ravish va fe`l stilistikasi

DOC 247.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1452185268_63287.doc ravish va fe`l stilistikasi reja: 1. ravishlarning o‘zgarmasligi. 2. ravishlarda sinonimiya. 3. ravishlarda daraja va ularning uslubiy xususiyatlari. 4. fe`lning so‘z turkumlari doirasida miqdoriy va vazifaviy imkoniyatlariga ko‘ra alohida mavqega ega ekanligi. 5. fe`ldagi grammatik kategoriyalar stilistikasi. zamon shakllarining uslubiy xususiyatlari. 6. mayl shakllarining uslubiy xususiyatlari. 7. shaxs-son shakllarining uslubiy xususiyatlari. 8. bo‘lishli-bo‘lishsizlik shakllari stilistikasi. ravish. ravishlarga xos bo‘lgan grammatik xususiyatlar va bu xususiyatlarga bog‘liq holda sodir bo‘ladigan leksik-semantik o‘zgarishlar o‘zbek tilshunosligida o‘rganilgan va o‘quv adabiyotlariga kiritilgan. bu tadqiqotlar orasida. s.fuzailovning ushbu so‘z turkumini o‘rganishga bag‘ishlangan nomzodlik dissertatsiyasini va «o‘zbek tilida ravishlar» nomli asarini alohida ko‘rsatishimiz mumkin. lekin shu paytga qadar ravishlar semantik-stilistik va funktsional-stilistik yo‘nalishda tadqiqot ob`ekti bo‘lgan emas. yozilgan ayrim maqolalar esa bu vazifalarni talablar darajasida hal etib bera olgan emas. bu singari birliklarning grammatik xususiyatlari haqida deyarli barcha darsliklar va o‘quv qo‘llanmalarida so‘z yuritilgan. ammo ularning stilistik xususiyatlari to‘g‘risidagi fikrlarni deyarli uchratmaymiz. o‘zbek tilida ravishlar uslubiyati …

masalan: birdan, birga, kunda, chalqanchasiga, birdaniga, yonlamasiga, qatorasiga kabi ravishlardagi kelishik va egalik affikslari o‘z asl ma`no va vazifasini yo‘qotgan». «ravishning asosiy belgisi uning o‘zgarmasligidir,- deyiladi «o‘zbek tili grammatikasi»da,- ya`ni ravish biror so‘z bilan bog‘lanib, birikma hosil qilganda, o‘z formasini o‘zgartirmaydi, hech qanday so‘z o‘zgartuvchi affiks olmaydi». mana shu masala olimlarimizning ravishlar stilistikasini tahlil etishdan cho‘chishlariga sabab bo‘lgandir. buning ustiga ravishlarning ma`no anglatishi birmuncha aniq bo‘lib, sinonimik xususiyatlari ko‘zga kam tashlanadi. bu masalaning ikkinchi tomoni. ammo qanday mushkulliklar bo‘lishidan qat`iy nazar, o‘zbek tilidagi ravishlar stilistikasi xususida so‘z yuritish lozim va unga zaruriyat deb qaraymiz. ravishlardagi belgini, xususan harakatning belgisini ifoda etish xususiyati va bu jarayonda belgilarni darajalab ko‘rsatish imkoniyatining mavjudligi hamda buning natijasida vujudga kelgan sinonimik variantlar va uslublararo funktsional chegaralanishlar ushbu so‘z turkumining ham stilistik resurslari etarli darajada ekanligidan dalolat berali va bu resurslarni kelajakda tadqiqot ob`ekti sifatida o‘rganish dolzarb masala bo‘lib turadi. ravishlardagi ana shu o‘zgarmaslik uning qo‘llanishidagi …

,1974) ga murojaat qilamiz. o‘zbek tilida abadiy, mangu, umrbod, toabad, ilalabad ravishlarining ma`nolari bir-biriga yaqin va shuning uchun bir sinonimik qatorni tashkil etadi. ular orasida abadiy stilistik jihatdan neytral va barcha uslublarda baravar qo‘llaniladi: shu ko‘zlar yulduzday abadiy kulsin, / bahor yo‘llaringga to‘shasin chechak (zulfiya.kelinchak). gaz esa abadiy muzliklar qa`rida yotgan o‘simliklar va daraxtlar qoldiqlarini chirishi oqibatida paydo bo‘lgan. («zarafshon» gaz.). umrbod ravishi haqida ham shuni aytish mumkin: sening dillaringga bergay ul orom, / sevgim armug‘oni bo‘lur umrbod. (zulfiya, palak). qo‘shiqday osiyo, qaynoq afrika / qo‘lga-qo‘l berganin mahkam umrbod. (zulfiya. salom, misr). ammo keyingi paytlarda huquq sohasida olib borilayotgan islohotlar, jazoni liberallashtirish bilan bog‘liq bo‘lgan tadbirlar umrbod so‘zining jinoyat kodeksiga atama sifatida kirib kelishini va rasmiy uslubga xoslanishini taqozo etdi: mazkur farmonga binoan mamlakatimizda 2008 yilning 1 yanvaridan jinoiy jazo turi sifatida o‘lim jazosi bekor qilinadi va uning o‘rniga umrbod yoki uzoq muddatga ozodlikdan mahrum etish jazosi joriy qilinadi. («zarafshon» …

