olmosh. olmoshning ma'no turlari

DOC 66.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405688555_56314.doc olmosh. olmoshning ma'no turlari reja: 1. olmosh va uning leksik-grammatik xususiyatlari 1) olmoshning ma'no turlari 2) kishilik olmoshlari; 3) ko'rsatish olmoshlari; 4) so'roq olmoshlari; 5) belgilash olmoshlari; 6) bo'lishsizlik olmoshlari; 7) o'zlik olmoshlari; 8) gumon olmoshlari; 2. olmoshlarning tuzilishi jihatdan turlari. olmosh va uning leksik-grammatik xususiyatlari ot, sifat, son, ravish kabi so'z turkumlari o'rnida qo'llanib predmet, belgi, miqdor tushunchasining mavjudligini ko'rsatadigan, ularning vazifasini bajaradigan so'z turkumiga olmosh deyiladi. olmoshlar predmet, belgi, miqdor ma'nosini anglatmay, faqat ularga ishora qilish, ko'rsatish uchun xizmat qiladi. masalan: bizga qalin do'st kitob, u go'yo nurli oftob. bu gapda biz va u olmoshlari ot o'ringa kelib, shaxs va predmetga ishora qilgan. siz ana shu jannatni dunyoga keltirgan odamlar sog'ligining posbonisiz. (m.muhammedov). bu gapda ana shu olmoshi sifat o'rniga kelib, beligiga ishora qilgan. men bunaqa voqealar haqida qancha-qancha kitoblar o'qiganman. (o.ё.). bu gapda qancha-qancha olmoshi ravish o'rniga kelib, miqdoriy belgiga ishora qilgan. olmosh so'z turkumi quyidagi …

i, hech qaysi, hech qanday, hech bir, qandaydir, qaysidir, allaqanday, allaqaysi, biron, biror, qaysi bir, ba'zi bir kabilar. bu olmoshlar sifat singari otga bog'lanib, belgiga ishora qiladi, gapda asosan, sifatlovchi-aniqlovchi vazifasini (ba'zan kesim) bajaradi. masalan: uning yuzida hech qanday malol alomati ko'rinmas, aksincha, har kungidan xurramroq edi. (a.qahhor). umiddimiz-shu. v) 1) son o'rnida qo'llanuvchi olmoshlar: necha, nechta, nechanchi, qancha, bir necha, bir qancha, qanchadir kabilar. bu olmoshlar son singari otga bog'lanib, miqdoriy belgiga ishora qiladi, gapda asosan sifatlovchi- aniqlovchi vazifasini (ba'zan kesim) bajarib keladi. masalan: arava bormidi? dedi o'rmonjon kattakon ro'moli bilan yuzini bo'ynini artib.-nega arava bordi (a.qahhor) xon janoblaridan so'raydigan bir necha tilaklarim bor. (a.qodiriy). yoshingiz nechada? 2) ravish o'rnida qo'llanuvchi olmoshlar: qayerga, qayerda, qayerdan, qachon, har qancha, hech qancha, nega, qalay, qani kabilar. bu olmoshlar ravish singari fe'lga bog'lanib, belgiga ishora qiladi, gapda asosan, hol (ba'zan kesim) vazifasini bajaradi. masalan: otabek tasdiq ishorasini bergach, negadir bir entikib qo'ydi. …

idan oldin aniqlovchi olmaydi. 2. olmoshning ma'no turlari 1) kishilik olmoshlari nutq jarayonida ishtirok etadigan shaxslarni va nutqda tilga olingan shaxs yoki predmetni ko'rsatadi. kishilik olmoshlariga birlik va ko'plik son shaklidagi so'zlovchi (i shaxs) men, biz; tinlovchi (ii shaxs) sen, siz; o'zga (iii shaxs) u, ular kiradi. kishilik olmoshlarining i va ii shaxsi (men, sen, biz, siz) faqat shaxsi o'rnida qo'llanadi. iii shaxs kishilik olmoshlari (u, ular) esa shaxsini ham, predmetni ham ko'rsatadi. maslaan: bizning urishimiz ozod urushi bo'ladi ota. (oybek) u ketgandan keyin siddiqjon shu yerning o'zida cho'kka tushdi. (a.qahhor). kishilik olmoshlari ot o'rnida qo'llanuvchi olmoshlardir. shuning uchun ham kishilik olmoshlari otga xos morfologik va sintaktik xususiyatlarga ega. kishilik olmoshlari kelishik qo'shimchalari bilan turlanadi. men, sen kishilik olmoshlariga -ni tushum kelishigi, -ning qaratgich kelishigi qo'shimchasi qo'shilganda, o'zakdosh n undoshi tushib qoladi: men -ni, -ning, meni, mening; sen -ni, -ning seni, sening kabi u kishilik olmoshiga jo'nalish, o'rni-payt, chiqish kelishigi …

