грамматик мано ва грамматик категориялар

DOC 56.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1405919953_56994.doc грамматик мано ва грамматик категориялар грамматик мано ва грамматик категориялар режа: 1. кириш. лексик ва грамматик маъно. 2. грамматик маъноларни ифодаловчи воситалар. 3. грамматик категориялар:  грамматик сон категорияси  келиши категорияси  замон категорияси  грамматик род категорияси 4. мустахкамлаш учун саволлар. 5. таянч иборалар. тилда асосан икки хил: лексик ва грамматик маъно бор. лексик маъно ташки дунёдаги бирор вокеа-ходиса ёки нарсаларга алокадор якка маъно хисобланади. бошкача айтганда, схзнинг объектив борликдаги нарса, белги ва харакат кабилар хакидаги маълумоти лексик маъно дейилади. масалан: сув, тош, олма схзлари предмет хакида; кизил, аччик, баланд схзлари белги хакида; бормок, кулмок, ёзмок каби схзлар харакат хакида маълумот беради. грамматик маъно лексик маънодан фарк килиб, схзнинг у ёки бу туркумга мансублигини кхрсатувчи, шунингдек, схзнинг маълум бир грамматик формасини ифодалайдиган маъно грамматик маъно дейилади. демак, грамматик маъно асосий хусусиятига кхра икки турлидир: 1) маълум бир схз туркуми учун умумий бклган маъно (калам, сув, нон каби, …
2
и. грамматик маъно турли воситалар билан ифодаланади. 1. аффиксация. бу тилларда энг кхп таркалган воситадир. бу восита дунё тилларида грамматик маъно ифодалашда кенг ишлатилади. масалан: мен китоб олдим гапида схзлар келишик ва шахс-сон аффикслари оркали алокага кирган. 2. оханг (интонация). грамматик маъно ифодалашда охангнинг роли нихоятда каттадир. интонациянинг методика, ритм, интенсивлик, темп, тембр, пауза каби элементлари бор. масалан: хитой тилида ма схзи мелодикаси хзгартириб айтилса, она, каноп, чумоли ва схкинмок маъноларини англатади. 3. такрор деганда грамматик маъно ифодалаш максадида схз икки марта такрорланади. такрорлаш кхп тилларда учрайди. у малайзия тилида грамматик восита сифатида ишлатилади, кхплик ифодалайди. масалан, аранг - одам, аранг-аранг - одамлар. 4. ички флекцияда грамматик маъно ифодалаш учун схз таркибидаги товушлар хзгартирилади. масалан, араб, инглиз ва немис тилларида шундай хусусият бор. масалан, араб тилида шоир-шуаро, олим-уламо каби. супплетивизм деганда биз бир схзнинг грамматик формаларининг хар хил схз хзакларидан ясалишини тушунамиз. схзларнинг супплетив формаси уинд-европа тилларида кхплаб учрайди. масалан, …
3
рия мавжуд. грамматик род категорияси немис, француз, инглиз ва рус тилларига хос. уар бир тилнинг хзига хос грамматик жинс кхрсаткичи бор: рус тилида женский род - а аффиксга, мужский род -ий аффиксига, средний род -о, -я ва -е га тугайди. грамматик жинс категориясининг келиб чикиши тхьрисида тилшуносликка тарихида хар хил фикрлар, илмий тахминлар айтилган. маълумки, кадимги инглиз тилида хам мазкур категория бклган. унинг пайдо бклиши тхьрисида америка олимлари хз мулохазаларини айтиб хтишган. масалан, кадимги инглиз тилида кайик схзи женский родга мансуб бклган. олимларнинг айтишларича, бир вактлар кайиклар бурнининг олдини аёлларнинг бюстлари билан безашган. ана шу фактор бу схзнинг кайси жинсга киритилишини хал килган. немис олимларининг фикрича, одамлар дунёдаги хамма кучли, улкан нарса ва ходисаларни мужский родга, гхзал, нозик нарсаларни жен. родга киритишган. кхлда ясалган нарсаларни эса средний род деб билишган. узбек тилида грамматик жинс категорияси йхк. лекин бундан хзбек тилида жинс тушунчаси ифода килинмайди, деган фикр келиб чикмайди. узбек тилида …
4
адан ортик келишик бор. хитой-тибет ва француз тилида умуман келишик йхк. уинд-европа тилларида олмошнинг келишик шакли асосан супплектив йхл билан (у - she, her - уни). узбек тилида грамматик аффикслардан ясалади: мени, менинг каби. замон категорияси. замон категорияси тилларда энг кхп таркалган категориядир. уар бир замон формасининг тилларида хз шакли бклиб, улар бир-биридан фарк килади. узбек ва немис тилларида хтган замон турли кхринишларга эга. масалан: узок хтган замон, якин хтган замон, хтган замон хикоя феъли, хтган замон давом феъли, хтган замон максад феъли каби. хуллас, грамматик маъно ва грамматик категориялар хар бир тилда хзига хос усулларга эга. адабиётлар 1. о.азизов. “тилшуносликка кириш”. т., 1963й. 2. б.н.гловин. “введение в язккознание”.м., 1977й. 3. л.и.баранникова. “введение в язккознание,саратов”. 1973й 4. т а.а.реформатский. “введение в язккознание”.м ., 199979й 5. е.и.кодухов. “введение в язккознание”.м., 1979й 6. а.баскаков. “введение в изучение туркских язвков”.м., 1962й 7. а.баскаков. “туркские язкки”.м., 1960й 8. ирискулов. “тилшуносликка кириш”.т., 1992й 9. www.ziyonet.uz
5
грамматик мано ва грамматик категориялар - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "грамматик мано ва грамматик категориялар"

1405919953_56994.doc грамматик мано ва грамматик категориялар грамматик мано ва грамматик категориялар режа: 1. кириш. лексик ва грамматик маъно. 2. грамматик маъноларни ифодаловчи воситалар. 3. грамматик категориялар:  грамматик сон категорияси  келиши категорияси  замон категорияси  грамматик род категорияси 4. мустахкамлаш учун саволлар. 5. таянч иборалар. тилда асосан икки хил: лексик ва грамматик маъно бор. лексик маъно ташки дунёдаги бирор вокеа-ходиса ёки нарсаларга алокадор якка маъно хисобланади. бошкача айтганда, схзнинг объектив борликдаги нарса, белги ва харакат кабилар хакидаги маълумоти лексик маъно дейилади. масалан: сув, тош, олма схзлари предмет хакида; кизил, аччик, баланд схзлари белги хакида; бормок, кулмок, ёзмок каби схзлар харакат хакида маълумот беради. граммати...

DOC format, 56.5 KB. To download "грамматик мано ва грамматик категориялар", click the Telegram button on the left.