o‘llab bo‘lmaydi. chunki umrbod so‘zida abadiy ga nisbatan aniqlik ottenkasi bor. toabad, ilalabad so‘zlarida yuqori uslubga xos ohang mavjud va uni asosan badiiy uslubda qo‘llash mumkin. shoshilinch sememasi ostida birlashadigan apil-tapil, naridan-beri, shosha-pisha juft so‘zlari ham harakatning tarzini ifoda etadi (apil-tapil o‘ng cho‘ntagini kovladi. t.murod) va o‘zro sinonim bo‘ladi: apil-tapil - shosha-pisha: o‘lim dahshatidan qo‘rqib – o‘z jonini apil-tapil topshirib qo‘yadi (tm) - o‘lim dahshatidan qo‘rqib – o‘z jonini shosha-pisha topshirib qo‘yadi. ulrga shoshilib so‘zi ham sinonim bo‘ladi: shoshilib ketayotganingizda oyog‘ingiz ostida allaqayoqdan sakrab tushgan chigirtka paydo bo‘ladi (o‘x). ammo bu sinonimlik odamlarning harakatiga nisbatan qo‘llanganda amalga oshishi mumkin. shahnoza shoshilib uyga kirdi-da, boshiga harir ro‘mol yopib chiqdi (o‘x). shuning uchun ham erga bahordan bo‘tana bo‘lib, shosha-pisha, qirog‘iga sig‘may oqqan ariqlar tiniqlashadi (o‘.x) bu harakat belgisi ariqning oqishiga ko‘chirilgan bu holat yuz bermaydi. yana shoshilinch so‘zi sinonim bo‘ladi: — xex! - dedi kulib, qur`onni shoshilinch varaqladi (o‘x). u tibbiy atamaga …

kuni bir xil manzarani ko‘rasan - snaryad qutilariyu toshlardan yuzaki qo‘nqaytirib yasalgan “uycha”dan turib, har kuni bir xil manzarani ko‘rasan - snaryad qutilariyu toshlardan zo‘rama-zo‘raki qo‘nqaytirib yasalgan “uycha”dan turib, har kuni bir xil manzarani ko‘rasan - snaryad qutilariyu toshlardan nomiga qo‘nqaytirib yasalgan “uycha”dan turib, har kuni bir xil manzarani ko‘rasan. ammo ular harakatning bajarilishini ifoda etishdagi nozikliklarga ko‘ra o‘zaro farqlanadi: shunchaki, yuzaki, zo‘rma-zo‘raki, nomiga so‘zlarida harakatning tashqi ta`sir, tazyiq ostida bajarilishi anglashilsa, naridan-beri da vaqt tig‘izligi, erinchoqlik, dangasalik ottenkalari mavjud. shuning uchun ham bu sinonimik munosabat hamma vaqt amalga oshavermaydi. masalan: shunchaki gap-da! esimdan ham chiqib ketdi...(o‘x) deyish mumkin bo‘lgani holda naridan-beri gap-da! esimdan ham chiqib ketdi... deb bo‘lmaydi. ravishlrning ushbu turida sub`ektiv munosabat ifodalash kuchli bo‘lganligi sababli ular ko‘pincha so‘zlashuv, badiiy va ommabop uslublar doirasida faoldir. arang,zo‘rg‘a, zo‘rg‘atdan, bazo‘r, zo‘rba-zo‘r, o‘lib-tirilib sinonimik qatorida arang va zo‘rg‘a sinonimiyasi kuchli: o‘zini kulgidan arang tiydi. (tm). u qaltirar, oyog‘ida zo‘rg‘a turar edi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ravish va fe`l stilistikasi"

1452185268_63287.doc ravish va fe`l stilistikasi reja: 1. ravishlarning o‘zgarmasligi. 2. ravishlarda sinonimiya. 3. ravishlarda daraja va ularning uslubiy xususiyatlari. 4. fe`lning so‘z turkumlari doirasida miqdoriy va vazifaviy imkoniyatlariga ko‘ra alohida mavqega ega ekanligi. 5. fe`ldagi grammatik kategoriyalar stilistikasi. zamon shakllarining uslubiy xususiyatlari. 6. mayl shakllarining uslubiy xususiyatlari. 7. shaxs-son shakllarining uslubiy xususiyatlari. 8. bo‘lishli-bo‘lishsizlik shakllari stilistikasi. ravish. ravishlarga xos bo‘lgan grammatik xususiyatlar va bu xususiyatlarga bog‘liq holda sodir bo‘ladigan leksik-semantik o‘zgarishlar o‘zbek tilshunosligida o‘rganilgan va o‘quv adabiyotlariga kiritilgan. bu tadqiqotlar orasida. s.fuzailovning ushbu so‘z turkumini o‘rganishga...

DOC format, 247.5 KB. To download "ravish va fe`l stilistikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ravish va fe`l stilistikasi DOC Free download Telegram