olmosh so‘z turkumi

PPT 11 pages 348.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 348.0 KB

File type PPT

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

dars tashkil etish tartibi ot, sifat, son, ravish kabi so‘z turkumlari o‘rnida qo‘llanib predmet, belgi, miqdor tushunchasining mavjudligini ko‘r satadigan, ularning vazifasini bajaradigan so‘z turkumiga olmosh deyiladi. olmoshlar predmet, belgi, miqdor ma’nosini anglatmay, faqat ularga ishora qilish ko‘rsatish uchun xizmat qiladi. masalan; bizga qalin do‘st kitob, u go‘yo nurli oftob. bu gapda biz va u olmoshlari ot o‘rnigakelib, shaxs va predmetga ishora qilgan. siz ana shu jannatni dunyoga keltirgan odamlar sog‘ligining posbonisiz. bu gapda ana shu olmoshi sifat o‘rnidakelib, belgiga ishora qilgan. men bunaqa voqealar haqida qancha-qancha kitoblar o‘qiganman. bu gapda qancha-qancha olmoshi ravish o‘rnigakelib, miqdoriy belgiga ishora qilgan. olmosh so‘z turkumi quyidagi leksik-grammatik xususiyatlarga ega: olmoshlar gapda bajaradigan vazifasiga ko‘ra 4-guruhga ajraladi: 1.) ot o‘rnida qo‘lanuvchil olmoshlar: men, sen, biz, siz, ular, kim, nima, har kim, har nima, hech kim, hech nima, allakim, allanima, bir narsa, bir nima, birov, kimdir, nimadir kabilar. bu olmoshlar ot singari so‘z o‘zgartiruvchi bajargan …

2 / 11

, gapda asosan sifatlovchi- aniqlovchi vazifasini (ba`zan kesim) bajarib keladi. masalan: arava bormidi? dedi o`rmonjon kattakon ro`moli bilan yuzini bo`ynini artib.-nega arava bordi(a.qahhor) 4.) ravish o‘rnida qo‘lanuvchil olmoshlar: qayerga, qayerda, qayerdan, qachon, har qancha, hech qancha, nega, qalay, qani kabilar. bu olmoshlar ravish singari fe`lga bog‘lanib, belgiga ishora qiladi, gapda asosan, hol (ba`zan kesim ) vazifasini bajaradi. masalan: otabek tasdiq ishorasini bergach, negadir bir entikib qo‘ydi.(abdulla qodiriy). bola qalay ekan? oyoq-qo‘l chaqqonmi!? olmoshlarning ma’no turlari 1. kishilik olmoshlari nutq jarayonida ishtirok etadigan shaxslarni va nutqda tilga olingan shaxs yoki predmetni ko‘r satadi. kishilik olmoshlariga birlik va ko‘plikson shaklidagi so‘zlovchi(1 shaxs) men, biz; tinglovchi (2shaxs) sen, siz; o`zga (3shaxs) u, ular kiradi. masalan: bizning urishimiz ozod urushi bo‘ladi ota. u ketgandan keyin siddiqjon shu yerning o`ziga cho`kka tushdi. kishilik olmoshlari ot o‘rnidaqo‘lanuvchil olmoshlardir. shuning uchun ham kishilik olmoshlari otga xos morfologi va sintaktik xususiyatlarga ega. kishilik olmoshlari kelishik qo`shimchalari bilan turlanadi. …

