son va olmosh so'z turkumlari

DOCX 7 pages 22.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.0 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

11-ma’ruza. son va olmosh so’z turkumlari, ularning leksik-grammatik xususiyatlari reja: 1. son so’z turkumi haqida ma’lumot. 2.sonning ta’rifi va leksik-grammatik xususiyatlari 3.sonlarning ma’no turlari 4.sonlarning otlanish xususiyatlari. 5. olmosh so’z turkumi haqida ma’lumot. 6. olmoshlarning ma’no turlari 7. boshqa turkumga oid so‘zlarning olmoshlarga ko‘chishi tayanch so’z va iboralar: son so’z turkumi, butun son, kasr son, aralash son, miqdor son , dona son, tartib son, chama son, jamlovchi son, taqsim son, olmosh so’z turkumi, ot toifasidagi olmoshlar, sifat toifasidagi olmoshlar, son toifasidagi olmoshlar, kishilik, o’zlik. sonning nomini, narsa-buyumning son-sanog‘ini, tartibini bildirgan so‘zlar turkumi s o n deyiladi. son necha?, qancha?, nechta?, nechanchi? kabi so‘roqlarga javob bo‘ladi. sonlarning morfologik xususiyatlari: 1) sonlar juft, dona, metr, siqim kabi hisob so‘zlari bilan qo‘llana oladi; 2) so‘z o‘zgartuvchi qo‘shimchalar sonning hamma turlariga ham qo‘shilavermaydi: sakkizing, beshtadanga deb bo‘lmaydi; 3) boshqa so‘z turkumlaridan son yasalmaydi; 4) otlashadi: beshni beshga qo‘shsa o‘n bo‘ladi. sonning sintaktik xususiyatlari: 1) …

2 / 7

javob bering.) sonlarda quyidagi xususiyatlar ham mavjud: 1) omonimlik: uch (son) – uch (harakat); yigirma (son) – yigirma (harakat); qirq (son) – qirq (harakat), yuz (son) – yuz (chehra); 2) sinonimlik: bir – yakka, ikki – juft; 3) paronimlik: yetti – yetdi. (sonlarda antonimlik yo‘q.) sonlar ko‘pincha raqamlar bilan yoziladi: 1) arab raqamlari bilan 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. 2) rim raqamlari bilan:birliklar: i (1), ii (2), iii(3), iv(4), v (5), vi (6), vii (7), viii (8), ix (9); o‘nliklar: x (10), xx(20), xxx(30), xl(40), l (50) lx (60), lxx (70), lxxx (80), xc(90); yuzliklar: c (100), cc (200), ccc (300), cd (400), d (500), dc (600), dcc (700), dccc (800), cm (900); mingliklar: m (1000), mm (2000), mmm (3000) ... badiiy asarlarda sonlar so‘z bilan yoziladi: to‘rt yil kutdi. nutqimizda tez-tez ishlatiladigan 23 ta sodda son bo‘lib, boshqa sonlar shularning qo‘shilishidan hosil bo‘ladi: nol, …

3 / 7

diradi: bir mashina,ikki odam, o‘n besh kishi. nutqimizda birso‘zi miqdor ifodalashdan tashqari quyidagi ma’nolarni ham ifodalaydi: 1) noaniqlik (bunda u qandaydir olmoshiga sinonim bo‘ladi): eshikni bir kishi taqillatyapti; 2) kuchaytirish (bunda u juda so‘ziga sinonim bo‘ladi): bir yugurdim, bir yugurdim; 3) ketma-ketlik (bunda u dam, goh bog‘lovchilariga sinonim bo‘ladi): bir menga, bir unga qaraydi; 4) chegaralash (bunda u faqat yuklamasiga sinonim bo‘ladi): hamma keldi, bir ahmad kelmadi; 5) tenglik (bunda u teng so‘ziga sinonim bo‘ladi: qonun oldida hamma bir). 2. dona son narsa-buyumning donalab sanaladigan miqdorini bildiradi. dona son miqdor (sanoq) songa -ta qo‘shimchasini (jonli va jonsiz narsa nomlariga birika oladi) qo‘shish yoki dona (narsa nomlariga birikadi), nafar, bosh (mavjudot nomlari bilan birikadi), tup (o‘simlik nomlari bilan birikadi) so‘zlarini keltirish yordamida hosil qilinadi: beshta qush, uch dona non, o‘n nafar odam, yuz bosh qo‘y. 3. tartib son narsa-buyumning sanoqdagi tartibini bildiradi. tartib son unli bilan tugagan miqdor songa - nchi, …

