sifat son olmosh stilistikasi

DOC 337,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1452185312_63288.doc sifat son olmosh stilistikasi r e j a: 1. sifat turkumiga oid so‘zlarning stilistik xususiyatlari: -poetik matn; -poetik aniqlovchilik xususiyati; -doimiy va metaforik epitetlar; -sifatlar sinonimiyasi; -sifat darajalari stilistikasi. 2. son turkumiga oid so‘zlarning stilistik xususiyatlari: -bir so‘zining stilistik xususiyatlari; -sonlarda ramziylik, qo‘llanishdagi an`anaviylik; -numerativlar va songa oid affikslar sinonimiyasi. 3. olmosh turkumiga oid so‘zlarning stilistik xususiyatlari. -umumlashtiruvchilik xususiyati va tanlanish imkoniyati; -qo‘llanishdagi vazifaviy chegaralanishlar; -har bir turning o‘ziga xos stilistik xususiyatlari; -olmoshlar sinonimiyasi. sifat stilistikasi. o‘zbek tilidagi boshqa so‘z turkumlarida bo‘lgani kabi sifatlarda ham stilistik resurslar mavjud. ularni shartli ravishda ikkiga bo‘lib qarashimiz mumkin. emotsional-ekspressiv ottenkaga ega bo‘lgan va matnda epitet vazifasini o‘taydigan alohida so‘zlar birinchi guruhni tashkil etsa, sifat yasovchi yoki uning darajalarini belgilovchi morfologik ko‘rsatkichlar ikkinchi guruhni tashkil etadi. shundan kelib chiqib, sifatlardagi stilistik resurslarni uch yo‘nalishda – emotsional-ekspressiv mottenkalari mavjud bo‘lgan leksik birliklar, sinonimiyani vujudga keltiradigan morfologik ko‘rsatkichlar va sifatlarning funktsional uslublar doirasida chegaralanishi nuqtai …

‘yo qatra bol bo‘lsam (h.olimjon. g‘azal), bir lahzali dil ayyomidan, / sira so‘nmas shirin boqishing (zulfiya. visol bayrami), shunda shivirlar menga kaftda qolgan chimdim qum, / xorazm bir shirin tush, gar oni ko‘rmoq bo‘lsang, / qol amu bo‘ylarida qolgin do‘stginam (o.matjon. chorlov). qip-, sap-, qop- kuchaytiruvchi vositalar yordamida yasalgan qip-qizil, sap-sariq, qop-qora singari sifatlarda ham ekspressiv-emotsional ottenka mavjud. sifat yasovchi qo‘shimchalar ekspressiyasi stilistik jihatdan rang barang. masalan, -boz (ishqiboz), -xon (kitobxon), -xo‘r (aroqxo‘r), -shunos (tilshunos), -soz (mashinasoz) lar asosan neytral bo‘lgani holda –simon, -namo, -sifat, -parast kabi yasovchilar kitobiyligi bilan farqlanadi va bu affiksoidlar bilan yasalgan sifatlarda ekspressivlik mavjud. shuning uchun bo‘lsa kerak o.yoqubov bu qo‘shimcha yordamida yasalgan qubbasimon, oysimon epitetlariga «ulug‘bek xazinasi» romanida tez-tez murojaat qilgan: xurshida bonu uni tirnog‘ining uchi bilan ko‘chirib oldi, lekin og‘ziga solishdan oldin, ko‘ngli bir xil bo‘lib, zeb-ziynatlarga to‘la charog‘on xonaga, shiftdagi oltin qandilga, nozik o‘ymakorlik bilan ishlangan qubbasimon tokchalardagi munaqqash idishlarga bir-bir tikildi. …

tetlar hosil qilinadi. masalan: o, insof neligin bilmagan shahvatparast hoqon! (o.yoqubov. ulug‘bek xazinasi), bular rus oppozitsiyachilari edi, beti yo‘q mansabparast-shuhratparastlar edi. (t.murod. bu dunyoda o‘lib bo‘lmaydi). xuddi shu kabi holatlarni ekspressivlik ottenkasi bo‘lgan notavon, nodon, nokas, noyob, notekis sifatlariga nisbatan aytishimiz ham mumkin. bu ekspressif be- yordamida yasalgan betavfiq, bebaqo, behuzur, betob, behayo, behuda, beozor, benasib; bad- orqali shakllangan badfe`l, badxulq, badnafs, badbo‘y, badnom kabi sifatlarda ham bor. sifat yasovchi passiv qo‘shimchalar sifatida qaraladigan -vor, -kor, -qin/-gin/-g‘in, -on elementlarida kitobiylik ottenkasi, binobarin eksperssivlik mavjud: ulug‘vor, tantanavor, mardonavor, fusunkor, shiddatkor, naqshinkor, toshqin, shoshqin, g‘amgin, so‘lg‘in, charog‘on, za`faron, nurafshon, daraxshon kabi. misollar sifat ko‘rsatkichlari modallik munosabatlarini yuzaga keltirishga ham xizmat qilishini ko‘rsatadi. bu modallik -gina/-kina/-qina qo‘shimchalarida ayniqsa seziladi: bu erda esa... qora movut chakmoni ozg‘in tanasida qopday shalviragan, nimjongina bir kimsa oyoqlari ostida yumalab yotardi. mirzo ulug‘bek chakmonining qo‘ltig‘idan ozgina tivit yulib, pilik yasadi (o.yoqubov. ulug‘bek xazinasi). ushbu yasalgan sifatlardagi neytrallik va …