3 / 11

a qiladi, qaysi so`rog`iga javob bo‘ladi. masalan: ellik sentnerchilar harakatini shu brigada boshlab berdi. men ana shu so`qmoqdan yursam ham bo‘ladi.(a.qahhor). 3. so‘roq olmoshlari shaxs, predmet, belgi, miqdor haqida so`roqni bildiradi yoki noma`lum shaxsni ko‘r satadi. so`roq olmoshlariga: kim, nima, qanday, qanaqa, qaysi, nechta, qancha singari olmoshlar kiradi. 4. belgilash olmoshlari shaxs, predmet, uning belgisi, miqdorini jamlab yoki umumlashtirib ko‘r satadi. belgilash olmoshlariga hamma, barcha, bari, har qanday kabilar kiradi. bu olmoshlardan hamma, barcha, bari kabi olmoshlar predmet yoki belgini jamlab ko‘r satadi. ba’zi olmoshi to`daning, jamlikning qismini ko‘r satadi. har, har kim, har nima, har bir, har qanday, har qaysi, har qancha kabi belgilash olmoshlari i shaxs predmet, belgilarni yakka ajratib ko‘rsatadi. 5. bo‘lishsizlik olmoshlari mutlaqo mavjud emaslik ma`nosi orqali ifodalangan predmet, belgi yoki miqdorni umumlashtirib ko‘r satadi. bo‘lishsizlik olmoshlariga hech kim, hech narsa, hech qanday, hech qaysi kabilar kiradi. demak, bo‘lishsizlik olmoshlari hech so`zidan so`ng so`roq olmoshlarini hamda …

4 / 11

shi mavjud, ammo noaniq, noma`lum bo‘lgan shaxs, predmet, belgi, miqdorni ifodalaydi. gumon olmoshi quyidagicha yasaladi: 1.so`roq olmoshi -dir qo`shimchasini qo`shish bilan :kimdir, nimadir, qandaydir, qanchadir kabi. 2.so`roq olmoshlari narsa so`zi oldiga -alla elementi qo`shish orqali: allakim, allanarsa, allanima, allaqanday kabi. 3.so`roq olmoshi yoki narsa so`zidan oldin bir so`zini keltirish orqali :bir necha, bir qancha, bir nima, bir narsa kabi belgilash olmoshi qaysi so`roq olmoshidan so`ng bir so`zini keltirish bilan ham yasaladi: qaysi bir, ba’zi bir. 4.bir so`ziga -ov, -on, -or qo`shilishi bilan yasaladi: birov, biron, biror kabi. olmoshlarning tuzilish jihatdan turlari olmoshlar tuzilish jihatdan 3-xil: sodda olmoshlar qo`shma olmoshlar juft olmoshlar sodda olmoshlar bir o`zak morfemadan iborat bo‘ladi: men, sen, kim, nima, hammma, ba’zi kabi. qo`shma olmoshlar ikki o`zak morfemaning qo`shilishi yoki birikuvidan hosil bo‘ladi: mana shu, ana u , har qanday, hech kim kabi. juft olmoshlar ikki olmoshning o`zaro teng bog‘lanishidan tuziladi: sen-men, u-bu, siz-biz . mashq. o‘qing. kishilik …

5 / 11

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "olmosh so‘z turkumi"

dars tashkil etish tartibi ot, sifat, son, ravish kabi so‘z turkumlari o‘rnida qo‘llanib predmet, belgi, miqdor tushunchasining mavjudligini ko‘r satadigan, ularning vazifasini bajaradigan so‘z turkumiga olmosh deyiladi. olmoshlar predmet, belgi, miqdor ma’nosini anglatmay, faqat ularga ishora qilish ko‘rsatish uchun xizmat qiladi. masalan; bizga qalin do‘st kitob, u go‘yo nurli oftob. bu gapda biz va u olmoshlari ot o‘rnigakelib, shaxs va predmetga ishora qilgan. siz ana shu jannatni dunyoga keltirgan odamlar sog‘ligining posbonisiz. bu gapda ana shu olmoshi sifat o‘rnidakelib, belgiga ishora qilgan. men bunaqa voqealar haqida qancha-qancha kitoblar o‘qiganman. bu gapda qancha-qancha olmoshi ravish o‘rnigakelib, miqdoriy belgiga ishora qilgan. olmosh so‘z turkumi quyidagi leksik-grammatik...

This file contains 11 pages in PPT format (348.0 KB). To download "olmosh so‘z turkumi", click the Telegram button on the left.

Tags: olmosh so‘z turkumi PPT 11 pages Free download Telegram