qo‘shma gap lsqlari

DOC 73.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405748687_56462.doc qo‘shma gap lsqlari qo‘shma gap lsqlari reja: 1. wpm, wpm tarkibli qo’shma gaplar. 2. wpm – wpm tarkibli qo’shma gap. 3. wpm – wpm tarkibli qo’shma gap [wpm wpm] qolipli qo’shma gaplarning mohiyati shundaki, uning tarkibiy qismlari sanalmish sodda gaplar kesimlarining har biri mustaqil shakllangan bo’lib, ularni osongina sodda gaplarga aylantirib yuborish mumkin: 1. men seni o’ylayman, shuni bilasanmi? 2. borish kerak, borish kerak. 3. yigitni uchratish kerak, haytovur sovib qolgandir). 4. men seni deyman, lekin sen kimni deysan? [wpm, wpm] tipik ko’rinishli gaplarda mustaqil kesimlik shakli(mksh)dagi gaplar birlashtiriladi. birlashish intonatsion va mazmuniy omillar asosida, ko’p hollarda bog’lovchilar vositasida amalga oshiriladi. [wpm, wpm] tipik ko’rinishli qo’shma gaplarni tashkil etuvchi sodda gaplar orasida turli ma‘noviy munosabatlar mavjud bo’ladi. masalan, mazkur qolip asosidagi o’qituvchi keldi, dars boshlandi gapida quyidagi rang-barang munosabatlar bor: a)uzilishli birin-ketinlik; b)uzilishsiz birin-ketinlik; v)payt munosabati; g)natija munosabati; d)sabab munosabati va hokazo. bu munosabatlar har bir gapning tarkibidagi [w] …

ing. (a. qahhor.)2.bo’ldi, bo’ldi, mana hal, xola (s.abd.) 3.bevaqt hazon bo’lmay har kim yashab o’tsin dunyoda. onajonim, har kim oshin oshab o’tsin dunyoda (a.o.) 4.odamlar o’tdilar bir vaqt, bir zamon o’tdilar eng oddiy baxtdan ham yiroq. (a.o.) [w] qismi bir xil, [pm] qismi har xil bo’lgan gaplar: 1.siz bilmaysiz, bilolmaysiz ham («sharq yulduzi») 2.siz chidab o’tirdingizmi, chidadingizmi? (sh.xolmirzaev) 3.bormang, bormoqchimisiz? (s. nurov). [s] lari bir xil, [w]lari bir xil, lekin [pm]lari har xil bo’lgan takror gaplar: 1.menga nima bo’ldi, nima bo’lgan edi-ya? 2.nega endi bo’lmas ekan, bo’lgan edi, bo’ldi,-dedim shoshib-pishib. (x.to’xtaboev.) 3.qutursa, quturgandir, erga tekkandan keyin quturmaydi. (s.ahmad).4.voy xotinni sizlar olasizmi, siz olmoqchimisiz. (s. ahmad.) [s] lari va [w]lari har xil, [pm] lari bir xil bo’lgan gaplar: 1.sen hech bir gazit-pazit o’qiysanmi, uqiganmiz biz ham. (a. hatamov). 2.o’ldirding, o’laman, devona. (sh. xolmirzaev.) 3.bunaqa ot senga bitmagandi, bitkulik qilmasin ham. (a.qo’shshaev.) 4.siz meni bilmaysiz, men sizni bilaman. (sh.xolmirzaev) [wpm,wpm] tipik ko’rinishli …

guruchni endi tuzlagan ham ediki, ichkaridan anvar chiqib keldi. 3.botirjon telefonda endi gaplashib bo’luvdiyam, choy ko’tarib qirmizxon kirib keldi. (n.aminov.) 4.havo ochilsa, aylanishga boramiz. (s.nuriy). 5.unga ustozi chin dildan barakalla barakalla desa, aziz ko’nglida to’lib turgan niyatini ham aytadi. bu gaplarning barchasidagi birinchi sodda gap mustaqil qo’llana olmaydi, qo’llanganda ham ushbu qo’shma gap tarkibidagi ma‘nolarni bera olmaydi. keyin turgan sodda gaplar esa bunday emas. [wpm wpm] tipli qo’shma gaplar tarkibidagi nomustaqil kesimni hosil qiluvchi turli-tuman vositalar bor. nomustaqil kesim shaklining o’zbek tilidagi tipik vakili shart mayli qushimchasi -sa dir. masalan, men o’qisam, u eshitadi gapida u eshitadi gapi o’z holicha mustaqil sodda gap bo’lib kela oladi, men o’qisam qismi esa qo’shma gap tarkibidan tashqari ham shu holicha mazkur mazmunni beraveradi. -sa qo’shimchasi bilan shakllangan kesimli gaplar mustaqil qo’llanaverishi ham mumkin. masalan: 1.avra-astarini ag’darib mohiyatiga nazar tashlasangiz. (s.azimov.) 2.qishloqqa borsam. (a.qahhor). 3.vatangadolikning men tortmagan azobu-uqubati, ozori bo’lmasa kerak. (s.azimov.) 4. nahotki, …

