каримбек камий (1865-1922)

DOC 50,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405922385_57038.doc мавзу: каримбек камий каримбек камий (1865-1922) режа: 1. каримбек камий–миллий уйғониш даври адабиётининг йирик вакилларидан бири сифатида 2. камийнинг адабий-эстетик қарашлари 3. каримбек камийнинг ишқий лирикаси 4. каримбек камий – маърифатпарвар шоир сифатида миллий уйғониш даври адабиётининг йирик вакилларидан бири каримбек камий 1865 йили тошкент шаҳрида, чопонфуруш савдогарлар оиласида дунёга келди. отаси шарифбек замонасининг савдогар бойларидан бўлиши баробарида, илму маърифатга хайрихоҳ, адабиётга ихлосманд кишилардан эди. оилада бўлажак шоирнинг ўқишига алоҳида эътибор берилди. бошланғич таълимни мозорхон маҳаллалик мансурхон домладан олди. мактаб ўқув дастури доирасида ҳофиз, навоий, фузулий, бедил, сўфи оллоёр шеърияти билан танишди. бу – ёш, қизиқувчи шоир кўнглига шеър ишқини солди. бошланғич мактабни тугатгач, “беларбеги” мадрасасига ўтиб ўқишни давом эттирди. шу мадрасанинг машҳур мударриси шомаҳмуд охундда “хатми кутуб” қилди. камий талабаликдан кейин ҳам шу мадрасада қолиб, фақирона ҳаёт кечирди. оила ҳам қурмади. 90-йилларга келиб камий устоз шоирлар қаторидан ўрин олди. энди унинг ҳужраси замонасининг катта шоирлари ва шеър ихлосмандларининг …

б ўтишнинг иложи йўқ эди. шу боис шўро мафкураси даврида ҳам баъзи холис адабиётшуносларимиз унинг шахсини оқлаб, ижодини ёқлаб чиқишга ҳаракат қилдилар. адабиётшунос м.б.солиҳов шоирнинг “солди беилмлиғ хатоларға” деб бошланадиган мухаммасини “жадидизмнинг гўзал адабиёти”га киритди ва ўз китобидан (ўзбек адабиётида миллатчилик кўринишлари. т., 1932, 14-бет) жой берди. шоир каримбек камий ижоди ўз даврида ҳам эътиборсиз қолмади. унга шеъриятнинг пасту баланд кўчаларида юрган кексаю ёш авлод ўз муносабатини билдирди. шулардан бири муқимийдир. мавлоно муқимий дўстига ёзган мактубларидан бирини “биродари киромий мавлавий камий” деб бошлайди. бу ерда муқимийнинг камийга муносабати, қолаверса, унга берган баҳоси ўз аксини топган. камийнинг шогирдларидан бири сидқий хондайлиқий ўз устозини “суханварлиқ иқлимида шуҳрабардору олийшон” деб таъриф этади. ўшлик шоир амоний эса шоир тавсифига алоҳида шеър бағишлайди. унда камийни “хушфасоҳат иқлимига шоҳ”, “лисонулғайб” дея васф этди. унинг шоирлик фитратида “файзи илоҳийдан асар” кўрди. лекин шоир ижодига муносабат бир хилда бўлиб қолмади. анбар отин, иброҳим давронларнинг камий ижодига нисбатан танқидий …

оруд ташласн қўлдин қаламни кўкда ҳайратдин, - мисралари мана шундай фикрга келишимизга асос бўла олади. у замондош шоирлари олдига фикрни ўзгартирадиган, қотиб қолган тафаккурларни ислоҳ қиладиган мутлақо янги – бокира бир шеър ёзиш талабини қўяди. камийнинг ижодий мероси аввало, ўз баёзлари ва шахсий архивидаги қўлёзма варақлар шаклида бизгача етиб келган. қолаверса, кейинчалик тузилган қўлёзма ва тошбосма баёзлар ҳамда ўз даврида чиққан баъзи газета ва журналлар ҳам шоир адабий меросининг аосисй манбаларидан бўлиб ҳисобланади. камий ижодиётининг асосий қисмини ишқий лирика ташкил қилади. хўш, шоир луғутида ишқ нима? буни биз: ишқдир оламда бир роҳатфизой комил асар, мабдайи айни сиришку мазҳари оҳи шарар, - мисраларидан англаб олгандек бўлимиз. унинг наздида ишқ барчани ҳайратга солувчи бир “комил асар”. кўз ёшининг манбаи ҳам у, ўтли оҳнинг мазҳари ҳам у. айнан мана шу ерда азалий ва абадий ишқнинг табиати очилгандай. шундай ишқ эгаси бўлмаган инсон – инсон эмас. шунинг учун ҳам камий: дилеким, онда йўқдур оташи …

