сўнгги яқин ўн йилликларда юсуф сарёмий ҳаёти ва ижодининг ўрганилиши

DOC 178,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662746691.doc сўнги яқин ўн йилликларда юсуф сарёмий ҳаёти ва ижодининг ўрганилиши сўнгги яқин ўн йилликларда юсуф сарёмий ҳаёти ва ижодининг ўрганилиши ўзбек мумтоз адабиётининг энг кейинги даври ҳисобланган хiх асрнинг ii ярми хх аср бошларини ўрганиш борасида талай ишлар қилинди. айниқса, бу давр адабиётининг характерли хусусиятларидан бўлган маърифатчиликни тадқиқ этишда бир қатор ютуқлар қўлга киритилди. бу борада а.абдуғафуров, ш.юсупов, а.жалолов каби эътиборли мутахассисларимизнинг тадқиқотлари буни кўрсатиб турибди. шунингдек, бу давр адабиёти ижтимоий-фуқаролик мотивлари нуқтаи назаридан ҳам кенг текширилди ва текширилмоқда. бу жиҳатдан профессор б.қосимовнинг тадқиқотлари характерли. муҳими шундаки, хiх асрнинг ii ярми хх аср бошлари ўзбек адабиётини тадқиқ этиш жараёнида кўплаб янги-янги номлар ўртага тушмоқда. б.қосимов юқорида тилга олинган «излай-излай топганим» тадқиқотида мазкур даврда яшаб ўтган 70 дан ортиқ ижодкорнинг рўйхатини келтирган эди. улар, муаллиф айтганидек, ҳаммаси ҳам бир хил мавқеи, бир хил ижодий тақдирга эга эмас, албатта. лекин диққатга сазовор жойи шундаки, уларнинг аксарияти соҳиби девондирлар. катта бир қисми …

нинг хiх асрнинг ii ярми хх аср бошларида етишган олиймақом намояндалари эдилар. агарда беҳбудий, фитрат, чўлпон каби ўзбек жадид адабиётининг мумтоз вакиллари ўзларининг истиқлол ҳақидаги ғоялари билан шўро адабиётшунослиги андозаларига сиғмай ундан четда тутилган бўлсалар, ҳазиний ва сарёмий каби ижодкорлар асарларида диний ақидалар, сўфиёна-мистик ғояларга кенг ўрин берилгани туфайли адабиётимиз тарихидан суриб чиқарилган эдилар. ниҳоят, адолат тикланиб, ҳақиқат қарор топиб халқимиз мустақилликни қўлга олгач, улар ўз мавқеларига яраша адабиётга қайтарилмоқда. мана шундай шарт-шароитларда юсуф сарёмий ҳаёти ва ижодини ҳар томонлама ўрганиш ҳамда холис баҳолаш бугунги адабиётшунослик фанимизнинг кун тартибида турган масалаларидандир. юсуф сарёмий ҳали ҳаёт вақтидаёқ кенг халқ оммаси орасида танилган ва унинг ижодига бўлган эътибор кучайган эди. шоир ижодига бўлган муносабатнинг натижаси ўлароқ, унинг асарлари ўша даврда тузилган қўлёзма ва тошбосма баёз-мажмуаларга («баёз» 1893, «баёз» (1907), «армуғони хислат» (1911), «баёзи муҳалло» (1912), «баёзи гулшани ашъор» (1912), «баёзи ҳазиний» (1912)) киритилади. шу жиҳатдан мазкур баёзларга сарёмий ижодий меросини тўплаш ва …

аҳмадхон, мискин, камий, сидқий хондайлиқий (шавкат), ахтарий, юнусжон шиғовул (ғойиб), зарифқори, фурқат, тажаллий (деҳлавий) номини тилга олади ва улар ҳақда ихчам маълумотлар бериб ўтади. юсуф сарёмийнинг оила муҳити, ёшлиги, замондош шоирлар билан муносабати, кошғар сафари, истеъдоди қирралари, бадиҳагўйлиги, ҳажвга мойиллиги ҳақида ибратли мисоллар келтиради. сарёмий ижодига бўлган эътибор унинг вафоти (1912-13) йиллардан кейин бир мунча ортди. 1914 йилда шоир тавалло сарёмий асарларини йиғиб, «девони мавлавий юсуф сарёмий» деб номланган мажмуа тузди. бу ҳозиргача шоир ижодий меросини ўрганишда асосий ва ягона манба сифатида хизмат қилмоқда. юсуф сарёмий ҳаёти ва ижодини ўрганиш, унинг айрим асарларини оммалаштириш ишлари қисман собиқ ҳокимияти йилларида амалга оширилди. сарёмийнинг ҳаёти ва ижоди ҳақидаги баъзи маълумотларни тўплаб, уни ўз тазкирасига киритган тадқиқотчи таниқли маърифатпарвар пўлатжон қайюмий бўлди. қўқонлик бу машҳур адабиёт муҳиби ю.сарёмийни ўз даврининг истеъдодли шоирларидан шоири сифатида баҳолади ва унинг ҳаёти ҳамда ижоди ҳақидаги дастлабки маълумотни берди. 1945 йилга келиб сарёмий асарларини оммага етказиш соҳасида ҳам …

