фонетика. унинг предмети

DOC 70,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1402833725_43115.doc фонетика www.arxiv.uz фонетика. унинг предмети режа: 1. кириш. фонетика хакида маълумот. 2. фонетиканинг бклимлари. 3. нуткнинг фонетик жихатидан бклиниши. 4. нуткнинг товуши, унинг схзларга материал кобик эканлиги. 5. нутк аппарати. 6. хулоса. 7. мустахкамлаш учун саволлар. 8. таянч термин ва иборалар. фонетика (грекча “фоне” - товуш схзидан олинган) тилшуносликнинг бир бклими бклиб, тилдаги товушларни хрганувчи сохадир. фонетика бирор тилдаги нутк товушларини, унли ва ундошларни, уларнинг пайдо бклиши, ривожланиши конуниятларини, умуман, инсон товушларини (антрофонетикани) хрганади. фонетика нутк аппарати, бхьин ва уларнинг тузилишини текширади, шунингдек, адабий талаффуз нормаларини, товушлар хзгаришларини, урьу, интонация ва унинг турларини хам хрганади. фонетика тилшуносликнинг орфография, орфоэпия, фонология, лексикология, грамматика, диалектология ва бошка сохалари билан бевосита алокадордир. схнгги тадкикотларнинг кхрсатишича, фонетика физика, физиология, медицина каби фанлар билан хам якин муносабатдадир. нутк товушлари тарихий, киёсий, тавсифий, хозирги холатига кхра хамда турли сабаблар воситасида хрганилиши мумкин. шунга кхра, фонетика 1) умумий фонетика, 2) тарихий фонетика, 3) киёсий фонетика, 4) …
2
кхлланувчи “й” товуши viii-xi да кхлланувчи асарлардан “з” товуши холида кхлланилган. бу товушлар схзларда xiv асрдан кейин “й” товушига айланган. киёсланг: адзак-адок-аёк; базрам-байрам; казьу-кайьу каби. 3. киёсий фонетика. бунда бир канча кариндош бклмаган тилларнинг товушлар системаси бир-бирига киёсланади: масалан, рус ва хзбек, хзбек ва тожик, инглиз ва рус, немис ва хзбек каби тиллардаги товушлар киёсланиб, улардаги ххшаш ва ноххшаш томонлар солиштирилади. 4. чоьиштирма фонетика. чоьиштирма фонетика кариндош бклган, бир оилага мансуб тилларнинг фонетикасини бир-бирига чоьиштиради, солиштиради, такксолайди. шу йхл билан улар хртасидаги ххшаш ва ноххшаш томонларни хрганади. 5. тавсифий фонетика. бунда бирор конкрет тил товуш составининг хозирги холати, унлилар, ундошлар, уларга хос белгилар, товуш хзгаришлари хрганилади. 6. экспериментал фонетикада нутк товушлари махсус замонавий асбоблар ёрдамида экспериментал йхл билан хрганилади. шу йхл билан унлилардаги чхзиклик, кискалик, ундошлардаги портлаш ва сирьалиш хусусиятлари жуда аник белгиланади. фонетик жихатдан нутк тхрт таркибий кисм: жумла, такт, бхьин ва товушга ажралади. грамматика хам нуткни таркибий бклакларга …
3
алар тактлардан ташкил топган бклади. фразанинг икки кичик паузаси орасига жойлашган ва ягона урьу билан талаффуз килинадиган бир ёки бир неча бхьиннинг йиьиндисига такт деб айтилади. фразада нечта урьу бклса, шунча такт бклади: уаво булут эди. гапда иккита урьули схз бор: уаво ва булут, учинчиси урьусиз. демак, бу гап иккита тактдан иборат. одатда, урьу олмаган схзлар урьу олган схзларга бирикиб, дунё тилларида кхшимчалар схздан олдин ёки схздан кейин кхшилиши мумкин. схздан олдин кхшилса, проклитика схздан схнг кхшилса, энклитик ходиса дейилади. такт бхьинлардан ташкил топади. бхьин бир ёки бир неча товушдан иборат бклиб, бир зарб билан талаффуз килинадиган фонетик бирликдир. масалан, мустакиллик схзида тхрт бхьин бор, чунки тхрт зарб бор. тактда нечта унли товуш бклса, шунча бхьин бклади. лекин баъзи тилларда сирьалувчи сонор товушлар хам бхьин хосил килади. дунё тилларида бхьин тузилишига кхра бир хил эмас. бхьинлар хз хусусиятларига караб 4 хил бклади: очик, ёпик, беркитилган ва беркитилмаган. ундош билан тугаган …
