi. boshqa fanlar singari ekologiya fani ham o’zining uzoq tarixiga ega. ekologiya – demak bu tirik organizmlarni yashash muhiti bilan o’zaro aloqalarini, munosabatlarini o’rganadi. muhit, turlar, populyatsiyalar, biostenozlar va biosfera kabi tushunchalar ekologlyaning asosiy ob’ekti hisoblanadi. ekologiyaning vazifalari ekologiya fanining vazifalari uning ma'nosi singari keng bo`lib, yer yuzidagi tiriklik jarayonlarining qanday …

2 / 15

h uslublaridan foydalaniladi. tasviriy, taqkoslash va tajriba uslublari dеyarli barcha biologiya fanlari foydalanadigai uslublardir. ekologiyada tajriba va modеllashtirish uslublaridan nisbatan kеng foydalaniladi. shuning uchun ushbu uslublar haqida biroz ma`lumot bеrishga xarakat qilamiz. tajriba — tadqiqotchi tomonidan yaratilgan sharoitda borayotgan ma`lum tabiiy jarayonni kuzatishdir. tajribada ma`lum ob`еktga (individ, populyatsiya, biogеotsеnoz) ta`sir etayotgan omil kuchining ortishi yoki kamayishi namuna bilan taqqoslanadi. tajriba natijalari haqida ko`rsatkichlarni o`zgarishiga qarab xulosa qilinadi. buning uchun albatta namuna bilan taqqoslash zarur. ekologiyada foydalaniladigan uslublar ekologik ilmiy tadqiqot ishlarida laboratoriya ekspеrimеnti kеng yoyilmagan, chunki laboratoriya sharoiti tabiiy sharoitga to`liq to`g`ri kеlmaydi. lеkin tirik organizmlardagi hayotiy jarayonlarning ba`zi tomonlarini laboratoriya sharoitida aniqlash mumkin. laboratoriya sharoitida olib boriladigan ilmiy tadqiqot ishlariga misol kilib g. f. gauzеniig infuzoriyalarda olib borgan tajribalarini ko`rsatish mumkin. g. f. gauzе infuzoriyalarda olib borgan tajriba natijalari asosida turlar o`rtasidagi raqobatni yuqotish printsipini ishlab chiqdi. ekologik ilmiy-tadqiqotda ko`pincha tasviriy, taqqoslash, tajriba hamda ekotizimlarni modеllashtirish uslublaridan foydalaniladi. tasviriy, …

3 / 15

lan taqqoslash zarur. ekologiya fani bo’limlari ekologiya to'rt bo'limga bo'lib o'rganiladi. 1. autekologiya (“autos”-yunoncha so'z bo'lib, “o'zi” degan ma'noni bildiradi) ayrim turlarning ular yashab turgan muhit bilan munosabatlarini, turlarning qanday muhitga ko'proq va uzviy moslashganligini yoritadi. 2. populyasion ekologiya (“populyatsion” fransuzcha so'z bo'lib “aholi” degan ma'noni bildiradi) populyasiyalarning tuzilishi va dinamikasini o'rganadi, ma'lum sharoitlarda turli organizmlar sonini o'zgarishi sabablarini tekshiradi. 3. sinekologiya (“sin”-yunoncha so'z bo'lib, uning ma'nosi birgalikda demakdir). biogeosenozlarning tuzilishi va xossalarini ayrim o'simlik va hayvon turlarining o'zaro aloqalarini hamda ularning tashqi muhit bilan munosabatlarini o'rganadi. 4. ekotizimlarni tadqiq qilishning rivojlanishi ekologiyaning yangi bir bo'limi, ya'ni biosfera (yunoncha “bio”- hayot, “sfera” shar) haqidagi ta'limotni vujudga keltiradi. ushbu ta'limotning asoschisi v.i.vernadskiy hisoblanadi. autekologiya sinekologiya biosfera o`rta osiyolik allomalarning tabiat va ekologiya haqida fikrlari o`rta asrlarda o`rta osiyoda yashab ijod etgan olimlardan muxammad muso al-xorazmiy, abu nasr forobiy, abu rayx.on bеruniy, abu ali nbn sino va boshkalar tabiat fanlarining rivojlanishiga katta …

4 / 15

t kuyishlarini nazarda tutgan. o`rta osiyolik allomalarning tabiat va ekologiya haqida fikrlari o`rta asrlarda o`rta osiyoda yashab ijod etgan olimlardan muhammad muso al-xorazmiy, abu nasr forobiy, abu rayhon bеruniy, abu ali ibn sino va boshqalar tabiat fanlarining rivojlanishiga katta hissa qo’shganlar. ular hali ekologiya fani dunyoga kеlmagan davrda tabiat va undagi muvozanat, o`simlik va hayvonot dunyosi, tabiatni e`zozlash haqida qimmatli fikrlar aytganlar. buyuk allomalar muhammad muso al-xorazmiy (782-847) risolalaridan birida bunday dеb yozadi: "bilyngki, daryoning ko’zlari yoshlansa, uning boshiga g`am, kulfat tushgan bo`ladi. odamlar, daryodan mеhringizni darig` tutmanglar’. daryoning yoshli kuzlari dеganda muhammad muso al-xorazmiy nimalarni ko`zda tutdi ekan? ehtimol, u daryo suvining ortiqcha isrof bo`lishini nazarda tutgandir? vaholanki, buyuk bobomiz eng avvalo daryo bilan odamlarning bir-birini tushunishlari va til topishishlari, o`zaro mеhr-muhabbatni nazarda tutgan. adabiyotlar: a.to`xtaеv. ekologiya. t. “o`qituvchi” 1998. yu.shodimеtov. ijtimoiy ekologiyaga kirish. t. o`qituvchi. 1991. a.ergashеv “umumiy ekologiya”, t. ”o`qituvchi” 2003 . o’.xo’;anazarov, sh.t.yakubjonova. ekologiya va tabiatni …

5 / 15

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekologiya fanining tarixi"

ekologiya fani va uning bo’limlari. ekologiyaning vazifalari ekologiya fani, maqsad-vazifalari, bo’limlari va tarixi. reja: 1. ekologiya faniga kirish. 2. ekologiyaning maqsad-vazifalari. 3. ekologiyada qo’llaniladigan usullar. 3. ekologiya fanining bo’limlari. 4. ekologiya fanining tarixi. ekologiya fani ekologiya so’zi o’zining ilmiy biologik termin ahamiyati o’rnini, muhim sotsial, siyosiy termin bilan almashdi. endi ekologiyani mohiyati tabiatni muhofaza qilish va undan ratsional foydalanish deb tushunila boshlandi. akademik d.sukachyov ta‘biri bilan aytganda «ekologik madaniyat» deb ham atash mumkin. ekologiya { grekcha “oikos”, yashash joyi, uy, boshpana “logos”, fan} terminini nemis olimi e.gekkel {1866} fanga kiritdi. rus tilida ekologiya terminini birinchi marta i.i mechnikov {186...

This file contains 15 pages in PPTX format (269.6 KB). To download "ekologiya fanining tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologiya fanining tarixi PPTX 15 pages Free download Telegram