'rniga kelib belgiga ishora qiladi, qaysi so'rog'iga javob beradi. masalan: ellik sentnerchilar harakatini shu brigada boshlab berdi. men ana u so'qmoqdan yursam ham bo'ladi. (a.qahhor). ko'rsatish olmoshlari so'zlovchi bilan ko'rsatilgan predmet orasidagi masaffaning uzoq-yaqinligiga, voqea sodir bo'lgan vaqtga qarab qo'llanadi. bu, mana bu olmoshlari so'zlovchining ko'z oldida bo'lgan so'zlovchiga yaqin turgan predmetni ko'rsatadi. shu, mana shu olmoshlari so'zlovchining ko'z oldida bo'lgan yoki yaqin vaqt ichida tilga olingan predmetni yana eslatish, ta'kidlash uchun ishlatiladi. u, ana u, olmoshlari orqali so'zlovchining ko'z oldida bo'lmagan predmetga ishora qiladi. o'sha, ana o'sha olmoshlari ilgari so'zlab o'tilgan bir predmetni eslash orqali ko'rsatadi. ko'rsatish olmoshlari otga bog'lanib kelib, gapda sifatlovchi-aniqlovchi (ba'zan, kesim) vazifasini bajaradi; ufqqa ulanib osmonga yetgan shu go'zal mamlakat, shu oltin gullar. (h.o.) ko'rsatish olmoshlari otlashsa, son, egalik va kelishik qo'shimchalari oladi. jo'nalish, o'rin-payt va chiqish kelishiklari qo'shimchalarini olganda, bir n tovushi orttiriladi: bunga, shunga, bundan, shundan, o'shanda kabi. otlashgan ko'rsatish olmoshlari gapda ega, …

va sintaktik, ularning ma'no xususiyatlariga qaysi so'z turkumi o'rnida qo'llanishiga bog'liq. ot o'rnida qo'llanuvchi so'roq olmoshlari son, egalik, kelishik qo'shimchalarini oladi. bunday olmoshlar gapda ot singari turli vazifalarni bajaradi. sifat, son o'rnida qo'llanuvchi olmosh sifatlovchi-aniqlovchi vazifasida, ravish o'rnida qo'llanuvchi olmoshlar, hol vazifasida, ba'zan kesim vazifasida keladi. masalan: kim ikkinchi taklifni ёqlasa, qo'lini ko'tarsin. (m.qoriyev). qayerda suv mo'l bo'lsa, shu yerda hosil mo'l bo'ladi. qaysi ahvolda ekan ekin qalay, necha tanob (s.a.) 4).belgilash olmoshlari shaxs, predmet, uning belgisi, miqdorini jamlab yoki umumlashtirib ko'rsatadi. belgilash olmoshlariga hamma, barcha, bari, har qanday, har qaysi, har narsa, har qancha kabilar kiradi. bu olmoshlardan hamma, barcha, bari kabi olmoshlar predmet yoki belgini jamlab ko'rsatadi. ba'zi olmoshi to'daning, jamlikning qismini ko'rsatadi. har, har kim, har nima, har bir, har qanday, har qaysi, har narsa, har qancha, kabi belgilash olmoshlari shaxs, predmet, belgilarni yakkaga ajratib ko'rsatadi. masalan: botir topsa-barcha yer, baxil topsa-bosib yer (maqol). hamma pul imoratga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "olmosh. olmoshning ma'no turlari"

1405688555_56314.doc olmosh. olmoshning ma'no turlari reja: 1. olmosh va uning leksik-grammatik xususiyatlari 1) olmoshning ma'no turlari 2) kishilik olmoshlari; 3) ko'rsatish olmoshlari; 4) so'roq olmoshlari; 5) belgilash olmoshlari; 6) bo'lishsizlik olmoshlari; 7) o'zlik olmoshlari; 8) gumon olmoshlari; 2. olmoshlarning tuzilishi jihatdan turlari. olmosh va uning leksik-grammatik xususiyatlari ot, sifat, son, ravish kabi so'z turkumlari o'rnida qo'llanib predmet, belgi, miqdor tushunchasining mavjudligini ko'rsatadigan, ularning vazifasini bajaradigan so'z turkumiga olmosh deyiladi. olmoshlar predmet, belgi, miqdor ma'nosini anglatmay, faqat ularga ishora qilish, ko'rsatish uchun xizmat qiladi. masalan: bizga qalin do'st kitob, u go'yo nurli oftob. bu gapda biz va u olmoshlari ot o'ringa...

DOC format, 66.0 KB. To download "olmosh. olmoshning ma'no turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: olmosh. olmoshning ma'no turlari DOC Free download Telegram