hart: sen bo’lmasang, gullar kulmaydi, sen bo’lmasang bo’lmaydi bahor. -sa unsuri tobelik vositasi sifatida ko’p hollarda ergash gapning kesimini shakllantiradi (yuqoridagi misollar). mehmonlarni jo’natdik, endi tarqalsak gapidagi bosh gapni, mehmonlar kelsa, men ketsam gapida ergash gapni ham, bosh gapni ham shakllantirgan. -sa unsurining qo’shma gaplar tarkibida shart mazmunini ifodalashi bir xil emas. -sa shaklli ba‘zi gaplarda shart mazmuni kuchli bo’lsa, ba‘zilarida kuchsiz namoyon bo’ladi. shart ergash gapli qo’shma gaplarda shart ma‘nosi o’ta kuchli bo’ladi: siz bo’lmasangiz, men yashay olmayman. boshqa ergash gapli qo’shma gaplarda shart ma‘nosi boshqa ma‘nolar «soya»sida juda kuchsizlanadi: 1.aytsam, ko’nmadi. 2.chaqirsam, eshitmadi. 3.dutor chalib o’tirsam, tori uzilib ketdi. 4.kim gapirsa, o’sha aybdor sanaladi. ko’rinadiki, -sa shart mayli shakli faqat shart ergash gapli qo’shma gap uchungina xizmat qiladi. -(a)r+ -di shakli ham [wpm wpm] tipik ko’rinishidagi gaplarni hosil qiladi. bu shakl ko’p hollarda -ar edi shaklida keladi. -(a)r+ -di shakli qo’shma gap tarkibidagi sodda gap kesimini shakllantirganda ikki …

o’rinishi hosilalari tarkibida kelganda quyidagi ma‘nolarni ifodalaydi: a) shart: agar ana shu ishga munosib hissa qo’shar ekanman, xalq ishonchini oqlagan bo’laman.(sh.rashidov.) b) payt: jannat xola begona notob bola tepasida o’tirib, o’z bolasini o’ylarkan, ko’zlaridan dumalab tushayotgan achchiq yoshlari ajinli yuzlarini kuydirardi. (s.ahmad.) v) sabab: kechani kecha, kunduzni kunduz demay ter to’kar ekanmiz, turmushimiz ham farovon bo’lishi shart. (sh,rashidov.) -gan edi shakli, odatda, [wpm, wpm] qolipli gaplarni ham hosil qiladi. chunki bu ham omonimik tabiatli shakldir. lekin uning tarkibiga boshqa birlik kiritilishi bilan qo’shma gap a‘zolari orasidagi tenglik munosabati so’nib, tobelik munosabati vujudga keladi. masalan, qopqon tomonga burilgan edi, baqiriq-chaqiriq boshlandi gapi ham [wpm, wpm] ham [wpm wpm] qolipiga tushadi. -gan ham edi: ergash ko’ringan ham edi, bolalar yugurishdi. (s.nuriy.) -gan edi hamki: arz qilishga og’iz juftlagan ham ediki, kulimsmirab turgan burgut polvonga ko’zi tushdi. (s.ahmad.) ganda edi: bizning duomiz ijobat bo’lganda edi, hammamiz sevinardik. keltirilgan misollarning barchasida gaplarning birinchi qismlari …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qo‘shma gap lsqlari"

1405748687_56462.doc qo‘shma gap lsqlari qo‘shma gap lsqlari reja: 1. wpm, wpm tarkibli qo’shma gaplar. 2. wpm – wpm tarkibli qo’shma gap. 3. wpm – wpm tarkibli qo’shma gap [wpm wpm] qolipli qo’shma gaplarning mohiyati shundaki, uning tarkibiy qismlari sanalmish sodda gaplar kesimlarining har biri mustaqil shakllangan bo’lib, ularni osongina sodda gaplarga aylantirib yuborish mumkin: 1. men seni o’ylayman, shuni bilasanmi? 2. borish kerak, borish kerak. 3. yigitni uchratish kerak, haytovur sovib qolgandir). 4. men seni deyman, lekin sen kimni deysan? [wpm, wpm] tipik ko’rinishli gaplarda mustaqil kesimlik shakli(mksh)dagi gaplar birlashtiriladi. birlashish intonatsion va mazmuniy omillar asosida, ko’p hollarda bog’lovchilar vositasida amalga oshiriladi. [wpm, wpm] tipik ko’rinishli qo’shma...

DOC format, 73.0 KB. To download "qo‘shma gap lsqlari", click the Telegram button on the left.

Tags: qo‘shma gap lsqlari DOC Free download Telegram