bo‘lishi uchun ayrim fanlarga oid atamalarni keltiramiz. iqtisodiyot sohasida: -ik: analitik yondashuv, analitik mashinalar, demokratik tuzum, dialektik bog‘liqlik, matematik apparat, matematik metodlar, matematik tahlil, matematik ta`minlash, matematik usullar, monopolistik birlashma, statistik ma`lumot; -iv: kollektiv qaror, korporativ shakl, normativ yondashuv, ob`ektiv asos, ob`ektiv qonun, ob`ektiv shart-sharoit, passiv ijrochi, sub`ektiv qaror (r.valijonov. menejment asoslari) biologiya sohasida: -ik: aromatik moddalar, biosintetik funktsiya, genetik axborotlar, meristematik to‘qima, osmotik bosim, osmotik ish faoliyati, osmotik munosabat, parenximatik-yumaloq hujayralar, prozenximatik-cho‘ziq hujayralar, sistematik belgi, somatik bo‘linish, somatik hujayralar, spazmatik nurlanish, fotosintetik kraxmal, tsitoplastik komponentlar, egrastik moddalar, elastik oqsil, elastik po‘st, endoplazmatik to‘r, energetik markaz; -iv: vegetativ hujayra, vegetativ tana, pigmentativ tarkib, radioaktiv nur, fermentativ aktiv, fermentativ jarayon (s.mustafaev. botanika). ommabop uslubda: -ik: analitik ximiya, genetik ustunlik, diplomatik manbalar, liberal-demokratik partiya, energetik resur («zarafshon») ko‘zdan kechirilgan «zarafshon» gazetasi matnlarida –iv qo‘shimchasi yordamida yasalgan sifatlar ko‘zga tashlanmadi. ammo –viy bilan yasalish faol ekanligi ma`lum bo‘ldi va bu hol keyingi o‘n …

va moliyaviy natijalarni shakllantirish ulardan foydalanishni kuzatib borish va nazorat qilish demakdir. sinfiy, nosinfiy zamonaviy boshqarish maktablarini shakllanish shartlari va uning hozirgi davrda keng qo‘llaniladigan turlarini tavsiflash kabi. badiiy uslubga xoslanishni esa –lik qo‘shimchasining –lik, -lig‘, -luq, -lug‘ variantlarida kuzatamiz: ey navoiy dard tog‘inda sog‘ing‘ay lolazor / boqqan el ham toza qonliq, ham qarolig‘ dog‘ima (navoiy. baski qon bordi), shohigul ermas bu o‘tlug‘ / yuzlaring hijronida / intizor bog‘ ko‘ksida / chiqqan fig‘onu ohi gul (e.vohidov. shohigul), quloq tut sahfalardan nola-yu o‘tlug‘ fig‘on birlan, / sado kelgay iroqu, shomu, hinlu, rum, farangdan (e.vohidov. xazina). charog‘on, shodon, za`faron kabi so‘zlar tarkibidagi –on qo‘shimchasida ham badiiy uslubga aloqdor chegaralanganlik seziladi. albatta, bunday affiks qo‘shilgan so‘zlarning semantik ma`nosini ham hisobga olish lozim bo‘ladi. chunki «har bir affiks ifodalagan konkret emotsional-ekspressiv ma`no ottenkalari ular qo‘shilgan so‘zning semantik xususiyati bilan chambarchas bog‘liq holda ro‘yobga chiqadi». masalan: so‘ng bu iflos zafardan, / ular shodon yurdilar. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sifat son olmosh stilistikasi"

1452185312_63288.doc sifat son olmosh stilistikasi r e j a: 1. sifat turkumiga oid so‘zlarning stilistik xususiyatlari: -poetik matn; -poetik aniqlovchilik xususiyati; -doimiy va metaforik epitetlar; -sifatlar sinonimiyasi; -sifat darajalari stilistikasi. 2. son turkumiga oid so‘zlarning stilistik xususiyatlari: -bir so‘zining stilistik xususiyatlari; -sonlarda ramziylik, qo‘llanishdagi an`anaviylik; -numerativlar va songa oid affikslar sinonimiyasi. 3. olmosh turkumiga oid so‘zlarning stilistik xususiyatlari. -umumlashtiruvchilik xususiyati va tanlanish imkoniyati; -qo‘llanishdagi vazifaviy chegaralanishlar; -har bir turning o‘ziga xos stilistik xususiyatlari; -olmoshlar sinonimiyasi. sifat stilistikasi. o‘zbek tilidagi boshqa so‘z turkumlarida bo‘lgani kabi sifatlarda ham stilistik resur...

Формат DOC, 337,5 КБ. Чтобы скачать "sifat son olmosh stilistikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sifat son olmosh stilistikasi DOC Бесплатная загрузка Telegram