4
ил килишда иштирок этадиган барча нутк органлари йиьиндиси нутк аппарати дейилади. дунё тилларида нутк аппаратининг тузилиши деярли бир хил. тилшуносларнинг кайд килишича, африкадаги бушменлар ва готтонгет кабилаларининг нутк аппарати хзига хослиги билан кисман фарк килади. уларда кхпрок шовкинли, жарангли товушлар хосил бклар экан. нутк органларида хосил бклган товушлар дунё тилларида икки хилдир. буни куйида эсга оламиз. нутк органларига кхкрак кафаси, хпка, кекирдак, товуш найчалари, танглай, оьиз бхшлиьи, жаь, тиш, лаб, бурун, тил ва бошкалар киради. нутк органлари хз харакат ва холатига караб иккига бклинади: 1. актив нутк органлари: тил, кичик тил, лаб ва пастки жаь киради. 2. пассив нутк органлари: кекирдак, кхкрак кафаси, юкори жаь, каттик танглай, бурун, тиш киради. оьиз бхшлиьи нутк товушларини хосил килишда асосий ролp хйнайди. у шакл ва хажм жихатдан хар хил тусга кира олади. оьиз бхшлиьи товуш хосил килишда резонаторлик вазифасини бажаради. тил оьиз бхшлиьида энг харакатчан нутк органидир. муайян товушни хосил килиш учун нутк …
5
pтра товуш бклиб, уни инсон эшита олмайди. инсон оддий схзлашувда 100 гц дан 40 гц гача баландликдаги товушни кхллайди. инсоннинг энг паст товуши бас деб аталиб, 40 гц га, энг баланд товуши сапрано деб аталиб, 170 гц га эга бклади. товуш пайларининг кхп ёки кам микдорда тебраниши товуш пайларидаги имкониятга боьликдир. товуш пайлари юкори бклса, кхп тебраниш имкониятига эга бклади. унинг калинлиги шу имкониятини чегаралайди. одатда, аёллар ва болаларнинг товуш пайлари юпка бклиб, эркакларнинг товуш пайлари катта ёшидан калинлашади. шунинг учун эркакларнинг товуши йхьон ва паст, аёл ва болаларнинг товуши ингичка ва баланд эшитилади. товуш акустикаси. нутк товушлари нутк органларининг харакати натижасида хосил бклади. товушларнинг физик хусусияти акустикада хрганилади. акустикада товушнинг куйидаги хусусиятлари фаркланади: 1. товуш баландлиги. 2. товуш кучи. 3. товуш чхзиклиги. товуш кучи нутк органига хавонинг берган зарби билан хлчанади. аммо товуш кучи товуш баландлиги эмас. кучли товуш паст бклиши хам мумкин. товуш кучи зарбдан хосил бклган тебранишнинг …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "фонетика. унинг предмети"

1402833725_43115.doc фонетика www.arxiv.uz фонетика. унинг предмети режа: 1. кириш. фонетика хакида маълумот. 2. фонетиканинг бклимлари. 3. нуткнинг фонетик жихатидан бклиниши. 4. нуткнинг товуши, унинг схзларга материал кобик эканлиги. 5. нутк аппарати. 6. хулоса. 7. мустахкамлаш учун саволлар. 8. таянч термин ва иборалар. фонетика (грекча “фоне” - товуш схзидан олинган) тилшуносликнинг бир бклими бклиб, тилдаги товушларни хрганувчи сохадир. фонетика бирор тилдаги нутк товушларини, унли ва ундошларни, уларнинг пайдо бклиши, ривожланиши конуниятларини, умуман, инсон товушларини (антрофонетикани) хрганади. фонетика нутк аппарати, бхьин ва уларнинг тузилишини текширади, шунингдек, адабий талаффуз нормаларини, товушлар хзгаришларини, урьу, интонация ва унинг турларини хам хрганади. фонетика т...

Формат DOC, 70,0 КБ. Чтобы скачать "фонетика. унинг предмети", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: фонетика. унинг предмети DOC Бесплатная загрузка Telegram