рона руҳ олди. камийнинг “дар таърифи тавсифи илм...”, “аё, эй, мулла фозилжон қори”, “ҳар маконда бўлсанг, эй хоним, фароғат бирла бўл” шеърлари мана шулар жумласидандир. шоир мазкур шеърларида илмни тарғиб қилар экан, унга икки дунё саодатининг калити деб қаради: обрўйи дину дунё илмдур, бешакку райб, касби илм эт, икки дунёда саодат бирла бўл. камий назарида инсонни эътиборли қиладиган ҳам, уни бахту иқболга, молу давлатга етиштирадиган ҳам илм. унингча инсон молу дунё, наслу насабига қараб эмас, айнан илму одобига қараб азиз ва шарафли саналади: азизлик сонмангиз молу насабдур, шараф ҳосил этган илму адабдур. шоир “дар таърифу тавсифи илм” шеърини “толибони илма дастурул-амал” деб атаган эди. камий ҳаётининг сўнгги йилларига қадар маърифатга чорловчи шеърлар ёзди, мактаб-маориф ишларига фаол қатнашди. ҳатто кутубхоналар ташкил қилиш ва мактаблар очишда зўр фаолият кўрсатганлиги ҳақида маълумот бор. камий шеърларида чархнинг “равиши каж”лигидан то золим подшоҳнинг зулмигача, очлик йилларининг “суубату алами”дан февралнинг суруригача, октябрнинг “ранжу зулми”дан бошлаб туркистон …

м подшоҳ – александр иии нинг зулмидан қон ютмоқда эди. асрлар давомида ўзига бек бўлиб яшаган ва аждодларнинг қайноқ қонлари томирларида жўш урган бу юртнинг фарзандлари ҳали-ҳали мустамлакачиликнинг ҳақоратомуз сиёсатига кўниколмай келаётган эди. шундай ҳар жой-ҳар жойда, тез-тез зулмга қарши қўзғалонлар кўтарилиб турди. уларнинг энг даҳшатлиларидан бири 1892 йили камийнниг кўз олдида юз берди. “вабо қўзғалони”, “тошотар воқеаси” номлари билан тарихга кирган бу тошкент қўзғалонида юзлаб маҳаллий халқнниг қони тўкилди, ўнлаб йўлбошчиларнинг боши кетди. камийнинг мазкур мухаммаси мана шу қирғиндан кейин жабрдийда халқнинг александр иии га, мастамлакачилик сиёсатига нафрати ўлароқ дунёга келган эди. 1895 йили русия императори вафот этди. шу муносабат билан “туркистон вилоятининг газета”да камий қаламига мансуб таърих-марсия чоп этилади. шўро адабиётшунослги узоқ йиллар шоирни “оқ подшонинг маддоҳи” деб қоралаб келди. лекин марсия мазмунига эътибор берсак, бу даъвога бутунлай тескари ҳолатнинг гувоҳи бўламиз. келинг, матнга диққатни қаратайлик: тааммул билан боқсоқ, дарҳақиқат, қани искандару доро била жам? қани кайхисраву кайковуас, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "каримбек камий (1865-1922)"

1405922385_57038.doc мавзу: каримбек камий каримбек камий (1865-1922) режа: 1. каримбек камий–миллий уйғониш даври адабиётининг йирик вакилларидан бири сифатида 2. камийнинг адабий-эстетик қарашлари 3. каримбек камийнинг ишқий лирикаси 4. каримбек камий – маърифатпарвар шоир сифатида миллий уйғониш даври адабиётининг йирик вакилларидан бири каримбек камий 1865 йили тошкент шаҳрида, чопонфуруш савдогарлар оиласида дунёга келди. отаси шарифбек замонасининг савдогар бойларидан бўлиши баробарида, илму маърифатга хайрихоҳ, адабиётга ихлосманд кишилардан эди. оилада бўлажак шоирнинг ўқишига алоҳида эътибор берилди. бошланғич таълимни мозорхон маҳаллалик мансурхон домладан олди. мактаб ўқув дастури доирасида ҳофиз, навоий, фузулий, бедил, сўфи оллоёр шеърияти билан танишди. бу – ёш, қизиқувчи шои...

Формат DOC, 50,0 КБ. Чтобы скачать "каримбек камий (1865-1922)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: каримбек камий (1865-1922) DOC Бесплатная загрузка Telegram