оирлар камий, музтариб, алмаий кабилар билан яқин алоқаси бор эди. машҳур тавалло унинг бевосита шогирди эди. унинг тахаллусни ҳам сарёмийнинг ўзи қўйиб берган эди. юсуф сарёмий ҳақидаги маълумотлар мазкур шоирларнинг биографияларига оид саҳифаларда тез-тез учрайди. мўминжон тошқин умуман олганда, юсуф сарёмийни шоир сифатида чуқур ҳурмат қилган ва ўзининг бошқа асарларида ҳам унинг номини тилга олиб ўтишга ҳаракат қилган. масалан, «турмуш уринишлари» асарида ёшлик йилларини эслар экан, юсуф сарёмий номини тез-тез тилга олади. 60-йиллар маданий адабий меросни ўрганишда маълум даражада олдинга силжиш йиллари бўлди. бадиий ижодда а.орипов, э.воҳидов, ў.ҳошимов, ш.холмирзаев кабилар номи билан характерланган ёш ижодкорлар пайдо бўлганидек, адабиётшуносликда ҳам, жадидчилик даврини ўрганиш, диний-тасаввуфий йўлда ижод этган шоирларни тадқиқ этиш кўзга ташлана бошланди. энг муҳими, кўп асрлик ўзбек адабиётини «бой-камбағал» адабиётига бўлмай, яхлит ўрганишга уриниш тамойили кўзга ташлана бошланди. ўзфа ташаббуси билан амалга оширилган тўрт жилди, етти китобдан иборат «ўзбек адабиёти» антологияси бунинг яққол далилидир. синчков ва ғайратли олим а.абдуғафуровнинг юсуф …

қ лозим. унинг шоир ҳаёти ва ижоди билан боғлиқ айрим масалаларни ўртага қўйиши ва адиб биографиясига аниқликлар киритишга уриниши, сарёмий асарларини оммалаштириш соҳасидаги хизматлари юсуф сарёмий ҳаёти ва ижодий меросини ўрганишда, тарғиб этишда кейинги янгиликлардан бўлди. шоирнинг 150 йиллик юбилейи муносабати билан ўтказилган тадбирга тайёргарлик даврида сайрамда ҳам ўз юртдошлари ижодини ўрганиш ва сайрамликлар орасида кенг ёйиш борасида анча ишлар қилинди. айниқса, м.мирхолдоровнинг «юсуф сарёмий» китобчасининг босилиб чиққанлиги бу борадаги кўзга кўринарли ишлардан бўлди. мираҳмад мирхолдоровнинг мазкур рисоласи 27 саҳифали бўлиб, муаллиф шоирнинг ҳаёт йўли ҳақида қисқача маълумот беради ва 18 та шеърни эълон қилади. сўз боши мақолада шоирнинг ҳаёт йўли, ижодининг умумий хусусиятлари ҳақида фикр билдирган. шеърларидан ҳам яхшигина бир гулдаста танлаб илова қилинган. тўғри, рисоланинг камчиликлари жуда кўп. аввало, мақола ҳам илмий, ҳам ифода жиҳатидан жуда ночор ёзилган, илова қилинган шеърлар матн жиҳатидан анча ғализ. шуларга қарамасдан, мазкур рисола шоир ҳаёти ва ижодини ўрганишдаги дастлабки уриниш деб қаралмоғи …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "сўнгги яқин ўн йилликларда юсуф сарёмий ҳаёти ва ижодининг ўрганилиши"

1662746691.doc сўнги яқин ўн йилликларда юсуф сарёмий ҳаёти ва ижодининг ўрганилиши сўнгги яқин ўн йилликларда юсуф сарёмий ҳаёти ва ижодининг ўрганилиши ўзбек мумтоз адабиётининг энг кейинги даври ҳисобланган хiх асрнинг ii ярми хх аср бошларини ўрганиш борасида талай ишлар қилинди. айниқса, бу давр адабиётининг характерли хусусиятларидан бўлган маърифатчиликни тадқиқ этишда бир қатор ютуқлар қўлга киритилди. бу борада а.абдуғафуров, ш.юсупов, а.жалолов каби эътиборли мутахассисларимизнинг тадқиқотлари буни кўрсатиб турибди. шунингдек, бу давр адабиёти ижтимоий-фуқаролик мотивлари нуқтаи назаридан ҳам кенг текширилди ва текширилмоқда. бу жиҳатдан профессор б.қосимовнинг тадқиқотлари характерли. муҳими шундаки, хiх асрнинг ii ярми хх аср бошлари ўзбек адабиётини тадқиқ этиш жараёнида кўпла...

Формат DOC, 178,0 КБ. Чтобы скачать "сўнгги яқин ўн йилликларда юсуф сарёмий ҳаёти ва ижодининг ўрганилиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: сўнгги яқин ўн йилликларда юсуф… DOC Бесплатная загрузка Telegram