4 / 7

miqdor songa -tacha qo‘shimchasini qo‘shish bilan: o‘ntacha mashina; 2) miqdor songa -lar, -larcha qo‘shimchasini qo‘shish bilan: soat o‘nbirlar edi. yuzlarcha bola yig‘ildi. 3) miqdor songa -lab qo‘shimchasini qo‘shish bilan: minglab odam; 4) ikki miqdor sonni juft keltirish bilan: besh-olti, uch-to‘rt. 5. jamlovchi son narsa-buyumning umumiy sonini bildiradi va midor songa quyidagi qo‘shimchalarni qo‘shish bilan yasaladi: 1) -ov qo‘shimchasini qo‘shish bilan: uchovi, to‘rtovi; 2) -ala qo‘shimchasini qo‘shish bilan: ikkala, uchala; 3) -ovlon qo‘shimchasini qo‘shish bilan: beshovlon, oltovlon; ikki, olti, yetti miqdor sonlaridan jamlovchi son hosil qilinganda, o‘zakdagi i tovushi tushib qoladi: ikkovi, oltovi, yettovi. uch, to‘rt sonlariga –ala qo‘shilganda, uchchala, to‘rttala tarzida aytilsa ham, uchala, to‘rtala deb yoziladi. jamlovchi sonlar ko‘pincha 1 dan 7 gacha bo‘lgan sonlardan yasaladi (nutqda o‘nala, o‘novi shakllari uchraydi) va ular ma’no jihatidan otlarga yaqin turadi. 6. taqsim son narsa-buyumlarning taqsimlanish miqdorini anglatadi va miqdor songa -tadan qo‘shimchasini qo‘shish bilan hosil qilinadi: ikkitadan, o‘ntadan, yuztadan. ba’zan miqdor …

5 / 7

); 3) to‘dalab ko‘rsatuvchi (gala, to‘p, guruh, to‘da, dasta, bog‘, quchoq, shoda, hovuch); 4) juftlab ifodalovchi (juft, para); 5) og‘irlikni o‘lchaydigan (gramm, kilogramm, sentner, tonna, misqol, pud, botmon, qadoq, paysa); 6) uzunlik o‘lchovini bildiradigan (millimetr, santimetr, metr, kilometr, chaqirim, tosh (eskirgan), gaz, qarich, quloch, qadam); 7) yosh o‘lchovini bildiradigan (yashar, yoshlik, oylik, kunlik); 8) vaqt o‘lchovini bildiradigan (soniya..., soat, kun, oy, hafta, yil, asr); 9) qiymat o‘lchovini ifodalaydigan (so‘m, tiyin, tanga, miri, paqir). bulardan tashqari, quyidagi hisob so‘zlari son va fe’l orasida kelib, harakat miqdorini bildiradi: marta, navbatda, karra, bor, hissa, qatla, sidra, daf’a. sonlarning otlashishi gapda son bog‘langan ot tushib qolishi mumkin. bunday holda son otlashadi. otlashgan son xuddi otlarga o‘xshab egalik, ko‘plik va kelishik qo‘shimchalarini oladi: beshga, uchni, ikkimiz, ikkinchilar. bunday sonlar gapda ega, to‘ldiruvchi, qaratqich aniqlovchi, undalma vazifalarini bajaradi (misollar 1-§ da berildi). sonlarning tuzilish jihatdan turlari sonlar tuzilish jihatdan quyidagi turlarga bo‘linadi: 1.sodda sonlar bir o‘zakdan …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "son va olmosh so'z turkumlari"

11-ma’ruza. son va olmosh so’z turkumlari, ularning leksik-grammatik xususiyatlari reja: 1. son so’z turkumi haqida ma’lumot. 2.sonning ta’rifi va leksik-grammatik xususiyatlari 3.sonlarning ma’no turlari 4.sonlarning otlanish xususiyatlari. 5. olmosh so’z turkumi haqida ma’lumot. 6. olmoshlarning ma’no turlari 7. boshqa turkumga oid so‘zlarning olmoshlarga ko‘chishi tayanch so’z va iboralar: son so’z turkumi, butun son, kasr son, aralash son, miqdor son , dona son, tartib son, chama son, jamlovchi son, taqsim son, olmosh so’z turkumi, ot toifasidagi olmoshlar, sifat toifasidagi olmoshlar, son toifasidagi olmoshlar, kishilik, o’zlik. sonning nomini, narsa-buyumning son-sanog‘ini, tartibini bildirgan so‘zlar turkumi s o n deyiladi. son necha?, qancha?, nechta?, nechanchi? kabi so‘roqlarga j...

This file contains 7 pages in DOCX format (22.0 KB). To download "son va olmosh so'z turkumlari", click the Telegram button on the left.

Tags: son va olmosh so'z turkumlari DOCX 7 pages Free download Telegram